سیاست از جمله مفاهیمی است که بسیاری از مردم روزانه در باب آن سخن گفته و حتی در زندگی خویش نیز به کار می برند. اما سیاست در رابطه با حکومت و قانون معنای خاصی دارد. سیاست در معنای وسیع کلمه؛ عملی است که مردم از طریق آن برای جامعه ای که در آن زندگی می کنند قانونگذاری می کنند، قوانین شان را حفظ یا اصلاح می نمایند. از این رو سیاست به صورتی ناگزیر با پدیده های تضاد و تعاون پیوند دارد.

مفهوم سیاست، به عنوان «علم سیاست» یا شعبه ای از علوم انسانی که در آن، فرایندهای سیاسی مورد مطالعه قرار می گیرد نیز به کار برده می شود. موضوع مورد مطالعه این علم، رفتار سیاسی افراد، گروه ها و جوامع است. در گذشته، عالمان سیاست، بیش تر با تاریخ، حقوق و حقوق الهی سروکار داشته اند، اما امروزه آنها برای تشریح و تحلیل رفتارهای سیاسی افراد، به علومی چون اقتصاد، جامعه شناسی، روان شناسی اجتماعی و آمار نیز مراجعه می کنند.

ریشه مفهوم سیاست را می توان در واژه یونانی police، به معنای دولت شهر جستجو کرد. آتن در زمان افلاطون و ارسطو یک دولت شهر بود. نزد ارسطو، مهم ترین رابطه میان افراد، پیوند است که در دولت شهر برقرار می گردد. ارسطو کتاب سیاست خود را با این جمله آغاز می کند که انسان «حیوانی سیاسی» است. نتیجه ای که ارسطو از برداشت خود از سیاست به دست می آورد این است که افزایش توانایی های افراد و رسیدن به مرحله بالاتر از زندگی اجتماعی، تنها از طریق برقراری رابطه سیاسی با دیگر افراد است. این رابطه سیاسی در چارچوبی ایجاد می شود که هدفش، حل و فصل اختلافات اجتماعی و رسیدن به یک هدف اجتماعی است. چنین تشکیلاتی دولت نام دارد.

نظریه پردازان و عالمان علم سیاست، رویکردهای قابل توجهی در زمینه سیاست دارند، سیاست برای برخی از نظریه پردازان، به معنای اعمال قدرت، اعمال آمریت، تصمیم گیری جمعی، توزیع منابع کمیاب و از این قبیل امور تعریف شده است. آنها این مفهوم را اغلب به عنوان نهادی اجتماعی به کار می برند که قدرت را در جامعه توزیع می کند و در مورد مسائل و برنامه های اجتماعی تصمیم می گیرد. به همین دلیل، سیاست فرایندی به شمار می آید که مردم از طریق آن، قدرت را به دست می آورند.سموئل جانسون، در سال ۱۷۷۵، سیاست را ابزاری برای جهش های این جهانی می داند. هنری آدامز، تاریخ نگار قرن نوزدهم آمریکا، آن را «تشکیلات سیستماتیک تنفرها» تعریف می کند.

پیتر مرکل، سیاست را در چارچوبی اخلاقی چنین تعریف می کند: «سیاست، در بهترین حالت، جستجوی اصیل و باشکوهی است برای برقراری نظم و عدالتی شایسته و تمام و کمال و در بدترین حالت، دزدی خودخواهانه قدرت، افتخار و ثروت است.»

کوئینسی رایت در کتاب کلاسیک خود با نام «مطالعه روابط بین الملل»، سیاست بین الملل را چنین تعریف می کند: «سیاست بین الملل، هنر

تأثیر گذاری، به انحصار درآوردن و کنترل گروه های اصلی جهان و استفاده از مقاصد گروه های موافق علیه گروه های مخالف است.»

ورنون فون دایک، در کتاب خود با نام «علم سیاست: یک تجزیه و تحلیل فلسفی» سیاست را «تلاش مدعیان در تعقیب خواسته های متضاد در موضوعات عمومی» تعریف می کند. ایستون سیاست را «توزیع آمرانه ارزش ها» تعریف می کند.

مالفورد کویکر سیبلی، سیاست را اصطلاحی می داند «برای نشان دادن تلاش و کوشش سنجیده انسان در جهت هدایت، کنترل، به نظم درآوردن کارهای جمعی، طرح ریزی برای جامعه و ارزیابی و اجرای طرح ها.»

با دقت نظر در تعاریف می توان مشاهده نمود که هر کدام به صورت ناقص به جرئی از سیاست پرداخته اند. در تعریف فون دایک، پیامدها و نتیجه جنگ و تلاش مدعیان مشخص نیست. او سیاست را محدود به قلمرو عمومی می کند. او تنها به فرایندی اشاره می کند که مردم از طریق آن به دنبال برآورده کردن خواسته های متخاصم و متفاوت خود هستند، اما به ما نمی گوید که این فرایند به کجا خواهد انجامید. برخلاف تعریف فون دایک، تعریفی که ایستون از مفهوم سیاست عرضه می کند، نتیجه کار، یعنی همان «توزیع آمرانه ارزش ها» را به ما نشان می دهد؛ اما هیچ اشاره ای به آن رقابت، جنگ و تلاشی نمی کند که منجر به چنین نتیجه ای می شود.

به هر حال سیاست حداقل دارای دو ویژگی است؛ اول اینکه در سیاست، تصمیم گیری گروهی وجود دارد و دوم اینکه سیاست، عاملی است برای اعمال قدرت.