هیچ کس نمی داند سرانجام جنبش اسلامی چه خواهد شد ولی اجازه خاموش و کم رنگ کردن آن به کسی داده نخواهد شد.

دیگر از شاهپورها و والاحضرت ها درتهران خبری نیست. همه به آمریکا یا اروپا فرار کرده اند به افراد در تبعیدگاه هایشان چندان هم بد نمی گذرد. به شهادت یک درباری که اکنون جزو مخالفین شاه می باشد. خاندان سلطنتی ایران ثروتمندترین مردم دنیا هستند. ثروت این خاندان ۲۲ میلیارد دلار می باشد که ۱۶ میلیارد آن متعلق به شاه می باشد.

شاه و ملکه درایران باقی مانده اند و مشوش و پریشان خاطر هستند. تغییر اوضاع به نفع آنها چنان سخت و بعید به نظر می رسد که شاه ناچار شده اقرار نماید که با انقلاب مردم همدردی می کند، همچنین وی درخواست تشکیل یک دولت مردمی را نموده؛ فساد و رشوه را محکوم می نماید، تا چند هفته قبل گوینده چنین سخنانی ازطرف مأموران ساواک دستگیر و مورد بازجویی و تفتیش قرار می گرفت؛ ولی اکنون نه زمان و نه پلیس شباهتی به دوران سابق ندارند. دولت نظامی که برای سرکوب مخالفین به میدان آمده قادر به حمایت از یک مأمور بخت برگشته «ساواک» که گناهش بیشتر از سایر مأموران نمی باشد، نیست. او چنان کتک سختی از مردم خشمگین خورد که به حال مرگ روی آسفالت خیابان افتاد. عده ای وی را به بیمارستان رساندند، ولی پزشکان از مداوای او خودداری کردند.

● پوششی از یخ

وقتی شاه درکاخ خود از چنین اخباری مطلع می شود، شدیداً افسرده می گردد و مرتب می گوید:«من همه کار برای آنها انجام دادم ولی درمقابل این طور به من جواب می دهند.»

اطرافیان شاه نمی دانند که این خبرها سلامتی وی را به خطر خواهند انداخت. ملکه شخصیتی استوارتر دارد و از روحیه بهتری برخوردار است، ولی او هم به حد کافی واخورده و ناراحت است زیرا معتقد است که مسئولیت قسمتی از این ماجرا به عهده وی بوده است او خود را چنین سرزنش می کند:«فکر می کردم موفق شده ام که درمیان مردم موفقیت کسب نمایم، اکنون می فهمم آنچه را که باید انجام می دادم، محقق نشده است و این هم نتیجه اش می باشد».

شاه و ملکه اکنون خود را درکاخ تنها می یابند. دیگر اثری از خویشاوندان یا ملاقات کنندگان عدیده نیست. از اتاق های مملو از دیدارکنندگان، از میهمانی های خیره کننده و شب نشینی های خصوصی که طی آن فیلم های سانسور نشده به نمایش درمی آمد خبری نیست؛ حتی از مجالس قمار که بهترین تفریح شاه بودند دیگر اثری نیست، زیرا اکنون همه قماربازان به جرم فساد و دزدی در زندان هستند. در حال حاضر مسئولین کاخ با احتیاط بیشتری به ملاقات کنندگان با شاه اجازه دیدار می دهند. با درنظر گرفتن شورش های فعلی، گذشتن از سد محافظین کاخ شاه بسیار سخت و دشوار می نماید. به هرحال ملکه دلخوری خود را از بعضی افراد کله شق که توانسته اند وی را ملاقات کنند پنهان نساخته است:«کجا هستند دوستان ما؟ آنها برای نشان دادن همبستگی خود با ما منتظر چه هستند؟ درماه مه ۱۹۶۸، وفاداران ژنرال دوگل در پاسخ به شورشیان درخیابان شانزلیزه به راه پیمایی پرداختند.» یک درباری با بی حرمتی به ملکه چنین پاسخ می دهد. «علیا حضرتا دوستان شما هم در شانزلیزه به تظاهرات مشغولند، زیرا همگی به آنجا فرارکرده اند».

زمستان آرام آرام از کوه های سفیدپوش شده به پایین می خزد، درحالی که روی کاخ پوشیده از یخ می باشد.

بهروزی چقدر ناپایدار است! تخت جمشید را بیاد آورید. برای شاه انگار همین دیروز بود. بیش از هفت سال از زمانی که به دعوت شاه تمامی رؤسای جمهوری و پادشاهان به دور او حلقه زده بودند و ابدی بودن این امپراطوری را جشن می گرفتند نمی گذرد، هدف نهایی از برگزاری این جشن این بود که اعلام شود، محمدرضا شاه، شاه شاهان است. همان طوری که شاهان مقدم بر او از دو هزار و پانصد سال پیش چنین بوده اند. آن زمان تصور عمومی این بود که می شود به کاخی که سابقه تاریخی دو هزار و پانصد ساله دارد دل بست و اعتماد نمود.

ملکه هدایایش را به سران کشورهایی که با وی محترمانه رفتار می کردند تقدیم می نمود ولی با آن دسته که در عقلایی بودن این نوع جشن ها تردید داشتند به سردی رفتار می کرد. شوروی مستحق بوسه بود. ولی آلمان که اصول سوسیال دموکراسی اش هم خوانی چندانی با این جور جشن ها و ولخرجی ها نداشت و در برابر شاه ایران زانو نزد، خیلی مورد توجه واقع نشد؛ این امر باعث شد که روابط شاه با این کشور تیره شود. آری شاه حق نداشت در برابر این رهبران نگون بخت که هر کدام چند صباحی حکومت را در دست داشتند با در نظر گرفتن اینکه تاریخ بیست و پنج قرن پادشاهی را یدک می کشید احساس غرور کند؟ و این دست آورد و ارمغان همان روزهاست. به گفته حاج سید جوادی: «جشن های دوهزار و پانصد ساله درواقع پایان نظام پادشاهی را اعلام نمود». این جشن ها آغاز ولخرجی های لجام گسیخته بود. چند ماه بعد قیمت نفت شش برابر شد. تا آن موقع فساد گسترده مورد انزجار بود ولی هنوز غیرقابل تحمل نبود. از سال ۱۳۵۳هـ.ش (۱۹۷۴) به بعد کثافت کاری ها و بریز و بپاش ها بیش از حد رو به افزایش نهاد. بالا کشیدن یک میلیون زیاد است ولی یک میلیارد مبهوت کننده است و همه متحیر بودند. شاه با این ثروت افسانه ای نمی توانست به پول بیشتری نیاز داشته باشد، ثروت میلیاردی!! آیا در اتهاماتی که به او زده اند غلو نشده است؟ متأسفانه خیر این پاسخ یک درباری بود: «اعلیحضرت به رقم کمتر از میلیارد راضی نیست و علیا حضرت به بیماری حرص مبتلا است».

در جزیره کیش، در خلیج فارس، یک تفرجگاه بهشتی جهت افراد خاندان سلطنت ساخته شده است که پل ارتباطی آن تنها از طریق هواپیماهای کنکورد با اروپا امکان پذیر است. تنها میلیاردرها به فاحشه خانه جنون آمیز کیش که نظیرش در جهان دیده نشده دسترسی داشتند. چهار میلیارد دلار در آنجا سرمایه گذاری شده بود. اخیرا یک تکنسین از تأسیسات جزیره کیش بازدید کرده و می گوید:

«کامپیوترها به خاطر رطوبت کاملا از بین رفته اند، بهشت شاه که با این همه هزینه ساخته شده است، به ویرانه تبدیل شده و مخروبه ای بیش نیست».

انقلاب ها اغلب به دلیل مشکلات مالی، اقتصادی و کمبودها شکل می گیرند ولی این یکی مولود زیادی ثروت است. شاید فقیرترین ایرانی هیچ سهمی از این خوان نعمت نبرده است، اما تکلیف چیست؟ وقتی کمربند عده ای از زور چپاول پاره می شود، ثروتی که بدون زحمت به دست آمده باشد، همان قدر موجب بروز عقده می گردد که غارت ثروت ملی.

در تهران، این داستان درباره یک روستایی ماهیگیر ورد زبان همه است. موضوع از این قرار است که روزی این روستایی ماهی تازه از آب گرفته شده ای را به زنش تحویل می دهد تا سرخ نماید. زن می گوید: «دیگر نفتی نداریم، آمریکایی ها همه را برده اند» روستایی می گوید: «پس با گاز سرخ کن» خانمش پاسخ می دهد: «گاز هم وجود ندارد، زیرا روس ها همه را برده اند» شوهر می گوید: «پس با چوب آن را بپز» خانم جواب می دهد: «ولی چوب را هم ملی کرده اند». شوهر با عصبانیت ماهی را دوباره داخل آب می اندازد، لکن ماهی سر از آب بیرون آورده و می گوید: «جاوید شاه»، «جاوید شاه». این ماهی در حقیقت تنها موجودی است که از شاه خرسند است!!!

کارمندان دولت، کارگران خلبانان، روزنامه نگاران، تجار و... همه با خواندن این شعارها که می گویند: «شاه خائن به اعمال خود بنگر و برو»، خواستار رفتن شاه هستند. مردم در مواجهه با سربازان این شعار را سر می دهند: «ما به تو گل دادیم و تو به ما گلوله».

درمورد ملکه، کاریکاتورهایی که حاکی از احترام کمتری است، وی را نشان می دهد که می گوید: «شاه رفته و من تنها مانده ام، خوشبختانه کارتر به زودی خواهد آمد و مرا از تنهایی درخواهد آورد.» دربین مردم فریاد «مرگ بر شاه» دیگر یک شعار نیست، بلکه نوعی سلام است. در برخی نقاط هیچ کس نمی گوید، سلام یا خداحافظ، به جایش همه می گویند «مرگ بر شاه». در گورستان هنگام دفن شهدا که سربازان آنها را کشته اند جماعت زنان، این شعار اندوهبار و انقلابی را سر می دهند که می گوید: «تأسف نخورید و بگویید «مرگ بر شاه». صاحب یک رستوران در شهر مذهبی قم به مشتری های خارجی اش زخم های پسرش را که در تظاهرات شرکت داشته نشان می دهد درست مثل اینکه بخواهد کیفیت غذایش را به ثبوت برساند.

اراده ملت در اینکه نگذارد جنبش خاموش شود آن چنان قوی است که ارتش با تمام قدرتش قادر به کسب موفقیت نیست و این درحالی است که در سایر نقاط دنیا شورش ها به راحتی سرکوب می شوند. در شیلی یک کودتا کافی بود، در تونس نصف روز فشار بر مردم برای تثبیت قدرت کفایت می کرد. در همه جا ارتش بدون استفاده از سلاح خود را به مردم تحمیل می کند. در ایران، با وجود اینکه حکومت و دولت نظامی است، این امر محقق نمی شود. هزاران کشته حاصل کشتار سال گذشته تاکنون است، شاه هنوز پاهایش بر زمین نیست. انسان به خود می گوید، روزی خواهد رسید که این مردم بدون ترس از پیامد این حوادث یا مرگ، به خیابان ها خواهند ریخت و خود را آماج گلوله ها خواهند نمود بدون اینکه توانسته باشند پاسخی به این گلوله ها بدهند.

آری آنها خسته نمی شوند. یک کاسب اعتصاب کننده در مواجهه با پلیس وی را چنین مجاب می کند. پلیس وی را متهم کرده و می گوید: «تو مخالف شاه هستی». کاسب در مقام دفاع از خود برآمده و می گوید: «خیر من مخالف شاه نیستم» پلیس می گوید: «ولی تو اعتصاب کرده ای». کاسب پاسخ می دهد: «من اعتصاب کرده ام چون آیت الله خمینی چنین خواسته است». پلیس می گوید: «پس تو طرفدار آیت الله خمینی هستی.» کاسب پاسخ می دهد: «البته که طرفدار آیت الله خمینی هستم». پلیس نتیجه گیری می کند: «بنابراین تو مخالف شاه هستی». کاسب درنهایت پاسخ می دهد: «اگر تو بخواهی چنین نتیجه بگیری، بسیار خوب من مخالف شاه هستم.»

در ادارات عکس های شاه را از دیوارها پایین می کشند. وقتی از نزدیکان دربار به بازدید می آیند عکس ها را دوباره بالا می برند ولی بعد فوری آنها را پایین می آورند. این بستگی به شرایط حاکم بر ادارات دارد. سربازان و پلیس هم که به پیروی از دستورات مافوق جمعیت را به گلوله می بندند، سعی می کنند به همه حالی کنند که نه تنها به میل خود این کار را نمی کنند بلکه از آن نفرت هم دارند. یک پلیس سیاسی در حضور جماعتی در خیابان می گوید که او هرگز به مردم آسیبی نرسانده و دلیلی برای مخفی نگهداشتن خود نمی بیند و اینکه به هرحال او هم مثل همه مردم فکر می کند چراکه او هم مسلمان و مذهبی است.

دست اسلام چنان در این جنبش پدیدار است که می توان به آسانی آن را در شمار جنبش های مذهبی جهان به حساب آورد و ریشه آن را در تاریخ کشورهای شیعه نشین و فلسفه شرق جستجو کرد.

البته می توان چنین تصور کرد، ولی ایران از مدت ها پیش در میان کشورهای مسلمان کمترین گرایش های مذهبی را داشته و در مجموع رهبران ایران بسیار غرب زده اند. هفته پیش یکی از بزرگترین اعیاد مذهبی با استقبال اندکی در مسجدی برگزار شد، برخلاف معمول به غیر از عده ای از افراد پیر کسی در مسجد دیده نمی شد.

سخنران مسجد می گوید، وقتی یک رهبر مذهبی یا یک فرد عادی به قصد ابراز مخالفت با شاه نطق می نماید تمام بلندگوهای مسجد باید در خیابان های اطراف جایی که جوان ها هستند به صدا دربیاید. به علاوه اجتماع در مساجد را ممنوع کرده اند و در حداقل زمان ممکن می توانند آنها را متفرق سازند. به هرحال تیراندازی در خانه خدا مشکلات خاص خودش را دارد.

طی بیست و پنج سال گذشته، سرسخت ترین مخالفین شاه، گروه های چپ بوده اند. اما گویی کشور در برکناری فرمانروای خودکامه به ظاهر متمدن و پیشرفته خود شتاب به خرج نمی داد. مبارزین سیاسی و چریک ها قلع و قمع می شدند بدون اینکه سایر اقشار از جمله تجار و کارگران به این امر اعتراض نمایند.

تابه حال انقلابی این چنین ضدکمونیستی، ضدمارکسیستی همانند این جنبش اسلامی دیده نشده است. یک مبارز مذهبی به مردم چنین اخطار می کند. در میان شما ممکن است افرادی باشند که خود را کمونیست می نامند، مراقب باشید اینها نیروهای امنیتی هستند، بدانید و آگاه باشید که هیچ ایرانی نمی تواند چپی و کمونیست باشد، زیرا ما مسلمانیم. شاه به خاطر ترس از اتحاد ما گروهی تشکیل داده و آنها را چپی می نامد. اما اینها همه ساواکی هستند چپی ها به خاطر واهمه از اقرار به چپی بودن قادر به ارائه هیچ پیشنهاد سازنده ای نیستند. کافی است تاکسی درمورد تغییرات آینده برنامه های مشخصی را ارائه دهد تا او را از جنبش طرد کنند و به همکاری با نیروهای امنیتی متهم نمایند.»

کوتاه سخن اینکه، این جنبش نشان داده است که حتی چپی ها در مخالفت با شاه بسیار ملایم تر از مذهبی ها هستند و این برای آنها ناراحت کننده است. درحالی که امام خمینی الغاء حکومت سلطنتی را خواهان است. غیرمذهبی ها ترجیح می دهند که شاه به نفع پسرش کنار برود. دراین صورت یک نظام پارلمانی به وجود خواهد آمد که تاحدی شبیه به نظام کنونی اسپانیا خواهد بود. در غیراین صورت حکومت مردم سالار به سبکی که ]امام[ خمینی ارائه می دهد خواهد بود.