چشم انداز پردازی یکی از روش های رایج آینده پژوهی است که در آن افراد، شرکت ها، سازمان ها، کشورها، و... به ترسیم آینده ی خود می پردازند. در واقع می توان گفت به زبان ساده، چشم انداز یعنی بدون هیچ گونه محدودیت فکری، خود را در چشم اندازهای کوتاه مدت و بلند مدت تصور کنیم و اهداف و خواسته های خودمان را در آن زمان تجسم کنیم. برای مثال اگر ۲۰ ساله هستیم، خود را در ۴۰سالگی تجسم کنیم و فکر کنیم در آن زمان چه جایگاهی در انتظار ماست. در واقع شاید بتوان گفت چشم انداز هر فرد نوع پیشرفته تری از آرزوهای فردی به شمار می رود که شکل علمی به خود گرفته است.

شاید برای شما این سؤال پیش بیاید که فرق چشم انداز با آرزو چیست؟ در پاسخ باید بگوییم در مقام مقایسه، آرزو به یک طرح خام می ماند که هیچ اقدامی برای آن صورت نگرفته ولی چشم انداز از طرح خام فراتر می رود و به یک نقشه ی عملی تبدیل می شود.

چشم انداز هر فرد، شرکت، سازمان، کشور و ... بر نحوه ی عملکرد و تصمیم گیری آن ها مؤثر است. برای مثال فردی که می خواهد خلبان شود هیچ گاه در یک مدرسه ی فوتبال نام نویسی نمی کند. در واقع می توان گفت چشم انداز به ما کمک می کند با انتخاب راه صحیح به اهداف خود سریع تر، کامل تر و راحت تر برسیم.

در این جا لازم است برای اطلاع از تأثیر چشم انداز به برخی نمونه های موفق آن اشاره شود. یکی از نمونه های موفقی که می توان برای نشان دادن قدرت چشم انداز ذکر کرد، عملکرد مالزی در جهت توسعه و رشد خود بود. امروزه مالزی در میان کشورهای اسلامی به عنوان جامعه ای پیشرفته با آینده ای رو به رشد شناخته می شود. ولی اگر به گذشته برگردیم، در سال های نه چندان دور، مالزی نه تنها توسعه ی امروز خود را نداشت بلکه اصولاً جامعه ای فقیر و عقب افتاده بود که کمتر کسی به توسعه ی آن امیدوار بود. در این میان ناگهان از سوی ماهاتیر محمد نخست وزیر این کشور طرحی مطرح شد که بر مبنای آن مالزی می بایست تا سال ۲۰۲۰ به یکی از هشت کشور صنعتی جهان بدل می شد؛ آرمانی بزرگ که خیلی سخت می شد آن را تصور کرد. پس از این تصمیم بود که دولت و مردم با همکاری هم، اراده کردند که برای دست یابی به این هدف متعالی تلاش کنند و دیری نگذشت که برنامه ریزی برای نیل به آرمان مالزی ۲۰۲۰ شروع شد و تا جایی پیش رفت که امروزه دیگر تصور آرمان "مالزی۲۰۲۰ " چندان دشوار نیست.

در کشور ما نیز این امر اگر چه خیلی دیر ولی خوش بختانه در سال های اخیر مورد توجه قرار گرفته و تدوین چشم انداز ۲۰ ساله ی کشور در افق ۱۴۰۴ در همین راستا صورت گرفته است. بر اساس سند چشم انداز ۲۰ ساله، در افق ۱۴۰۴، ایران کشوری است توسعه یافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه با هویت اسلامی و انقلابی، الهام بخش در جهان اسلام و با تعامل سازنده و مؤثر در روابط بین الملل.

با مواردی که ذکر شد احتمالاً با چشم انداز و قدرت اعجاز آن آشنا شده اید ولی سؤالی که در این جا پیش خواهد می آید این است که چگونه چشم انداز خود را ترسیم کنیم.

یک راه ساده برای ترسیم چشم انداز شخصی این است که در یک محیط آرام چشمهایتان را ببندید و ذهن خود را متمرکز کنید. خود را در ۲۰ سال آینده تصور کنید. چه جایگاه، شخصیت و مقامی را برای خود تصور می کنید. این کار ارتباط معنا داری با قدرت تخیل و رویا پردازی شما دارد. احتمالاً در اولین مرحله به نتیجه ی مطلوب نمی رسد و برای نهایی شدن به چندین مرحله تمرین و تمرکز نیاز دارید. مهم این است که نا امید نشوید و با انگیزه و نشاط کافی کار را دنبال کنید.

گاهی مواقع ممکن است با تغییر سن و افزایش آگاهی و اطلاعات شما هم کامل تر شود و روش های بهتری را ارایه بدهید. این هم نگران کننده نیست و کاملاً طبیعی است. در واقع اگر در دو سن مختلف به یک موضوع یک سان نگریسته شود عجیب است و احتمالاً مشکلی وجود دارد.

پیشنهاد اکثر افراد این است که چشم انداز خود را مکتوب کنید و ارزش های مورد نظر خود را به صورت خلاصه در آن ذکر کنید. برای چشم انداز خود یک اسم یا علامت اختصاصی طراحی کنید و آن را در جایی بگذارید که دائماً در معرض دید شما باشد.

رعایت این نکته به شما کمک می کند تا همیشه به یاد آرمان خود باشید و با آن زندگی کنید و همین امر تأثیر شگرفی در تضمین موفقیت شما خواهد داشت.

نویسنده : سید عبدالمجید زواری