اعتراضات اجتماعی اخیر علل و رویکردها

این مقاله به بررسی برخی از علل اعتراضات دی ماه 96 ایران پرداخته و روند این اعتراضات را تا سال 1402 مورد توجه قرار می دهد این مقاله در رونامه های قلم امروز خوزستان و ندای هرمزگان استان هرمزگان منتشر گردیده است

یکی از مواردی که در طول تاریخ حکومت ها در گیر آن بوده اند اعتراضات اجتماعی است . در حقیقت اعتراض اجتماعی زمانی رخ می دهد که صدای طبقه ای از جامعه برای بیان خواسته های خود و یا اعتراض قانونمند به مشکل برخورد کرده و راههای مسالمت آمیز و قانونمد به نتیجه نمی رسد در نتیجه جامعه به وضعیت موجود عکس العمل نشان داده وارد فاز اعتراض خیابانی می گردد.

اعتراضات خیابانی هفتم تا سیزدهم دی ماه 96 که در بیش از 16 شهر کشور رخ داد اولین اعتراض گسترده در سالهای اخیر بود که با تمامی انواع اعتراضات سیاسی و صنفی سالهای گذشته تفاوت اساسی داشت . این اعتراضات اگر چه بقدری نبود که بتواند امنیت ملی کشور را به خطر اندازد ولی موجب نگرانی مسئولین در سطوح مختلف گردید و شوک بزرگی به جامعه وارد نمود که باید تمامی مسئولین کشور به این شوک به عنوان زنگ خطری مهم و جدی توجه نمود ه توجه نمایند این اعتراضات در آینده می تواند به امنیت ملی کشور را به خطر اندازد . این مقاله تلاش دارد تا برخی زوایای این بحران اجتماعی را به تصویر کشیده و نگاهی به بستر این اعتراضات در گذشته , حال و آینده داشته باشد.

- از همان روزها و ساعت های اولیه روز این رخداد گمانه زنی های بسیاری در سطح تحلیل گران سیاسی داخلی و خارجی از یک سو در سطح سران و مسئولین نظارم از سوی دیگر....

- شبکه های خبری داخلی ابتدا سکوت اختیار کرده و طبق معمول از قافله جاماندند انگار نه انگار خبری رخ داده است اما پس از گسترش اطلاع رسانی درسطح رسانه های خارجی وشبکه های مجازی صداو سیما نیز بصورت محدود به اطلاع رسانی پرداخت.

- بحران قابل پیش بینی بود :

اعتراضات سال 1396 از سال ها پیش قابل پیش بینی بود اینجانب در تحلیل هایی که در سال 92 و 94 برای دوستان در فضای مجازی داشتم اعلام نمودم کشور از سال 96 وارد یک بحران اجتماعی می گردد واین بحران 4تا 7سال به طول می انجام که اگر نتوانیم آن را در این مدت کنترل و درمان کنیم از حالت کنترل خارج خواهد شد و دامنه آن فراگیر خواهد شد مبنای این تحلیل چند موضوع بود که در این مقاله به آن می پردازیم

شکاف بین نسلی : مهمترین مسئله ای که متاسفانه در ساختار حکومتی به آن توجه نشده است موضوع شکاف بین نسلی است .

شکاف بین نسلی که به عنوان اختلافی در نگرش یا رفتار جوانان و افراد سالمند تر تعریف شده است امروزه از مباحث مهم جامعه شناسی است . نسل امروز که فاقد شناخت و آگاهی و تجربه رویدادهای مهم کشور بویژه انقلاب و جنگ تحمیلی است در کنار نسل دیروز که این وقایع را لمس نموده زندگی می کند نسل دیروز حاکم است و نسل امروز جویای رویاها و خواسته های خود .

باورها و بینش ها تصورات ، انتظارات ، جهت گیریها ی ارزشی و الگوهای رفتاری و سبک های زندگی این دو نسل با یکدیگر کاملا متفاوت است . علل این تفاوت در ایجاد شکاف بین نسلی اثر گذار است از جمله می توان تغییرات جهانی ،ظهور ماهواره ها ، گسترش بی سابقه نرمافزارهای ارتباطی و بطور کلی تغییر زمان و تکنولوژی را برشمرد .

از نظر جامعه شناسان دورشدن تدریجی دو یا سه نسل پیاپی از یکدیر از جهت جغرافیایی – عاطفی – فکری و ارزشی وضعیت جدیدی را در جامعه ایجاد می نماید . که باید به آن توجه نمود .

برای اینکه نقش این شکاف را در ایجاد بحران بدانیم کافی است به وضعیت جامعه خودمان در حد فاصل سالهای 55 تا 96 توجه کنیم .

در حد فاصل این سالها آمار جامعه جوان و تحول خواه کشور دست خوش تغییرات اساسی شده است نسبت جمعیت 15 تا 40 ساله کشور از 36 درصد در سال 55 به رقم 43درصد در سال 95 رسیده است کافی است به جمعیت کل کشور نگاهی کنیم به خوبی متوجه می شویم 43درصد جمعیت کشور در سال 95 برابر است با کل تعداد جمعیت کشور در سال 55 این درحالی است که

از سوی دیگر جامعه ایران در سال 55 تشکیل شده بود از جمعیتی با ترکیب 30درصد شهری و 70 درصد روستایی ولی بر اساس امار منتشره اداره آمارکشور اکنون ترکیب جمعیت کشور دقیقا عکس شده و 70درصد مردم را جامعه شهری و 30درصد را جامعه روستایی تشکیل می دهند بخشی از این تغییر نشات گرفته از تغییر مفاهیم شهری و روستایی در اداره آمار بوده بخشی از آن به ایجاد شهرهای جدید در کشور متاثر از افزایش جمعیت روستاها و بخش عمده ی آن ناشی از مهاجرت مردم روستاها به شهرهای بزرگ بوده است امروزه این مهاجرت ها که بخشی از آن موجب حاشیه نشینی در شهرهای بزرگ گردیده تغییر اساسی در ساختار اجتماعی بوجود آورده است این مسئله موجی را پدید آورده است که دولت در سالهای متمادی نتوانسته و نمی تواند به نیازهای آنان توجه نماید جامعه شهری با حواشی متعددی که برای آن ایجاده شده است از کنترل خارج گردیده و امکان برنامه ریزی سیاسی اقتصادی اجتماعی در این جوامع از مجموعه کشور را سلب نموده است .

زنان که تا سال 55 جمعیتی معادل درصد از جامعه را تشکیل می دادند و عمدتا به خانه داری و پرورش فرزندان خود پرداخته و میزان حضور آنان در سطوح دانشگاهی و آموزشی – محیط های سیاسی – و فضاهای عمومی چشمگیر نبود امروزه حضور گسترده ای در جامعه داشته میزان شاغلین بطور محسوسی افزایش یافته و برابری جمعیت دانشجویان دختر و پسر از شاخص های مهم توسعه بویژه در این حوزه می توان برشمرد.

درسال 55 کمتر از نیمی از زنان ۱۵ تا ۲۴ ساله ایرانی سواد خواندن و نوشتن داشتند. امروز ۹۸ درصد آنان در این رده سنی باسوادند.

همچنین براساس بررسی های بعمل آمده تعداد تحصیلکردگان عالی در سال 55 معادل 310هزارنفر و در سال 90 این امار به 5 میلیون نفر رسیده است .

تعداد کل دانشجویان در سال 55 بالغ بر 170هزارنفر و درسال 96 به رقم 4 میلیون نفر رسیده است

این آمار به خوبی نشان می دهد که نیازهای جامعه نسبت سالهای اولیه انقلاب تغییر کرده و با توسعه اجتماعی که در چند سال اخیر رخ داده است نیازهای ظبقات مختلف جامعه نیز متمایز تر گردیده است.

ساختار تصمیم گیری جامعه از روش بالا به پایین - حکومت – مسجد – دانشگاه – روشن فکران –و بزرگان قبایل و طوایف به ساختار نفوذ گسترده ی شبکه های ماهواره ای و فضاهای مجازی به ساختار جامعه تغییر نموده است امروزه نقش فضای مجازی و ماهواره ها و گسترش ارتباطات جهانی جوامع در ایجاد تغییرات اجتماعی را نمی توان نادیده گرفت . اثر گذاری این شبکه ها آنقدر زیاد است که هیچ جامعه ای نتوانسته است از آن مستثنی گردد. در سالهای ابتدایی انقلاب عمده اطلاعات جامعه از طریق تلویزیون ملی – شبکه های روزنامه ای داخلی – بولتن های سیاسی احزاب – مساجد و شبکه های داخلی دانشجویان تامین می گردید اما امروزه با ورود فضای مجازی و گسترش ارتباطات ماهواره ای شبکه انتقال اطلاعات از دست جوامع محلی خارج گردیده و بطور کلی امکان هدایت جامعه از راه دور فراهم گردیده است . در همین رابطه باید به این نکته توجه نمود که در حال حاضر اثر انتقال اطلاعات از طریق فضای مجازی بسیار فراتر از شبکه های رسمی است .

ب- پمپاژ اطلاعات منفی :

در سال های اخیر شاهد بوده ایم که میزان پمپاژ ناامیدی در جامعه، بواسطه تضاد ها و درگیریهای جناحی داخلی و فرایندهای اطلاع رسانی غلط و مسابقه در تخریب جناح های مقابل و بزرگ نمایی فعالیت های سازمان و یا جناح خود و همچنین فرار از مسئولیت بسیار زیاد گردیده و تعادل اجتماعی را بر هم زده است .

نگاهی به رخدادهای پس از انقلاب به خوبی تغییرات محصوص روند اطلاع رسانی در جامعه را از فرایند مثبت به فرایند های منفی نشان می دهد

سال های 1356 تا آغاز جنگ تحمیلی تمامی مسایل جامعه تحت شعاع انقلاب و ثبیت آن بود و با شروع جنگ تحمیلی توجه جامعه به سمت و سوی جنگ تحمیلی سوق یافت با پایان جنگ و شروع سازندگی همه امید ها به تحول و توسعه اقتصادی و سیاسی بود تا پایان این دوره نیز اختلافات داخلی در اردوگاه انقلابیون آنچنان آشکار نبوده و یا بطور جدی بر جامعه اثر گذار نبوده است . در این سالها دولت سازندگی تلاش داشت تا با ارائه گزارش مثبت به جامعه از روند تحولات و توسعه و سازندگی روحیه امید به توسعه و پیشرفت را به جامعه تزریق نماید .

از سال .1376روی کار آمدن سید محمد خاتمی نشان داد رویکرد جامعه تنها اقتصادی نبوده و نسل جوان خواستار تغییرات سیاسی است ولی متاسفانه با ورود جناح دوم خرداد به تنش های سیاسی بویژه در دوره اول ریاست جمهوری ایشان روند پمپاژ نا امیدی و اطلاعات منفی بطور گسترده ای آغاز شد تخریب دولت هاشمی رفسنجانی – قتل های زنجیره ای را می توان از نمونه های بارز این دوره ذکر کرد .

با پایان دو دوره حضور اصلاح طلبان اینبار نیز نگاه جامعه به موضوعات حکومتی تغییر کرد بازهم مسائل اقتصادی سرلوحه شعارهای انتخاباتی قرار گرفت اما تخریب دولت های گذشته گسترده تر شد دولت نهم شعار خود را بر تخریب دولت های گذشته بنا نهاد تا جایی که یاس و ناامیدی در بخشی از خواستگاه انقلاب نیز به جامعه اضافه گردید .

سال 88 اوج تضاد و بحران در حوزه سیاسی بود بگونه ای که جامعه با سئوالات اساسی مواجه شد . برای اولین بار مناظره کاندیداهای ریاست جمهوری بطور مستقیم انجام شد تهمت ها و تهدیدها در این مناظره ها آنقدر زیاد بود که موازنه قدرت را در جامعه بهم ریخت و فضای کشور وارد فاز جدیدی شد حمایت تمام قد از دولت دهم و بسته شدن راه انتقاد و اعتراض و ادامه پمپاژ منفی اطلاعات بخصوص در حوزه سیاسی از ویژگی این دوره بود .

انتخابات دوره یازدهم و دوازدهم همراه بود با حوادث تلخی که نشان می داد کشور دچار یک بحران جدی بنام مفاسد اقتصادی است اگر چه برخورد با مفاسد اقتصادی را مجموعه نظام به عنوان یک برگ برنده برای خود می دانست ولی گستردگی اطلاع رسانی از یک سو عددهای عجیب و غریب اعلام شده یاس و نا امیدی را گسترش داد 300میلیون به 3000میلیارد و در ادامه به اعدادی چون 12000میلیارد و.... تغییر یافت بابک زنجانی پدیده شاندیز ؛ موسسات مالی یکی پس از دیگری روح و روان جامعه را هدف قرار داد .

برجام اما نقطه تحولی بود که جامعه را به سمت امید به تغییرات می برد با امضای برجام همه چیز تحت شعاع آن قرار گرفت جامعه به امید ایجاد تغییر اقتصادی سیاسی گسترده به آینده نگاه می کرد که این امید به تدریج از یک سو با تبلیغات گسترده داخلی مخالفین دولت و از سوی دیگر با عهد شکنی آمریکایی ها رنگ باخت . آنقدر بر طبل خیانت بار بودن برجام کوبیده می شود که همه یادشان می رود اتفاقی رخ داده است .....

. همزمان ورشکستگی گسترده موسسات قارچ گونه مالی و مال باخته گی بخشی مهمی از جامعه و حوادث متعدد سال 95 و 96 کلاف سردرگمی را ایجاد کرد که عبور این دوره را مشکل ساخت احمدی نژاد وارد مقوله مبارزه با نظام قضایی شد دولتی ها وارد مقابله با نظام سیاسی کشور و اصول گرایان وارد تخریب دولت و جامعه به هرسونگاه می کرد تخریب و پمپاژ اطلاعت منفی بود از نگاه نسل جدید دیگر دولت ؛قوه قضاییه؛ اصول گرا ؛اصلاح طلب همه و همه در کفه های مساوی تخریب قرار می گرفتند . حالا دیگر جامعه نا امید از گذشته و آینده به هیچ جناحی دل نمی بندد از همه مایوس شده و دل نگران است .

اگر به گذشته نگاه کنیم تا پایان دوره سازندگی وجود اخبار منفی در جامعه نیز وجود داشت ولی این اخبار هر از چندگاهی از یک نواختی خارج شده با یک خبر مثبت بزرگ روبرو می شد خبر های پیروزی رزمندگان اسلام در نبردهای مختلف اخبار شکست بعضی عملیات ها را تحت شعاع قرار می داد پذیرش قطعنامه آزادی اسرا شادی بزرگی بود که بسیاری از نارحتی ها را شست و به گذشته سپرد صدا و سیما و نمازجمعه ها نقش مثبتی را ایفا می کردند . شبکه های بیگانه بصورت گسترده وجود نداشت جامعه متکی به روزنامه ها مسجد و نماز جمعه دانشگاه بود این مجموعه نیز برخلاف دوره های فعلی و سالهای اخیر تحولات مثبت را بیش اخبار منفی پیگیری و به جامعه تزریق می کردند . شوک های ورزشی مثل شکست استرالیا و رفتن به جام جهانی آنقدر بزرگ بود که با پیروزی تیم ملی فوتبال ایران بر امریکا در جام جهانی شادی و شور و شوق وصف ناپذیری در جامعه بوجود آورد .....

امروز جای این شور آفرینی ها در جامعه کاملا خالی است موفقیت ها دیده نمی شود نمایش داده نمی شود و تلاش مخالفین سیاسی دولت و قوای سه گانه و سایر ساختارهای سیاسی فرهنگی کشور در یک رقابت تبلیغی سیاسی تحولات مثبت را هرگز به چشم نمی بینند و همه مسائل کشور را از منظر منفی به جامعه تزریق می کنند .

انتخابات و رفتارهای پس از آن :

انتخابات در هر کشور مسیری است برای هدایت خواسته های مردم به مکانیزمهای قانون مند و ایجاد راه کار مناسب برای پیگیری خواسته های مردم . در این میکانیز مردم اجازه پیدا می کنند تا خودشان سرنوشت خودشان را در دست گیرند . موفقیت یا شکست سیاست های برگزیده شده بطور مستقیم به انتخاب افراد و بخش عمده جامعه برگشت داده شده رضایت مندی از نوع انتخاب و یا عدم رضایت به معنی رسیدن یا نرسیدن به خواسته های اجتماعی و سیاسی است . در چنین حالتی با برگزاری انتخابات سالم و پاسخگوبودن افراد و جریانات در انتخابات کمبودها نه تنها به پای حکومت نوشته نمی شود بلکه نوک تیز حملات و اعتراض های اجتماعی صرفا به قوه مجریه یا مقننه که با انتخاب مردم بر سر کار آمده اند معطوف می گردد. در همین رابطه یکی از موضوعاتی که در روند شکل گیری اعتراضات سیاسی موثر است موضوع چگونگی برگزاری انتخابات و رفتارهای پس از آن است که از اهمیت فراوانی برخوردار است . برگزاری انتخابات در فضایی سالم و بدور از طرفداری و وابستگی برگزارکنندگان آن به هر کدام از کاندیداهای مورد نظر از همیت زیادی برخوردار است ولی از آن مهمتر وجود مکانیزمی قوی و عام پسند برای رسیدگی به شکایات و اعتراضات پس از انتخابات است که می تواند فضای آرام بعد از انتخابات را استمرار بخشد و یا جامعه را دچار اختلال نماید .

تا زمان برگزاری انتخابات پنجمین دوره ریاست جمهوری انتخاب مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی مشکل اساسی در رفتارهای پس از انتخابات نداشتیم انتخابات ششمین دوره ریاست جمهوری که با انتخاب سید محمد خاتمی به سرانجام رسید نیز بدلیل اختلاف زیاد آرائ دوکاندیدای اصلی جای هیچ بحثی باقی نگذاشت اگر هم بعد ها اختلافی بروز داد اختلاف در رفتار ها ی سیاسی دولت و مجموعه سایر قوا در خارج از دولت بود اما در ادامه روند برگزاری انتخابات ما هیچگاه نتوانستیم با انتخاب مردم به خوبی کنار بیاییم . این تقابل زمانی جدی تر شد که انتخابات 88 به بحران سیاسی و اجتماعی تبدیل شد پس از آن نیز انتخابات مجلس خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی در سال 92 و بالاخره انتخاب حسن روحانی در دو دوره بخصوص در دوره دوم را می توان نمونه های بارز این مشکل دانست . انتخاب مردم در سال 92 را به انحا مختلف سرزنش نمودیم و این سرزنش تقابل بین رای دهندگان و برگزارکنندگان را تشدید نمود دقیقا پس از انتخابات این مسئله نیز باعث ایجاد یاس و ناامیدی از بکارگیری راههای مسالمت آمیز می گردد.

انتخاب دکتر حسن روحانی در دو دوره نیز از این موضوع مستثنی نبود بویژه بلا فاصله پس از دومین دوره انتخابات بود که رقیب تاب و تحمل نیاورد و برای کوبیدن رییس جمهور و سیاست های وی از حداکثر ابزار در اختیار خود دریغ نکرد و از همان ابتدای پیروزی ایشان موضوع ابوالحسن بنی صدر مطرح و در مقایسه با ایشان روند ایجاد بستری اجتماعی برای وادار کردن وی به استعفا مطرح گردید .

آنچه از سال 88 به بعد در روند انتخابات به وقوع پیوست نوعی لج بازی در انتخاب و برخورد با انتخاب مردم بین دوطرف ماجرا یعنی برگزارکنندگان و رای دهندگان بروز داد که اوج این لج بازی در انتخابات مجلس خبرگان – مجلس شورای اسلامی در سال 92 و انتخابات ریاست جمهوری در سال 94 نمایان بود .

بدیهی است ایجاد یاس و ناامیدی در جامعه برای استفاده از ابزار اعتراض قانونمند و کانالیزه شدن خواسته ها و تلاش برای رسیدن به آینده ای بهتر از طریق برگزاری سالم انتخابات و احترام گذاشتن به خواسته مردم که همان انتخاب شونده و سیاست های اعلامی اوست از اهمیت زیادی برخوردار است که روند چند سال اخیر نشان می دهد کشور در این زمینه از سال .... عملا دچار ایرادات اساسی در برگزاری انتخابات و بویژه رفتارهای پس از انتخابات بوده است که این مسئله بر بروز اعتراضات اخیر تاثیر گزار بوده است

چه باید کرد :

در این راستا اولین و مهمترین اقدامی که باید در روند ماهها و سالهای آتی انجام داد افزایش اعتماد عمومی در جامعه است چرا که کاهش اعتماد در جامعه علت بسیاری از بحران های سیاسی و اجتماعی در جهان بوده است .

برای یافتن راه حل برای جلوگیری از ایجاد و گسترش این اعتراضات در جامعه شناخت اولیه بحران از طریق تسلط و احاطه کامل به جامعه و نیازهای آن بسیار ضروری است در این راستا باید به موارد زیر توجه نمود

1- فروکش کردن اعتراضات به معنی پایان آن نیست بلکه گذر موقت از آن است

2- برای پایان دادن به اعتراضات اجتماعی باید خواستگاه اعتراضات را به درستی شناخت

3- باید اعتراض و اغتشاش را از هم تفکیک کرد وابسته کردن اعتراضات به استکبار جهانی و صهیونیست ها منافقین و عربستان و.... صرفا سرپوش نهادن بر واقعیت هاست . آنچه به دشمنان قسم خورده نظام و ایران مربوط است موج سواری و تبدیل اعتراضات به اغتشاش است .

4- باید شکاف بین نسلی و مشکلات مرتبط با ان بطور دقیق مورد توجه قرار داد

5- هرگونه نگاه جناحی به موضوع اعتراضات اخیر نه تنها ما را از رسیدن به راه حل مطوب بازخواهد داشت بلکه موجب ظلم مضاعف به جامعه و تشدید این اعتراضات می گردد.

6- همچنین باید به این نکته توجه داشت که دخالت دشمنان ایران اسلامی در ایجاد و گسترش بحران را نباید به اصل بحران تعمیم داد دشمنان مثل همیشه سعی کردند با برنامه ریزی قبلی بر موج بحران ها سوار شده و آن را به سمت امیال و خواسته های خود هدایت نمایند اما توجه افراطی به این موضوع و نادیده گرفتن اصل ماجرا و مشکلات و معضلات داخلی و عوامل متعددی که در ایجاد اعتراضات و گسترش آن دخالت داشتند می تواند ما را به راههای انحرافی کشانده و باز هم به تعمیق مشکلات و گسترش بحران منجر گردد.

8-همه باید تلاش کنیم تا یاس و نا امیدی از جامعه برچیده شده امید به آینده ای بهتر و اصلاح امور جامعه جانشین آن گردد . در این رابطه این مسئولیت نه تنها بر عهده دولت است بلکه تمامی قوا و نهاد ها و ارگانهایی که در تصمیم سازی و تصمیم گیری سیاست های کلان جامعه نقش دارند و تمامی نهادهایی که با روح و روان جامعه سروکار دارند باید در این راه تلاش نمایند . باید نقطه ی پایانی برای پمپاژهای منفی به جامعه که با اهداف سیاسی همراه است قائل شده و از تشویش اذهان عمومی به هر نحو ممکن خودداری نمود تا بتوان جامعه را بر روی غلطک آرامش قرار داد .

9-همچنین برای کاهش شکاف های موجود بین جامعه و ساختار اداری کشور (اعم از دولت ...) شناخت بخش غالب جامعه در دو حوزه اقتصاد و سیاسیت و رسیدگی به نیازهای آنان و ایجاد همگرایی بیشتر بین مسئولین نظام و بخش غالب جامعه (سنین 15 تا 40 سال از اهمیت زیادی برخوردار است .

و در میان مدت کاهش فاصله سنی مدیران و مسئولین ارشد کشوری با جامعه و اعتماد به نسل جوان و باور توانمندی این نسل در اداره جامعه و شناخت نیازهای این نسل و مدیریت آن در نهایت احترام به خواست آنان در بعد سیاسی اجتمعاعی و فرهنگی است .

10-برای برگزاری انتخابات پیش رو (اعم از مجلس یا دولت و....) باید مکانیزم های بعد از انتخابات را بطور کلی تعیین و رفتارهای گذشته را اصلاح نمود باید اولا به شکست خوردگان در انتخابات این اعتماد را ایجاد کرد که روند رسیدگی به شکایات و اعتراضات روندی عادلانه بوده و خواهد بود و ثانیا به پیروز انتخابات اجازه داد تا جامعه را به سمت آرامش رهنمون سازد و به تدریج بر مدار اجرای خواسته های جامعه قرار گیرد.

12- نکته مهم اینکه باید به خواست جامعه جوان در حوزه سیاست فرهنگ و اقتصاد توجه نمود و اصلاحات سیاسی کشور را به این سمت حرکت داد . باید به این نکته توجه نمود که وقت آن رسیده است که روند تصمیم گیری و تصمیم سازی توسط نسل سالهای 57 برای نسل سال های 96 به بعد با کمک و همراهی آنان انجام گیرد باید به نسل جوان اعتماد نمود به خواست آنها احترام گذاشت و توجه نمود که بدون مشارکت آنها تصمیم گیری و تصمیم سازی شکاف بین نسلی را افزایش داده و بحران را گسترش خواهد داد .

13- نکته ای که بسیار حیاطی و حائز اهمیت است وضعیت ایران در سالهای 1400تا 1402 خواهد بود در این سال ها از یک سو مولفه های اجتماعی همچنان مشابه شرایط سال 96 است از یک طرف گروه کثیری از بازماندگان نسل انقلاب در این سال وارد سن پیری و خروج از هرم سنی می شوند اهمیت این موضوع زمانی مفهوم پیدا می کند که بدانیم بخش عمده ای از حفظ ساختار نظام در حال حاضر به این گروه بر می گردد.

14- تغییرات اساسی در ساختار مدیریت در هر سه قوه و جایگزینی مدیران عالی و میانی در حوزه سنی 45 تا 55 سال و بازنشسته کردن مدیران و مسئولین با رده سنی 65 به بالا (بجز در موارد ضروری ) و در تمام سطوح کشوری می تواند فاصله سنی مدیریت کشور و نسل غالب را به حداقل رسانده و ارتباط فی مابین جامعه و مسئولین را بهبود بخشید

15- در حوزه اقتصادی توجه به نیازهای جامعه به آرامش نسبی جلوگیری از شوک های اقتصادی افزایش اشتغال و جذب سرمایه گذاری خارجی افزایش کارآمدی مدیریت اقتصادی از مهمترین موضوعاتی است که از گسترش بحران جلوگیری می کند

16- موضوع دیگری که در این دوره بسیار حائز اهمیت است انتخاب جانشین رهبری است . این کار در حوزه وظایف خبرگان رهبری است خبرگان رهبری که فاصله سنی ان در سال 1400 تا 1402 با طبقه غالب کشور که بین سن 15 تا 40 سالگی است بسیار زیاد گشته و عدم درک صحبح ازخواسته های این طیف از جامعه می تواند پذیرش انتخاب آنان را مختل نماید

اختلاف داخلی خبرگان رهبری اگر نتواند منجر به انتخاب جانشین رهبری شود این بحران را به طور مستقیم به جامعه منتقل می کند و روند انتخاب رهبری بطور مستقیم توسط مردم صورت خواهد گرفت

کلام آخر :

در خاتمه اینکه اگر امروز واقعیت جامعه را نپذیریم در نهایت این جامعه هست که خواست خود را به ما تحمیل خواهد کرد پس بیاییم به نسل جوان اعتماد کنیم و انان را باور کرده به خواسته انان توجه کنیم و همانطورکه در سالها 57 تا 67 شجاعانه اداره کشور را به این نسل سپردیم حالا نیز با شجاعت تمام و بایک برنامه هدفمند اداره کشور را به این نسل منتقل کنیم اجازه دهیم در یک ساختار کنترل شده روند توسعه سیاسی اقتصادی کشور مسیر رو به رشدی را طی کند . تردید نداشته باشید این نسل پاسدار انقلاب خواهد بود و دشمن را نا امید خواهد کرد.

علی اسلام نیا