انتخابات مجلس نهم روز به روز نزدیک می شود، به طوری که این روزها در هر محفل سیاسی حرف از صلاحیت و کاندیدهای مربوط به هرحوزه و شهر می باشد، نگاهی به انتخاب شخص اصلح از دیدگاه قرآن و سخنان مقام معظم رهبری، ایجاب کرد که یک مطلب در رابطه با اصلحیت و صلاحیت شخص نماینده بنویسم و در اختیار عموم قرار دهم.

انسان به عنوان اشرف مخلوقات و موجودی که قرعه فال را به نام او زدند و بار امانت الهی را بردوش وی نهادند و بنا شد که خلیفه الهی در زمین باشد، در یک ویژگی اساسی نسبت به سایر موجودات برتری دارد و آن ویژگی، مرتبه بالای "اراده" به معنای قدرت انتخاب و امکان گزینش است. به همین دلیل است که انسان مخاطب تکلیف الهی قرار گرفته و استعدادی که خداوند در وجود او نهاده است بسته به نوع انتخابهایش، او را در یک طیف عظیمی از مقام و رتبه قرار داده است که اوج آن، مقام "خلیفة اللهی" و حضیض آن مرتبه پست تر از حیوانات است. بنابراین بحث انتخاب و گزینش یکی از مهم ترین ویژگی های انسان است که در تعیین سرنوشت نهایی او مؤثر می باشد. طبیعی است که همة انسانها و حتی سایر موجودات که حد کمی از اختیار و انتخاب را دارا هستند، همواره در پی انتخاب بهترین گزینه می باشند.

یکی از مصادیق انتخاب در حوزه زندگی اجتماعی، انتخاب وکلا و نمایندگان مردم، جهت ادارة امور سیاسی و اجتماعی به نمایندگی از مردم است. در نظام جمهوری اسلامی بر اساس تفکیک وظایف و اختیاراتی که بین قوای سه گانه شده است. بحث قانونگذاری و نظارت بر قوه مجریه بر عهده قوه مقننه متشکل از نمایندگان مجلس شورای اسلامی گذارده شده است.

ویژگی های نماینده اصلح از نظر مقام معظم رهبری اهتمام و اعتقاد به شعارهای انقلاب و اهداف اصیل آن و بویژه بحث استقلال و عدم وابستگی است «مبادا کسانی به مجلس بروند که گیرنده آنها منتظر فرستنده قوی آمریکا و غرب باشد و هرچه آنها بگویند، اینها به زبان دیگر در داخل مملکت تکرار کنند.»

مقام معظم رهبری در رابطه با صلاحیت نمایندگان مجلس، معتقدند که افراد باید اصلح باشند: «نماینده مجلس باید، بهترین از لحاظ ایمان، بهترین از لحاظ اخلاص و امانت، بهترین از لحاظ دینداری و آمادگی برای حضور در میدان های انقلاب، دردشناس ترین و دردمندترین نسبت به نیازهای مردم باشند.»

نماینده منتخب مردم در یک حوزه انتخابی، به عنوان نماینده افکار عمومی آن بخش از کشور است و باید در بحث قانونگذاری و نظارت بر دستگاه های اجرایی ایفای نقش نماید.

در همین رابطه مقام معظم رهبری فرمودند: «وعده های غیر عملی ملاک نیست. من با خودِ نماینده های محترم در دوره های مختلف وقتی مواجه شدم، به اینها گفتم: آقایان و خانم های نماینده! وظیفه نماینده این نیست که وعده عمرانی و فلان پروژه، فلان کار را در منطقه انتخابی خود به مردم بدهد؛ اینها کار اجرایی است، کار دولت است. وظیفه نماینده این است که بتواند قانون مورد نیاز کشور را پیدا کند، آن قانون را جعل کند. وقتی قانون شد ـ یعنی قاعده ای گذاشته می شود ـ دستگاه های اجرایی و قضایی مجبورند طبق قانون عمل بکنند.»

نکته ای دیگر در باب ویژگی های نماینده مجلس، بحث تعهد و تدین در کنار تخصص است که دیدگاه مقام معظم رهبری بدین گونه است که: «تخصص نیز امری لازم است و ما امروز متخصص کم نداریم، اما ملت هوشیار ایران باید دقت کند که در میان همین متخصصان، متدین ها را انتخاب کند؛ زیرا دین و تدین مانع وابستگی می شود و اگر دینداری نباشد وابستگی آسان می شود.»

مروری به آیاتی که درباره انتخاب افراد از سوی خداوند یا پیشوایان معصوم(علیهم السلام) آمده، ما را به این مطلب رهنمون می سازد که در انتخاب افراد در هر جایی مسلمان باید صلاحیت افراد و تعهد آنان را ملاک قرار دهد.

مثلا در داستان انتخاب طالوت در قرآن آمده است، برخی انگیزه های غیر الهی، مانند نَسَب عالی و ثروت فراوان را ملاک انتخاب فرمانده و رهبر می دانستند

"....قَالُوا أَنَّی یَکُونُ لَهُ الْمُلْکُ عَلَیْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْکِ مِنْهُ وَلَمْ یُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَال..." (سوره بقره،آیه ۲۴۷)گفتند: چگونه او بر ما حکومت کند با این که ما از او شایسته تریم و او ثروت زیادی ندارد.....، ولی پیامبرشان در مورد انتخاب طالوت به آنان گفت:

"....إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَـهُ عَلَیْکُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِی الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ وَاللَّهُ یُؤْتِی مُلْکَهُ مَن یَشَآءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ" (سوره بقره،آیه ۲۴۷ ) ....

خدا او را بر شما برگزید و او را در علم و (قدرت) جسم وسعت بخشیده است.

از این آیه و روایاتی که تعصب های قبیله ای و گروهی و هوای نفس را در انتخاب افراد به شدت مذمت می کند، فهمیده می شود، امت اسلامی، در انتخابات دو وظیفه بسیار حساس بر عهده دارد که اگر آن ها را رعایت نکند، وظیفه دینی خود را انجام نداده و در پیشگاه خدای متعال مقصر است.

وظیفه اول: فردی را که می خواهد انتخاب کند، تنها برای رضای خدا و مصلحت امت اسلامی انتخاب نماید و در انتخاب او هیچ انگیزه ای، غیر از انتخاب اصلح که تنها راه حاکمیت صالحان است نداشته باشد.

وظیفه دوم: منتخب خود را به طور کامل شناخته و او را در دیانت و صداقت، امتحان کرده باشد و میزان کارایی او را برای کاری که انتخاب می کند بداند. چنان که در قرآن کریم آمده است: "إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُکُمْ أَن تُؤَدُّوا الاَْمَـنَـتِ إِلَی أَهْلِهَا " (سوره نساء،آیه ۵۸) خدا به شما فرمان می دهد که امانت ها را به صاحبانشان بازگردانید. امروز، اداره جامعه اسلامی، امانتی است که از سوی مردم به مسئولین سپرده می شود، لذا وظیفه مردم است این امانت را به کسانی که اهلیت و صلاحیت دارند بسپارند.

اگر شناخت درستی از کاندیدا ها نداشته باشیم چکار کنیم؟

انسان باید منتخب خود را به طور کامل شناخته و او را در دیانت و صداقت، امتحان کرده باشد و میزان کارایی او را برای کاری که انتخاب می کند بداند. چنان که در قرآن کریم آمده است:

" إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُکُمْ أَن تُؤَدُّوا الاَْمَـنَـتِ إِلَی أَهْلِهَا " (سوره نساء،آیه ۵۸)

خدا به شما فرمان می دهد که امانت ها را به صاحبانشان بازگردانید

حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) نیز در ضمن آیین نامه حکومتی که برای مالک اشتر می نویسد ، به او می فرماید: " بخیل را در مشورت کردن دخالت نده که تو را از نیکوکاری باز می دارد و از تنگدستی می ترساند. ترسو را در مشورت دخالت نده که در انجام کارها روحیه تو را سست می کند. حریص را نیز در مشورت دخالت نده که حرص را با ستمکاری در نظرت زینت می دهد...بدترین وزیران تو کسی است که پیش از تو وزیر بدکاران بوده و در گناهان آنان شرکت داشته، پس مبادا چنین افرادی محرم راز تو باشند...تو باید جانشینانی بهتر از آنان داشته باشی که قدرت فکری امثال آنان را داشته، اما گناهان و کردار زشت آن ها را نداشته باشند. کسانی که ستمکاری را بر ستمی یاری نکرده و گناهکاری را در گناهی کمک نرسانده باشند

کسانی که در اثر برخی خصلت های فردی و شخصی از مدیریت صحیح و هزینه درست بیت المال ناتوان و ناکارآمدند و نیز کسانی که در مقابل تهدید دشمنان عقب نشینی نموده در تصمیمات اساسی سست می شوند و یا کسانی که بر مقام و منصب و موقعیت حریصند و مقامات را در بین اقوام و یا وابستگان خود تقسیم می کنند و یا کسانی که در گذشته همراه و همکار ستمکاران بوده و یا امروز ستمکاران و ستم پیشگان بین المللی را تأیید نموده از در آشتی با آنان برخورد می کنند و یا کسانی که در گذشته با رفتار خود به ارزش های اسلامی و انسانی صدمه زده و در گسترش ارزش های شیطانی و فرهنگ بیگانه گام برداشته اند و... " این همه شرایطی است که حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) بر آن ها تأکید می نماید. و امروز وظیفه ما ، تشخیص این اوصاف و پرهیز از انتخاب چنین افراد است. و اگر شناخت درستی از نامزدها نداریم باید تحقیق نموده و از آگاهان بپرسیم زیرا قرآن کریم فرموده است " فَسـَلوا اَهلَ الذِّکرِ اِن کُنتُم لا تَعلَمون" (سوره نحل آیه ۴۳ ) اگر نمی دانید از آگاهان بپرسید

با نگاهی به بیانات مقام معظم رهبری و آیات و روایات دیدیم که انتخاب اصلح کار سختی است، پس همیشه مردم باید با نگاهی روشن و تیز بینانه به سوی کسی رهسپار شوند که اصلح باشد.