پس از افشای شائبه انگیز سند محرمانه سیاست خارجی روسیه طی یادداشتی با عنوان «برنامه استفاده موثر از عوامل سیاست خارجی به منظور توسعه بلندمدت روسیه» در مجله ”نیوزویک روسی” به نظر رسید که اولویت های سیاست خارجی روسیه در حال تغییر است و اینکه سیاست های اعلامی کرملین چندان هم با سیاست های واقعی آن مطابقت ندارد. اظهارات اخیر مدودف در جمع سفرای روسیه نیز موید تغییراتی در اولویت های سیاست خارجی این کشور است. در این خصوص، فرانک چینگ، ژورنالیست و استاد دانشگاه علم و تکنولوژی هنگ کنگ طی مقاله ای با عنوان “روسیه در شراکت استراتژیک خود بازنگری کرده است” که در روزنامه انگلیسی زبان “The China Post” تایوان چاپ شده، می نویسد:

دمیتری مدودف، رییس جمهوری روسیه چندی پیش اظهار داشت که روسیه از این پس اهمیت اساسی را بر مدنیزاسیون اقتصادی خواهد داد. همچنین، وی بر ضرورت تشکیل اتحادهای ویژه ای با کشورهای مطرح اتحادیه اروپا و آمریکا برای مدرنیزاسیون تاکید کرد.

اگر چه نقش چین هم بسیار مهم است، اما آن طور که به روشنی، رییس جمهوری روسیه در اظهارات خود بیان داشت، روسیه به شراکت با آمریکا و کشورهای اروپایی مانند آلمان، ایتالیا و فرانسه نیاز دارد. در حقیقت، مدودف در سخنرانی ۱۲ ژوئن در بین سفرا و نمایندگی های روسیه در خارج از کشور، سیاست جدید مسکو را ترسیم کرد.

سرگی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه از قبل در گزارش محرمانه خود در خصوص تغییر اولویت ها در سیاست خارجی روسیه خبر داده بود. این سند محرمانه در ماه می در نشریه نیوزویک روسی منتشر شد.

یکی از نکات تعجب آور در اظهارات مدودف این بود که وی با هشدار دادن در خصوص برنامه اتمی ایران همانند یک نماینده آمریکا صحبت کرد و گفت که ایران به برخورداری از توانی که بتواند برای تولید سلاح هسته ای مورد استفاده قرار گیرد، نزدیک می شود.

در گذشته چین در خصوص مسائلی چون مساله هسته ای ایران از روسیه کمک می گرفت و به این خاطر تنها کشوری نبود که مخالف تحریمات شدید علیه ایران بود. لاوروف در گزارش محرمانه خود می نویسد: “باید به نقش روزافزون چین در امور بین المللی و اهمیت مواضع مشترک این کشور با روسیه در بسیاری از امور در چارچوب “گروه ۲۰″، گروه بریک (برزیل، روسیه، هند و چین)، سازمان همکاری های شانگهای و همچنین، شورای امنیت سازمان ملل (جایی که البته، حمایت ما از چینی ها بیشتر از حمایت آنها از ما بوده) توجه زیادی داشت.”

علاوه بر مدرنیزاسیون اقتصادی، مدودف دومین مساله مهم روسیه را تحکیم دموکراسی و جامعه شهروندی در کشور نامید.

سخنان رییس جمهوری روسیه ممکن است محافل رسمی چین را نگران کند: “ما باید موجبات متمدن سازی سیستم های اجتماعی در همه جهان را فراهم کنیم. مخصوصا در روسیه… این در جهت منافع روسیه دموکراتیک است که کشورهای بیشتری استانداردهای دموکراتیک را در سیاست داخلی خود دنبال کنند”.

پس از این اظهارات، مدودف سخنانی را ادا کرد که برای چین خوشایند به نظر می رسد. وی گفت: “البته، دخالت در امور داخلی هیچ کشوری جایز نیست. چنین استانداردهایی باید به صورت مشترک از جمله با حضور دولت هایی که اخیرا به سمت دموکراتیک شدن پیش می روند، از جمله خود روسیه و دولت های دیگری که در آنها دموکراسی فعلا تحکیم نیافته است؛ کاملا واضح است منظور من چه کشورهایی هستند”.

یادآور می شویم که رییس جمهوری روسیه در ماه آوریل قرارداد کاهش تسلیحات اتمی را با باراک اوباما، رییس جمهوری آمریکا به امضاء رساند و در ماه ژوئن از آمریکا دیدار کرد. مدودف در سخنرانی اخیر خود اظهار داشت که همکاری با آمریکا نباید محدود به کاهش تعداد موشک ها شود، بلکه باید در بخش تکنولوژی هم این همکاری ها گسترش یابد که این مساله، جنبه مثبت روابط دو جانبه ما خواهد شد.

مدودف با اقرار به اهمیت غرب برای مدنیزه سازی اقتصادی روسیه اظهار داشت که همچنین باید از پتانسیل کشورهای آسیا اقیانوسیه به طور کامل استفاده کرد. وی اظهار داشت: “ما قصد داریم راهبرد مشابهی برای تحکیم همکاری استراتژیک با چین، از جمله همکاری در سطح بین الملل را استفاده کنیم. همچنین، همکاری های خود را با هندوستان، ژاپن و دیگر کشورها، منجمله کشورهای آ.س.آن توسعه دهیم”.

به گفته مدودف، سیاست روسیه در منطقه آسیا اقیانوسیه باید در آینده در جهت تامین امنیت مرزهای شرقی روسیه و برقراری صلح و ثبات در منطقه باشد.

اگر مغولستان و بخش کوچکی از خاک روسیه را به حساب نیاوریم، چین با کره شمالی، همسایه مهم شرقی روسیه هم مرز است. در سخنان مدودف به نظر نمی آمد که روسیه هنوز نگران امنیت مرزهای خود با چین باشد. علت این امر را باید ویژگی دموگرافیکی آن دانست. تراکم جمعیت در شرق دور روسیه تنها یک نفر در هر کیلومتر مربع است. در حالی که از طرف مرزهای چین این آمار بیش از صد برابر است.

در حال حاضر، چین علنا در خصوص تغییر سیاست روسیه عکس العملی نشان نداده است. بی تردید، چینی ها در همه چیز عملگرا هستند و می فهمند که چرا روسیه علارغم شراکت خوب و استراتژیک خود با چین، اولویت خود را به اروپا و آمریکا داده است.

روسیه از این شراکت صرف نظر نخواهد کرد. روسیه به شرکای دیگری نیز نیاز دارد. اما از این پس ماهیت شراکت استراتژیک چین با روسیه تغییر خواهد کرد.