توافق بزرگ نزدیک است. وزرای خارجه پنج کشور اروپایی و امریکا در ژنو گرد هم آمدند تا مقدمات یک «توافق بزرگ» هسته یی را فراهم سازند. ارتقای سطح مذاکرات از معاونان به وزرای شش کشور غربی و تهران، خبر غیر مترقبه یی بود که دیروز در دقیقه ۹۰ در ژنو رخ داد تا به گفته یکی از مقامات نزدیک به تیم مذاکره کننده ایران « وزیران خارجه توافقات ایران و گروه ۱+۵ در ژنو را نهایی کنند.»حساسیت مهمی که بر مذاکرات روز گذشته سایه افکنده بود سبب شد تا جان کری، لوران فابیوس، ویلیام هیگ و گیدو وستروله عالی رتبه ترین مقامات امریکا، فرانسه، انگلستان و آلمان راهی ژنو محل مذاکرات اتمی شوند. گویی ژنو در آستانه حل پرچالش ترین پرونده هسته یی طی دو دهه گذشته قرار گرفته است. ظاهرا مقر اروپایی سازمان ملل در دو روز آخر هفته به عنوان مرکز تازه ترین تحولات بین المللی تا رسیدن به یک توافق هسته یی میان تهران با گروه ۱+۵ خود را آماده ساخته است تاسرانجام راه حلی که محمد جواد ظریف وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران وعده داده بود تحقق یابد. آنچه مسلم است پرونده هسته یی ایران از یک پروسه فرسایشی و خسته کننده در مسیری قرار گرفته است که هر چه طرف های درگیر در آن به جلو گام برمی دارند، پنجره های بیشتری را برای حل کامل اختلافات، گشوده می بینند؛خبر امیدوارکننده یی که حتی کشوری چون اسراییل را مبهوت ساخته است. به طوری که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل پس از پایان روز اول مذاکرات ایران و ۱+۵ و احتمال توافق طرف های مذاکره در این دور از مذاکرات، با دستپاچگی در توییتر خود نوشت که «اگر اخباری که از ژنو می رسد درست باشد ایران به معامله قرن دست یافته است.» نخست وزیر اسراییل تا آخرین لحظات با دیدارهای مکررش با جان کری نتوانست او را متقاعد سازد که به اعمال تحریم ها علیه ایران ادامه دهد.

نشست سه جانبه

نشست سه جانبه بین «محمد جواد ظریف» و «جان کری» وزرای امور خارجه ایران و امریکا و «کاترین اشتون» مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا برگزار شد. جان کری پیش از حضور در این نشست سه جانبه، با مذاکره کننده اصلی گروه ۱+۵ به صورت دو جانبه دیدار و گفت وگو کرد. محمد جواد ظریف در گفت وگویی با سایت دیپلماسی ایرانی درباره فضای مذاکرات دیروز اظهارداشت: لغو سفر من به ایتالیا به این دلیل بود که هم خانم اشتون از من درخواست کردند که در جریان مذاکرات در ژنو بمانم و هم اینکه خودم احساس کردم که مذاکرات به اندازه یی جدی است که شاید من نتوانم چند ساعتی از ژنو خارج شوم و این حدس من هم درست بود چرا که حضور من در ژنو در تمام طول دیروز ضروری بود. اینکه آقای کری از منطقه به ژنو بیایند نشان دهنده اهمیتی است که شخص وزیر امور خارجه امریکا به مذاکرات می دهد. ما از ابتدا هم اعتقاد داشتیم که این جلسه برای آنکه به ثمر بنشیند باید در سطح وزرا باشد و شاید بقیه وزرا نیز به این نتیجه رسیده اند که نیاز به اتخاذ یک تصمیم سیاسی استوی گفت: اصرار داشتیم که توافق باید بر اساس دیدگاه های مشترک و با تنظیم متن مشترک باشد نه به این شکل که یک طرف مانند گذشته متنی را تهیه کرده و به طرف مقابل ارائه دهد. شخص من همزمانی که می خواستم پیشنهاد خود را ارائه دهم به صورت یک مجموعه یی از ایده ها بود نه به شکل یک چارچوب سفت و سخت که در آن به بایدها و نبایدها اشاره شده باشد. هدف هم این بود که مذاکرات را در مسیر ارامی جلو ببریم که نشان دهد هیچ کدام از طرفین به دنبال تحمیل دیده های خود به طرف مقابل نیست.

من فکر می کنم که یکی از روش ها همین مذاکرات ۲ جانبه دیروز بود که در محیط غیررسمی تر این گفت وگوها ادامه پیدا کند تا ما به مرحله نگارش برسیم. وزیر خارجه امریکا نیز پیش از این نشست درباره دلیل حضورش در ژنو گفت: هنوز توافقی حاصل نشده است و من آمده ام که میان ایران و اعضای ۱+۵ توافق حاصل شود. کری افزود: با آقای ظریف درباره مسائل باقیمانده مذاکره خواهیم کرد. وزیر امور خارجه امریکا در عین حال اظهار داشت: فاصله یی میان نظرات ما و ایران وجود دارد که آمده ایم نظرات را به یکدیگر نزدیک کنیم. علاوه بر جان کری، لوران فابیوس وزیر امور خارجه فرانسه، ویلیام هیگ وزیر امور خارجه انگلیس و گیدو وستروله وزیر امور خارجه آلمان نیز در مذاکرات ژنو حضور پیدا کرده اند که نشانه جدی و حساس بودن مذاکرات است. لوران فابیوس وزیر امور خارجه فرانسه پس از ورود به ژنو از پیشرفت در مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ خبر داد و گفت: هدف این است به توافقی دست یابیم که بتوانیم گام محکمی برداریم. بر اساس اخرین اخبار، وزیران خارجه روسیه و چین هم امروز به محل مذارکرات وارد خواهند شد

اختلاف بین کشورهای ۱+۵ بر سر متن بیانیه مشترک

در حالی که ایران و ۱+۵ بعد از دو دور مذاکره و بحث های کارشناسی بر سر یک متن مشترک به تفاهم نسبی رسیده اند و دو طرف سعی دارند اختلاف نظرهای باقی مانده را با جدیت حل کنند، اما برخی کشورهای عضو گروه ۱+۵ هم چنان ساز ناکوک با دیگر کشورهای حاضر در این گروه می زنند. مذاکرات هسته یی ایران و ۱+۵ روز پنج شنبه ۱۶ آبان در مقر سازمان ملل آغاز شد و فضای مثبت و سازنده میان دو طرف که از مذاکرات نیویورک آغاز شده بود هم چنان استمرار یافت. ایرانی ها معتقد بودند که ۱+۵ هم چنان چارچوب پیشنهادی طرح ایران که در “ژنو ۱ “ ارائه شد را مورد تاکید دارند و در ادامه مذاکرات کارشناسی قرار است بحث بیشتری در این باره صورت گیرد. اما مذاکرات “ژنو ۲ “ به یک باره در روز نخست شکل و ظاهر متفاوتی به خود گرفت و از ساختاری که بیش از هفت سال بر اساس آن مذاکره انجام می شد خارج و طرف ها بطور عملیاتی به گفت وگوهای دوجانبه پرداختند. یک عضو تیم مذاکره کننده هسته یی در این باره به ایسنا گفت: به پینشهاد طرف ۱+۵ قرار شد تا مذاکرات بین ۱+۵ جداگانه انجام شود و ایران پذیرفت که این روند شکل گیرد. وی گفت که برای ایران بهتر است بطور جداگانه با کشورها مذاکره کند و به نظر این روش نتیجه بخش تر است. به نظر می آید علاوه بر اختلاف نظرهای موجود میان ایران و ۱+۵ بطور کلی و نیز با امریکا بر سر تحریم ها و مسائل هسته یی، برخی کشورهای اروپایی نیز همراه با اسراییل ساز ناکوک با ۱+۵ سر می دهند که مانع از پیشبرد مذاکرات شده است. در این میان رهبران کشورهای عضو ۱+۵ و وزیران خارجه بیکار ننشسته و سعی دارند برخی کشورهای هم پیمان خود را در مذاکرات همراه سازند. یکی از دلایل سفر وزیر خارجه امریکا به ژنو و شرکت در مذاکرات به دعوت کاترین اشتون را شاید بتوان در همین راستا دانست چرا که امریکا از مهم ترین کشورهای گروه ۱+۵ در رویکردی نسبتا متفاوت، روند جدیدی از تعامل را بر سر بحث هسته یی ایران پیش گرفته است و به نظر می آید قادر است تا دیگر کشورهای عضو گروه ۱+۵ را با خود همراه کند. به نظر می رسد برخی کشورهای عضو گروه ۱+۵ با همراهی رژیم صهیونیستی سعی دارند هر گونه تعامل میان ایران و ۱+۵ را با اختلال مواجه کنند.

دیپلماسی هتلی

به هرحال قبل از شروع نشست میان مقامات ایران و ۱+۵ در هتل اینترکنتیننتال محل اقامت هیات های مذاکره کننده، دیپلماسی فعالی در جریان بود. بر این اساس دیدارهای سه جانبه و دو جانبه یی میان هیات ایرانی و طرف های روسی و چینی و همچنین کوفی عنان دبیرکل پیشین سازمان ملل متحد که دیروز خود را به این مذاکرات رسانده بود انجام شد. همچنین دیدار دوجانبه ظریف وزیر خارجه با کاترین اشتون نیز که به گفته مایکل مان ،سخنگوی مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا دیدار خوبی هم بوده است، صورت گرفت. به گزارش ایرنا، وزیر امور خارجه همچنین در محل اقامت خود در هتل اینترکنتیننتال ژنو ابتدا با «سرگئی ریابکوف» معاون وزیر امور خارجه روسیه و سپس با «وانگ مین» مدیرکل وزارت امور خارجه چین و نماینده این کشور در مذاکرات هسته یی با کشورمان دیدار و گفت وگو کرد. دیدار دوجانبه دیگر میان وزیر امور خارجه امریکا و رییس سیاست خارجی اتحادیه اروپا بود که البته موضوع این دیدار رایزنی درباره نشست سه جانبه با ایران بود. در همین حال یک منبع نزدیک به مذاکرات هسته یی به مهر گفت که «دلیل حضور کری و برگزاری جلسه سه جانبه هم این است که باید خیلی از مشکلات با حضور امریکایی ها حل شود.»از دیدارهای مهم دیگر در هتل معروف ژنو دیدار و گفت وگوی وزرای خارجه امریکا و انگلیس درباره برنامه هسته یی ایران بود. به گزارش فارس، جان کری و ویلیام هیگ، وزرای خارجه کشورهای امریکا و انگلیس در هتل اینترکنتیننتال ژنو با یکدیگر دیدار و درباره برنامه هسته یی ایران گفت وگو کردند. هرچند از متن این مذاکرات اخباری منتشر نشد اما همه رایزنی های فوق در راستای توافقات احتمالی بود که انتظار می رفت در این مذاکرات حاصل شود. با این حال مذاکرات در روز نخست تا جایی پیش رفت کرد که وزیر خارجه ایالات متحده سفر خاورمیانه یی خود را نیمه کاره رها کرده تا خود را به ژنو برساند. البته جان کری با وزرای خارجه سه کشور انگلستان، فرانسه و آلمان، که روز گذشته به طور قریب الوقوع خود را به این نشست رسانده بودند، گفت وگوهایی را ترتیب داد. آنچه معلوم است در اتاق های هتل کنتینانتال و ساختمان کاخ ملل و در میان انبوهی از دیدارها و رایزنی ها اتفاق مهمی در شرف وقوع بود. طی دو روز گذشته کشورهای طرف های مذاکره کننده دیدارهای فشرده یی را پشت سر گذاشتند. هر طرف به یارکشی پرداخته تا بتوانند وزن سهم خود را از این مذاکره بالا ببرد.

مذاکرات انگلیس و فرانسه

دیوید کامرون نخست وزیر انگلیس در تماس تلفنی با «فرانسوا اولاند» رییس جمهور فرانسه با وی درباره مذاکرات هسته یی ایران گفت وگو کرده است. به گفته کامرون، دو طرف توافق دارند که «مذاکرات سازنده در ژنو فرصتی برای پیشرفت واقعی فراهم می کند». ایران و گروه ۱+۵ از دیروز دور جدیدی از مذاکرات هسته یی را در ژنو سویس آغاز کردند. دیروز وزیران خارجه امریکا و سه کشور تروییکای اروپایی در سفری از پیش اعلام نشده، به محل مذاکرات رفته اند. این موضوع گمانه زنی ها درباره احتمال توافق قریب الوقوع را افزایش داده است. «بنیامین نتانیاهو» نخست وزیر رژیم صهیونیستی از توافق احتمالی ایران و ۱+۵ ابراز نارضایتی کرده و گفته است اسراییل خود را به این توافق پایبند نمی داند.

زهره آقایانی