خیلی ها خیال می کنند که لوازم آرایش، هر چه خوش بوتر باشند، مرغوب ترند. پزشکان می گویند این طور نیست. مطب بسیاری از متخصصان پوست و مو همه روزه شاهد بیمارانی است که با صورت و چشم ورم کرده مراجعه می کنند و پس از معاینه، کاشف به عمل می آید که مشکل اصلی شان آلرژی به یک ماده آرایشی است. با دکتر بهروز باریک بین، متخصص پوست و مو، در همین رابطه گفتگو کرده ایم.

▪ آقای دکتر! به طور کلی فرآورده آرایشی مرغوب باید چه خصوصیاتی داشته باشد؟

ـ یک فرآورده آرایشی مرغوب باید غیرحساسیت زا (هیپوآلرژیک)، غیرکومدوژن (یعنی موجب دانه های سرسیاه پوستی نشود) و غیرآکنه زا (یعنی باعث جوش صورت نشود) باشد. به عبارت دیگر این فرآورده ها باید حداقل حساسیت زایی را داشته باشند؛ منافذ پوست را نبندند و موجب پیدایش جوش در چهره نشوند.

▪ آیا هر ماده آرایشی خوش بویی، مرغوب است؟

ـ نه! توصیه می کنم در آرایش صورت حتما از مواد آرایشی استاندارد استفاده کنید. تهیه این مواد از داروخانه ها و فروشگاه های معتبر این احتمال را افزایش می دهد. خرید مواد آرایشی از دست فروش ها و با قیمت بسیار نازل به هیچ وجه توصیه نمی شود. اغلب این مواد آرایشی در زیرزمین ها و با مواد اولیه بسیار نامرغوب تولید می شوند. گاه بوی این مواد اولیه آن قدر نامطبوع است که مجبور می شوند برای پوشاندن و مخفی کردن آن از عطرها و مواد بودار مختلف در فرآورده های آرایشی استفاده کنند تا خوشایند مصرف کننده شود.

▪ مواد آرایشی حاوی ضدآفتاب چه طور؟امروزه استفاده از مواد آرایشی حاوی مواد ضدآفتاب نیز توصیه می شوند زیرا حداقل تا حد کمی می توانند مانع رخداد عوارض ناخوشایند نورآفتاب روی پوست شوند. البته این میزان ضدآفتاب هرگز نباید برای افراد گول زننده باشد و باعث شود که از استعمال کِرِم های ضدآفتاب خود غافل شوند.

▪ ریمل بودار، چه طور؟

ـ کلا در مورد فرآورده های آرایشی چشم باید گفت پلک ها که حساس ترین پوست را در تمام بدن دارند، نیاز به مراقبت و توجه دقیق دارند. فرآورده های آرایشی چشم شامل سایه، خط چشم و ریمل هستند. سایه های کم رنگ، پودری و مات کمتر حساسیت زا هستند. به طور کلی استفاده از محصولات آرایشی محلول در آب کمتر از مواد آرایشی غیرقابل شستشو ایجاد حساسیت و آسیب پوستی می نمایند زیرا برای پاک کردن خط چشم ها و ریمل های واترپروف (غیرقابل شستشو با آب) نیاز به حلال هایی است که به خودی خود می توانند موجب حساسیت و آسیب به پوست شوند. به یاد داشته باشید که سایر مواد حساسیت زا و آزارنده نیز می توانند از طریق انگشتان با ناحیه اطراف چشم تماس یابند. شاید برای شما جالب باشد که بدانید یکی از علل شایع حساسیت های پلک، آلرژی به لاک ناخن است!

▪ حساسیت به لاک ناخن؟!

ـ بله، فردی که به لاک ناخن حساسیت دارد به دنبال خارش مرتب پلک موجب شروع فرآیند اگزمایی در پوست ناحیه می شود.

▪ درباره عطرها هم توضیح می دهید؟

ـ عطرها بیش از هر ماده دیگری موجب پیدایش التهاب تماسی آلرژیک می شوند. بیش از ۵ هزار ماده معطر مختلف در فرآورده های آرایشی بهداشتی پوست استفاده می شوند. از شایع ترین منابع ایجاد حساسیت ناشی از فرآورده های معطر می توان ادوتوالت ها، عطریات، ادوکلن ها، پودر حمام، کاغذ توالت، صابون و شامپو یا محصولات خانگی را نام برد.

▪ برچسب «بدون عطر» و «غیرمعطر» روی مواد آرایشی به چه معنا است؟

ـ فرآورده هایی که با برچسب «غیرمعطر» به بازار عرضه می شوند، ممکن است محتوی عطری باشند که برای مخفی کردن بوی سایر موادشیمیایی به آن افزوده شده است. اما وجود برچسب «بدون عطر Fragrance free» نشان دهنده این است که هیچ گونه مواد معطر به منظور خوش بو شدن فرآورده نهایی به آن افزوده نشده است. باید توجه داشت که بعضی از واکنش های پوستی نسبت به مواد معطر تنها زمانی رخ می دهند که فرد در تماس با نورآفتاب قرار بگیرد.

▪ مواد نگه دارنده این مواد هم ایجاد حساسیت می کنند؟

ـ مواد نگه دارنده ای که در فرآورده های آرایشی و بهداشتی به کار می روند، دومین علت شایع واکنش های پوستی هستند. وظیفه این مواد جلوگیری از رشد باکتری ها و قارچ ها در محصولات بهداشتی آرایشی و در نتیجه جلوگیری از بروز عفونت های پوستی است. در عین حال مواد نگه دارنده مانع اکسید شدن فرآورده های مذکور شده و از عوامل ضد فاسد شدن آنها به شمار می روند. مواد آرایشی حاوی آب باید لزوما حاوی مواد نگه دارنده باشند، در غیر این صورت به سرعت بر اثر قارچ ها و باکتری ها فاسد خواهند شد.

▪ توصیه آخر؟

ـ همان توصیه اول: پوست و چشمان خود را با مصرف فرآورده های آرایشی تقلبی و با کیفیت پایین در معرض خطر قرار ندهید و هرگز گول ظاهر و رنگ و بوی آنها را نخورید. هر گاه دچار قرمزی، خارش، پوسته ریزی و خشکی روی صورت یا اطراف چشم شدید به متخصصان پوست مراجعه نمایید تا تحت درمان مناسب قرار بگیرید. گاه لازم است برای شما آزمایش patch test انجام شود تا معلوم شود که شما به کدام ماده و یا عطر خاص آلرژی دارید و باید از فرآورده های حاوی آنها پرهیز نمایید.

● آرایش چشم حساس تر است

در خرید مواد آرایشی دور چشم باید وسواس بیشتری به خرج دهید؛ زیرا پوست دور چشم و لبه پلک بسیار حساس است. متخصصان پوست و مو توصیه می کنند از مواد آرایشی کاملا استاندارد و دارای برچسب تاییدیه وزارت بهداشت استفاده کنید. خریداری از دست فروش ها را که فروشنده مواد آرایشی نامرغوب و چینی و در بسیاری از موارد تقلبی هستند، فراموش کنید و هرگز گول رنگ و بوی این فرآورده ها را نخورید. فرآورده های آرایشی چشم را هرگز نباید به طور مشترک با دیگران استفاده کرد؛ هیچ فرآورده ای را نباید بیشتر از ۳ تا ۴ ماه نگهداری کرد و پس از این مدت باید رفت سراغ فرآورده های تازه.