کافی است سری به سوپرمارکت های شهر بزنید تا انواع و اقسام کِرِم های آرایشی و بهداشتی را ببینید که در این مکان ها به فروش می رسند. ادعای فروشندگان این کِرِم ها هم این است که این محصولات نیازی به تجویز پزشک ندارند. از طرف دیگر، برخی کِرِم های عجیب و غریب (از بوتولیز گرفته تا کرم حلزون) در ماهواره ها تبلیغ می شوند که نام و نشانی درست و دقیقی ندارند و با پیک موتورسوار به در منزل شما تحویل داده می شوند؛ کِرِم هایی که نمی توان دانست چه بر سر پوست می آورند. راستی، شما می دانید کدام کِرِم های آرایشی و بهداشتی را می توان بدون نسخه پزشکان خرید و استفاده کرد؟ می دانید بهترین طرز استفاده از این کِرِم ها چیست؟ اگر این پرسش ها، پرسش های شما هم هست؛ گفتگوی ما را با دکتر حسین طباطبایی، متخصص پوست و مو، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران بخوانید تا جواب سوال های تان را بگیرید.

▪ آقای دکتر! کدام کِرِم های آرایشی و بهداشتی را می توان بدون تجویز پزشکان، از داروخانه ها خرید و مصرف کرد؟

ـ با توجه به اینکه کِرِم های آرایشی و بهداشتی استاندارد و باکیفیت، قیمت نسبتا بالایی دارند و باتوجه به ویزیت نه چندان بالای پزشکان و متخصصان پوست، توصیه من این است که ترجیحا کِرِم های آرایشی و بهداشتی را هم که اثر دارویی ندارند، با تجویز پزشک مصرف کنید. خوشبختانه در تمامی شهرستان های کشورمان هم پزشکان متخصص پوست و مو در دسترس بیماران هستند. مع الوصف کِرِم های مرطوب کننده و ضدآفتاب را می توان بدون تجویز پزشک خریداری کرد.

▪ این کِرِم هایی که در ماهواره ها تبلیغ می شوند، قابل اعتمادند؟

ـ مطلقا خیر! در تبلیغات ماهواره ای کِرِم مورد تبلیغ را برای همه یکسان تجویز می کنند و توجهی به اختلافات سن، جنس، بیماری هایی احتمالی پوستی و یا داخلی، نوع پوست و غیره نمی شود. بدیهی است برای همه مصرف کنندگان نمی تواند مفید باشد. این در حالتی است که تاجر تبلیغ کننده را با حسن نیت بدانیم ولی در بسیاری موارد فوایدی که برای کِرِم توصیف می شود گمراه کننده است و هیچ گونه اشاره ای به عوارض جانبی آن نمی شود. اگر بیماران در بازار کشوری که کِرِم را ساخته است تحقیق کنند، اکثرا چنین کِرِمی وجود ندارد و آن را برای مصرف در بازار ایران تهیه کرده اند لذا هیچ گونه نظارت قانونی و بهداشتی روی آن اعمال نمی شود. بیماران بدانند که پزشکان متخصص پوست ایران، به دلیل نیاز شغل شان از تمامی کرم های استاندارد و مفید اطلاع دارند و دلیل عدم تجویز آنان از این کرم ها برای بیماران، شناخت آنها از عدم تاثیر و یا عوارض جانبی قابل توجه آنها است.

▪ مگر این ها چه عوارضی دارند؟

ـ اولا اینکه آن تاثیر های مورد تبلیغ اتفاق نمی افتد؛ ثانیا علایم حساسیت پوستی مانند قرمزی، پوسته، خارش و یا سوزش اتفاق می افتد و بعضا دچار لک های پوستی تیره، روشن و یا حتی مواردی ایجاد جوشگاه در پوست می شوند و بالاخره اینکه مبلغ زیادی صرف شده است، بدون اینکه نتیجه مثبتی عاید شده باشد و اگر هم بیمار دچار عوارض پوستی شود، هیچ مرجعی برای پاسخگویی وجود ندارد. اکثرا تلفن مورد تماس قبلی که با آن محصولات خریده شده است قطع بوده و یا واگذار شده است.

▪ بهترین روش مصرف یک کِرِم آرایشی و بهداشتی چیست؟

ـ بهترین راه مصرف کِرِم های استاندارد و بدون نیاز به نسخه، مطالعه بروشور داخل محصول است، هر چند اغلب اطلاعات داده شده کامل نیست.

▪ به نظر شما برای درمان مشکلات پوستی به کدام دسته از پزشکان باید مراجعه کرد؟

ـ بدیهی است که متخصصان پوست در درجه اول مجاز به تجویز کرم های آرایشی و بهداشتی هستند چون تجویز این کِرِم ها جزو دانش تخصصی آنان است. چنانچه پزشکان متخصص پوست در دسترس نباشند، دکتر داروساز (نه تکنسین داروخانه) و پزشکان دیگر هستند.

▪ آیا فروشگاه ها هم می توانند این کِرِم های آرایشی بهداشتی را بفروشند؟

ـ تنها مکان مجاز فروش کرم های آرایشی بهداشتی داروخانه ها هستند که علاوه بر نگهداری کرم ها در درجه حرارت و رطوبت مناسب، آشنایی کامل به نوع محصول، استاندارد بودن محصول و کنترل تاریخ مصرف دارند. هرگز محصولات فاقد مجوز از وزارت بهداشت و احیانا تقلبی را نه می خرند و نه می فروشند چون مسوولیت مستقیم در برابر مراجع قانونی و بهداشتی دارند. خارج از داروخانه فروش این گونه محصولات غیرقانونی است، حتی پزشکان متخصص پوست هم در مطب شان اجازه فروش کِرِم های آرایشی بهداشتی را ندارند.

▪ حرف آخر؟

ـ کِرِم های ضدچروک، دور چشم، مرطوب کننده و ضدآفتاب چهار پایه اصلی تجویز کِرِم ها هستند که بسته به جنس، سن، نوع پوست و بیماری های زمینه ای پوستی و داخلی از انواع مختلف تجویز می شوند. به عنوان مثال، یک خانم ۵۰ ساله با پوست خشک در مقایسه با یک خانم ۳۰ ساله با پوست چرب، کِرِم های متفاوتی می طلبد. در مواردی روشن کننده ها و ضدلک ها، لایه بردارها، شوینده های مناسب پوست و غیره هم اضافه می شود. مرطوب کننده ها به طور نامحدود از صبح تا شب، موقع احساس خشکی پوست مصرف می شوند. گاهی افرادی که پوست چرب دارند، فکر می کنند مرطوب کننده نیاز ندارند، در حالی که این گونه افراد هم نیاز به مرطوب کننده فاقد چربی دارند. کرم های ضدآفتاب ۲۰ تا ۳۰ دقیقه قبل از خروج ازمنزل باید با ضخامت کافی مالیده شود و هر ۲ تا ۳ ساعت یک بار تکرار شود، به شرطی که به طور طولانی در فضای باز باشند بدون توجه به نوع هوا اعم از آفتابی، ابری، بارانی و یا برخی باید کِرِم های ضدآفتاب استفاده کنند. کِرِم های ضدچروک عمدتا شب ها ۵/۰ تا ۱ ساعت قبل از خواب به ضخامت کافی و همراه با کرم های دور چشم مالیده می شوند که تا موقع خواب جذب شده اند و تا فردا صبح برای نماز صبح یا شستشوی صورت روی پوست می مانند. کرم های ضدچروک مخصوص روز هم ساخته شده و با کرم ضدچروک شب متفاوت است. کرم های دور چشم صبح ها و شب ها باید استفاده شوند. چنانچه ضخامت کرم های مصرفی نازک باشد، تاثیر آنها کاهش می یابد.