هیچ دو کودکی کنترل ادرار را در یک سن به دست نمی آورند.

اینکه بدانیم چگونه و از چه زمانی، دیگر کودک را پوشک نکنیم، کمی مشکل است و اگر فکر می کنید کودک شما باید در زمانی که شما انتظار دارید، ادرار و مدفوع خود را کنترل کند، کاملا در اشتباه هستید. زمان واقعی آن هنگامی است که کودک شما آماده باشد و منظور از آماده بودن زمانی است که مغز، اعصاب و عضلات به اندازه کافی رشد کرده باشند. به ندرت ممکن است قبل از سن ۱۵ تا ۱۸ ماهگی اعصاب تکامل یافته باشند و عضلات به آنها پاسخ دهند. در واقع هرگز نباید کودک خود را مجبور کنید روی لگن بنشیند زیرا این کار باعث می شود کودک از انجام کار سر باز زند و احتمالا منجر به مشکلات بعدی، مثل بی اختیاری مکرر یا خیس کردن رختخواب می شود.

کنترل ادرار

دفع بی اختیار ادرار برای تمامی کودکان رخ می دهد بهتر است والدین به یاد داشته باشند که یک کودک قبل از سن ۱۵ ماهگی به سختی می تواند ادرار خود را برای یک ثانیه نگه دارد و نمی تواند آن را آنقدر نگاه دارد تا برای او لگن بیاورید و روی آن بنشیند. تا ۵/۲ سالگی کودک شما قادر خواهد بود ادرار خود را تا چهار یا پنج ساعت نگه دارد و از آن به بعد مدت زمان طولانی تر می شود.

از حدود ۱۲ ماهگی اگر کودک مجبور شود کاری خلاف خواست خود انجام دهد، از اطاعت سر باز می زند. تلاش سرسختانه والدین برای آموزش نشستن روی لگن می تواند منجر به شکست کامل شود.

تمام کودکان عاشق توجه و مراقبت وسواسی هستند و هیچ چیز به اندازه اینکه ببینند همه خانواده با دقت کارهای او را روی لگن زیر نظر دارند، کودک راضی اش نمی کند. کودک عاشق این است که مامانش نزدیک او بنشیند و مشغول چرب زبانی، بازی کردن و رشوه دادن شود و درمی یابد که دفع بی اختیار ادرار بلافاصله پس از برداشتن لگن، تمام خانواده را دچار سردرگمی می کند، بنابراین این کار را روزی چند بار فقط برای جلب توجه انجام می دهد.

کنترل مدفوع

کنترل مدفوع معمولا زودتر از کنترل ادرار حاصل می شود، ولی زمان به دست آوردن کنترل مدفوع متغیرتر است. به نظر می رسد برخی کودکان به آرامی از مرحله رفع رفلکسی مدفوع پس از هر غذا به مرحله دفع ادراری آن که کاملا در کنترل آنهاست، عبور می کنند. از طرف دیگر سایر کودکان ممکن است تا پس از سن ۲ سالگی هیچ نشانه ای از کنترل مدفوع را نشان ندهند. این موضوع نشان می دهد که محدوده زمانی وسیع دیگری نیز، یعنی از ۱۲ ماهگی تا ۵/۲ سالگی، وجود دارددر این مدت بنابراین حواس آنها را متوجه چیز دیگری کنید و هیچ گاه آنها را به خاطر کاری که تا این حد طبیعی است سرزنش نکنید.

اگر شما وسواس نشان دهید، به همان سرعت یاد می گیرند که دفع مدفوع را وسیله ای برای جلب توجه و اهتمام شما به کار گیرند. کودک شما سریعا می آموزد که اگر مدفوع نکند، مامان و بابا نگران او می شوند و بدین ترتیب شما با رفتار نامناسب، کودک خود را به طرف یبوست سوق می دهید. به یاد داشته باشید که شما بازنده خواهید بود و هرچه بیشتر جاروجنجال راه بیندازید، کودک شما خوشحال تر می شود زیرا می بینید که کنترل بیشتری روی شما دارد. بنابراین همانند کنترل ادرار، اجازه دهید که کودکتان با سرعت خاص خود رشد کند و این کار را برای او تسهیل کنید. اشتیاق بیش از حد برای آموزش لگن از خود نشان ندهید، ولی هر وقت کودک شما موفق شد تمیز بماند، او را بسیار تحسین کنید و اگر خود را کثیف کرد، جاروجنجال راه نیندازید.

آموزش دستشویی رفتن

فراموش نکنید که بیشتر اختلالات کنترل ادرار ناشی از مجبور کردن کودک به ماندن روی لگن و استفاده از انضباط برای تحمیل خواست خودتان است. هیچ راهی برای تسریع این روند وجود ندارد و نقش شما کمک به او در طی کردن این روند است:

برای آموزش دستشویی رفتن، ابتدا در مورد چگونگی به وجود آمدن و خروج ادرار و مدفوع، کودکتان را آگاه کنید.

برای کودک، لگن تهیه کرده و گهگاه پیشنهاد استفاده از آن را به جای پوشک یا کهنه به او بدهید.

حداقل یک کلمه اشاره و یا علامت در هنگام داشتن ادرار و یا مدفوع، برای خبر کردن به او یاد دهید.

وقتی کودک نشان می دهد که می خواهد دستشویی کند، به سرعت وارد عمل شوید و کاری کنید که لگن یا توالت دم دست باشد و به آسانی در دسترس قرار گیرد. همچنین او را زیاد تحسین کنید.

ابتدا خیس و یا کثیف بودن کودک را نادیده گرفته و او را به دلیل خبر کردن تشویق کنید و اجازه دهید ناراحتی حاصل از کثیف کردن لباس هایش را تجربه کند زیرا ناراحتی او، انگیزه خوبی برای کنترل ادرار و مدفوع و در نتیجه استفاده از توالت خواهد بود.

به کودک خود کمک کنید تا با واداشتن او به ادرار کردن قبل از رفتن به رختخواب و پوشاندن لباس خواب هایی که بتوان آنها را به راحتی بالا یا پایین کشید، شب ها تشک خود را خیس نکند.

به طور مطلوب آموزش مهارت های خودیاری مانند پوشیدن و درآوردن لباس، شستن دست ها و... را شروع کنید.

کودک را به طور آزمایشی روی توالت بنشانید تا بفهمد درون آن نمی افتد. می توانید از یک اسباب بازی برای تشویق کودک به این کار استفاده کنید.

برخی والدین از مکان توالت برای تنبیه کودک استفاده می کنند. این کار منجر به ناامن شدن محل توالت برای کودک شده و او در آنجا احساس ترس می کند.

اگر فکر می کنید کودک شما از نظر کنترل ادرار عقب است، برای اینکه معلوم شود علل جسمانی در کار است یا خیر، با یک متخصص مشورت کنید. کم بودن ظرفیت مثانه و انسداد پیشابراه ممکن است منجر به بی اختیاری ادرار شوند.

الهه متولی

کارشناس مامایی