شنا کردن و رفتن به استخر یکی از دلچسب ترین سرگرمی ها در گرمای تابستان است. آن قدر که خیلی از خانم ها و به خصوص دخترخانم های جوان تابستان شان را با برنامه ریزی برای رفتن به استخرهای شنا طی می کنند؛ اما در کنار لذت شنا کردن و بهره بردن از این ورزش مفرح یک نگرانی همیشگی هم وجود دارد و آن این که آلودگی احتمالی آب استخرها تا چه حد می تواند برای خانم ها و دخترخانم های جوان دردسرساز باشد یا این که چند درصد از بیمارهای عفونی بانوان ناشی از آب آلوده استخرهاست؟

این پرسش ها وقتی جدی تر می شوند که بدانیم شایع ترین علت مراجعه بانوان به پزشک متخصص زنان عفونت های دستگاه تناسلی است و معمولا این مراجعه ها در فصل تابستان و به دنبال گرایش بیشتر به استخرها زیاد هم می شود. در این گزارش دکتر آزیتا صفارزاده، متخصص زنان به این پرسش ها پاسخ داده و البته در کنار آن ها توضیح روش های پیشگیری و درمان مشکلات عفونی قارچی راهم توضیح می دهد.

استخر یعنی عفونت؟

معمولا یکی از شایع ترین دلایل مراجعه بانوان به متخصص زنان نگرانی از ایجاد عفونت در دستگاه تناسلی است که البته این نگرانی چندان هم بی مورد نیست چون این عفونت ها هر چند به دلایل مختلف ممکن است بروز پیدا کنند اما به هر حال، سلامت بانوان را به خطر می اندازند. در یک نگاه کلی عفونت های شایع ناحیه تناسلی بانوان ناشی از ۴ عامل مهم است که عبارتند از: باکتریوواژینالیس، کاندیدیاز، تریکومونا واژینالیس و تبخال تناسلی که هر کدام شیوه درمانی خاص خودشان را دارند. اما در میان این عوامل، شایع ترین عفونت دستگاه تناسلی، عفونت قارچی است.

داستان این نوع عفونت ها نیز از این قرار است: در واژن ۵ تا ۳۰ درصد خانم ها به صورت طبیعی قارچ وجود دارد؛ البته نوعی قارچ که بیماری زا نیست؛ اما اگر شرایط مهیا باشد همین عوامل غیربیماری زا، تبدیل به قارچ های بیماری زا می شوند. البته این قارچ ها حتی در روده بعضی از انسان ها هم وجود دارند و به همین دلیل ممکن است هنگام اجابت مزاج و در اثر آلوده شدن ناحیه تناسلی زمینه ساز عفونت های قارچی شوند. به طور کلی برای جلوگیری از عفونت های قارچی دستگاه تناسلی باید این نکته را درنظر بگیریم، همیشه یک سری فاکتورهای مساعدکننده وجود دارد که باید آن ها را به حداقل برسانیم تا شانس رشد مجدد بیماری را از بین ببریم. فاکتورهای زمینه ساز عفونت قارچی عبارتند از: دیابت، بارداری، هورمون درمانی و استفاده از هورمون استروژن، مصرف قرص های ضدبارداری، مصرف مکرر آنتی بیوتیک و بالاخره تاثیرگذارتر از دیگر فاکتورها آب آلوده و حتی کلر موجود در آب استخر.

از همین روست که با شروع فصل تابستان، شیوع این عفونت ها هم بیشتر می شود. بانوان باید به یاد داشته باشند که آب آلوده استخر و گاهی کلر باعث کاهش حساسیت باسیل نگهبان واژن می شود که یکی از دلایل عمده ابتلا به عفونت های قارچی است. به همین دلیل دقت در انتخاب استخر های عمومی از نظر میزان سلامت آب آن ها بسیار مهم است.

چطور درمان کنیم؟

با وجود شیوع زیاد عفونت های قارچی در تابستان باید این نکته را هم یاد آور شد که خوشبختانه درمان این نوع عفونت ها چندان دشوار نیست و به محض تشخیص، به سادگی می توان با استفاده از انواع و اقسام درمان های دارویی، خوراکی و موضعی و در عین حال رعایت نکاتی مثل استفاده از مرطوب کننده های پوست به دلیل حساسیت پوست در ناحیه آلوده، استفاده از لباس زیر راحت و تهیه شده از الیاف نخ طبیعی و رعایت بهداشت فردی به درمان آن ها پرداخت. اما نکته اصلی اینجاست که به دلیل حضور همیشگی این قارچ ها در بدن همیشه احتمال ابتلای دوباره به آن ها حتی بعد از یک دوره کامل درمان نیز وجود دارد. از این رو بانوان نباید مراجعه منظم به پزشک و مراقبت های مکرر را فراموش کنند.

هیچ وقت روی مایو لباس نپوشید

یکی از عوامل شیوع عفونت های قارچی در زنان هم زمان با فصل تابستان، گرایش بانوان به استخرهای شناست. محیط مرطوب استخر ها از یک طرف و کلر موجود در آب از طرف دیگر (به دلیل از بین بردن حساسیت باسیل نگهبان واژن) احتمال ابتلا به عفونت های قارچی را بیشتر می کند. به همین دلیل توصیه من به بانوان علاقه مند به شنا این است که استخرهایی را برای این ورزش مفرح تابستانی انتخاب کنند که از سلامت آب آن ها (براساس میزان استفاده از مواد ضد عفونی کننده) مطلع باشند. اما دقت به تنهایی کافی نیست، برای پیشگیری از مشکلات عفونی احتمالی باید یادشان باشد که بعد از بیرون آمدن از استخر، خودشان را کاملا خشک نگه دارند. به هیچ وجه از حوله یا لباس زیر خیس و حتی نم دار استفاده نکنند. هرگز روی مایوای خیس، لباس نپوشند حتی در فاصله کوتاه استخر تا منزل، زیرا محیط مرطوب مسلما احتمال شیوع قارچ را بیشتر می کند. بهتر است مایوها را بعد از هر بار شنا، در معرض نور مستقیم آفتاب قرار بدهند تا کاملا خشک شوند. اما برای اطمینان بیشتر حتی بعد از خشک شدن هم بهتر است قسمت داخلی آن را اتو کنند و بالاخره این که بد نیست روی استفاده از محلول های شست و شو هم حساب کنند. این محلول ها به شرطی که مورد تایید پزشک متخصص باشند راه حل مناسبی برای پیشگیری از ابتلا به عفونت های قارچی به شمار می روند.

حتی دختر بچه ها هم در خطر هستند

متاسفانه حتی در دخترخانم های نوجوانی که هنوز به سن قاعدگی نرسیده اند هم احتمال ابتلا به عفونت های قارچی وجود دارد. البته عفونت در این گروه بیشتر ناشی از جسم خارجی است تا عفونت های قارچی. از همین رو در مراجعه به متخصص زنان هم نخستین اقدام بررسی احتمال وجود جسم خارجی در واژن آن هاست. این جسم خارجی می تواند به علت شنا در آب آلوده استخرها و در اثر درنظر نگرفتن سلامت آب استخر، رخ بدهد. بنابراین اگر دختر نوجوان شما قرار است تابستان را با شنا کردن بگذراند باید برای انتخاب یک استخر مناسب وقت بگذارید.

البته حتی با انتخاب یک استخر مطمئن از نظر سلامت آب، همچنان تذکر توصیه هایی مثل شست و شوی کامل و دوش گرفتن بعد از شنا، خشک نگهداشتن بدن و به طور کلی نپوشیدن لباس های زیر مرطوب به دختران نوجوان بسیار ضروری است. نکته مهم دیگر این که یادتان باشد به فرزندتان تذکر بدهید که حتما لباس شنا را در بیاورد و بعد لباس بپوشد چون دیده شده که اغلب دخترخانم های نوجوان به این نکته بی توجهند و همین بی احتیاطی به ظاهر ساده می تواند زمینه ساز بسیاری از مشکلات عفونی در آن ها شود.

نکته : محیط مرطوب استخر ها و کلر موجود در آب احتمال ابتلا به عفونت های قارچی را بیشتر می کند. بنابراین در انتخاب استخرها باید از سلامت آب آن ها مطمئن شوید

اگر خیال سفر دارید ...

در کنار استخرهای عمومی سفر هم عامل دیگری است که ممکن است زمینه ساز ابتلای خانم ها به مشکلات عفونی شود. آن هم به دلیل استفاده از آب های تصفیه نشده و آلوده برای شست و شو. در حقیقت آب آلوده، نقش مهمی در عفونت دستگاه تناسلی دارد بنابراین به خصوص در طول سفر و هنگام استفاده از دست شویی های بین راهی باید به تصفیه بودن آب دقت کنید.

در کنار آب آلوده، انگل ها هم هستند که می توانند زمینه ساز ابتلا به این بیماری شوند. به خصوص انگلی به نام (تریکومونا) که در آب استخر و حتی وان و به طور کلی جاهای مرطوب تا ۲۴ ساعت زنده می ماند و می تواند به بدن افراد مختلف منتقل شود. متاسفانه ابتلا به این انگل نشانه های بارزی ندارد به همین دلیل کنترل و درمان آن معمولا ساده نیست. با این حال، شایع ترین نشانه های ابتلا به این بیماری به صورت ترشحات زرد مایل به سبز، خارش و بروز پیدا می کند. بنابراین خانم ها باید به تغییرات این چنینی حساس باشند و با مشاهده هر کدام از آن ها حتما به پزشک متخصص زنان مراجعه کنند.

خانم های باردار باید بیشتر مراقب باشند

به طور کلی از آنجا که محیط استخر ها محیطی بسته است و در مدت زمان محدودی تعداد زیادی از افراد در آن شنا می کنند همیشه احتمال انتقال عفونت از طریق آب آن ها وجود دارد حتی اگر آب استخر از هر نظر پاکیزه و مورد تائید باشد. بنابراین یادآوری این نکته ضروری است که باید از ضد عفونی شدن آب استخر با کلر مطمئن باشید چون حتی با وجود این که گاهی همین کلر موجب تحریک پوست و در نتیجه احتمال عفونت واژن در افرادی که از استخر استفاده می کنند، می شود ، می تواند از احتمال انتقال بسیاری از عفونت های قارچی مثل کاندیدا آلبکین، عفونت های باکتریایی و میکروبی مانند عفونت کلامیدیایی جلوگیری کند.

با وجود رعایت همه این نکات و پیشگیری از مشکلات احتمالی بانوانی که از قرص ضد بارداری استفاده می کنند و همین طور خانم هایی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند و بالاخره دیابتی ها بیشتر از دیگران مستعد ابتلا به عفونت های قارچی از طریق آب آلوده هستند و باید بیشتر از دیگران مراقب سلامت خود باشند. البته خانم های باردار هم به نوعی در این گروه قرار دارند و باید در انتخاب استخر شنای مناسب حساسیت ویژه ای داشته باشند، زیرا متاسفانه عفونت های قارچی بیشترین تاثیر منفی را در زنان باردار دارند. این عفونت ها در حالت پیشرفته حتی می توانند منجر به پارگی کیسه آب شوند. به همین دلیل دقت در انتخاب استخر در مورد خانم های باردار به مراتب با اهمیت تر از دیگران است.

البته تاکید روی انتخاب استخرهای مناسب از نظر سلامت یک بخش ماجراست و مراقبت های بعد از شنا هم بخش دیگر که شاید به همان اندازه مهم و تاثیر گذار است. محیط گرم و مرطوب همیشه بهترین دلیل برای ایجاد عفونت هاست و به همین دلیل خانم ها باید حتما بعد از شنا در استخر دوش بگیرند و به طور کامل خودشان را خشک کنند.

این عوارض همیشگی نیستند

یادتان باشد عفونت های قارچی معمولا عوارض طولانی مدت بارزی ندارند چون با رعایت بهداشت فردی و رعایت یکسری نکات اصولی به سادگی قابل درمانند؛ اما درصورت نبود درمان، این احتمال وجود دارد که عوارض این بیماری مثلا، خارش طولانی مدت منجر به ایجاد زخم در دهانه رحم، خونریزی یا لک بینی در بانوان شود که خواه ، ناخواه هر کدام از آن ها عوارض طولانی مدت را در پی خواهند داشت. مشکل اصلی این بیماری در برخی موارد بدون نشانه بودن است. متاسفانه برخی خانم ها به عفونت های دستگاه تناسلی مبتلا هستند اما نشانه ظاهری آشکاری در آن ها وجود ندارد بنابراین بدون این که بدانند ناقل بیماری هستند.

برای پیشگیری از عوارض این چنینی بهترین راه حل مراجعه سالانه به متخصص زنان است. خانم ها و دخترخانم های جوان حتی اگر هیچ نشانه ای از بیماری نداشته باشند باید حداقل هر ۶ ماه و حداکثر سالی یک بار به متخصص زنان مراجعه کنند و مورد آزمایش و معاینه قرار بگیرند تا از سلامت جسمانی خود مطمئن شوند.

نکته : عفونت های ناشی از قارچ معمولا بو ندارند و درصورت ترشحات چرکی با بوی نامطبوع باید به فکر عفونت های باکتریایی و درمان مناسب آن ها باشید

چند دقیقه زودتر از آب خارج شوید

بد نیست بدانید اگر خانمی به هر دلیلی به عفونت های ناحیه تناسلی مبتلا باشد، می تواند آب استخر را آلوده کند. به همین دلیل است که بسیاری از خانم ها و حتی دخترخانم ها به دلیل شنا و رفتن به استخر دچار مشکلات عفونت دستگاه تناسلی می شوند. برای پیشگیری از چنین مشکلی توصیه من به همه خانم ها و حتی دخترخانم ها این است که قبل از رفتن به استخرهای شنا حتما برای آگاهی از سلامت خود به متخصص زنان مراجعه کنند و تحت معاینه قرار گیرند. رعایت این نکته ساده به آن ها کمک می کند تا اگر عفونتی هم وجود دارد ابتدا تحت درمان قرار بگیرند و به این ترتیب خودشان را از مشکلات احتمالی دور کنند هم این که ناخواسته افراد دیگر را آلوده نکنند.

البته یادآوری این نکته ضروری است که حتی درصورت درمان کامل حتما به این نکته دقت کنند که بعد از بیرون آمدن از آب استخر و دوش گرفتن، بدن شان را کاملا خشک کنند. حتی چند دقیقه زودتر از آب بیرون بیایند تا فرصت کافی برای قرار گرفتن در معرض جریان هوا را داشته باشند. چون محیط مرطوب مانند بدن خواه، ناخواه محیط مناسبی برای رشد میکروب ها و قارچ ها فراهم می کند و یکی از شرایط ابتلای دوباره به بیماری های عفونی قارچی است.

لباس های تنگ نپوشید

در کنار همه نکاتی که تذکر داده شد برای کم کردن احتمال ابتلا به این بیماری ها بد نیست در انتخاب لباس و پوشش های مناسب هم حساس باشید. زیرا پوشیدن لباس های زیر تنگ، چسبان و گرم مانند پوشیدن مداوم شلوار، گن، ساق شلواری یا جوراب شلواری و هر عاملی که اجازه ندهد تهویه در محوطه واژن به خوبی انجام بگیرد می تواند عامل ابتلا به عفونت های قارچی باشد. آن هم به یک دلیل ساده و آن این که محیط رشد قارچ، محیطی گرم و مرطوب است. خیلی از خانم ها ممکن است تجربه کرده باشند که وقتی به مسافرت می روند یا به هر علتی نمی توانند لباس زیر خود را به موقع عوض کنند، به خصوص زمانی که به نواحی مرطوب می روند، دچار عفونت قارچی می شوند. بنابراین رعایت این نکات می تواند تا حدی از ابتلا به این عفونت ها پیشگیری کند.

شما به عفونت های قارچی مبتلا شده اید!

خانم ها و دخترخانم های جوانی که بخش عمده ای از تفریح های تابستانی شان را به شنا کردن در استخرهای عمومی اختصاص می دهند باید نسبت به عفونت های دستگاه تناسلی حساس و مراقب نشانه های این بیماری باشند. همه خانم ها در حالت عادی دارای ترشحات واژن هستند اما در شرایط نرمال این ترشحات بی رنگ، بی بو و شفافند و نگران کننده نیستند اما هر تغییر غیرمعمولی در این حالات باید خانم ها را برای مراجعه به پزشک متخصص تحریک کند. به عبارت دیگر، اگر با افزایش ناگهانی و بیش از حد یا حتی تغییر غلظت این ترشحات مواجه شدید باید به پزشک مراجعه کنید چون هر کدام از این نشانه های به ظاهر ساده حاکی از یک فرآیند غیرمعمول در سیستم طبیعی بدن شماست.

البته در شرایط حادتر، احتمال رخ دادن نشانه هایی مثل خارش، سوزش، بوی بد و حتی درد هنگام دفع ادرار هم غیرقابل پیش بینی نیست. با این همه یادآوری این نکته ضروری است که بروز این نشانه ها دلیل قطعی ابتلا به عفونت های قارچی نیست. یعنی ممکن است این نشانه ها به دلایلی دیگری ایجاد شده باشد مثلا این که در خانم های باردار و حتی مادران شیر ده به دلیل قطع موقتی قاعدگی و کمبود هورمون زنانه هم ممکن است این نشانه بروز پیدا کند. در این صورت این افراد به بیماری (واژنیت آتروفیک) یا (خشکی واژن) مبتلا هستند که نشانه هایی مثل عفونت دارد اما در حقیقت عفونت ندارد.

به طور کلی شایع ترین نشانه های ابتلا به عفونت های قارچی عبارتند از: خارش دهانه رحم، ترشحات سفید پنیری شکل، سوزش ادرار، قرمزی همراه با خشکی و حساسیت پوست در ناحیه تناسلی، التهاب و ورم دهانه رحم و قرمزی آن، ضایعات حاشیه ای، سائیدگی و حساسیت پوست. این نکته را هم به یاد داشته باشید که عفونت های ناشی از قارچ معمولا بو ندارند و درصورت ترشحات چرکی با بوی نامطبوع باید به فکر عفونت های باکتریایی و درمان مناسب آن ها باشید.

سیب سبز

باز نشر اختصاصی: مجله اینترنتی Bartarinha.ir