زندگی مثل شکلات شیرین و تلخ، اما دوست داشتنی است. این ماده غذایی خوش طعم قدمتی هزارساله دارد و قرن ها پیش، تنها ثروتمندان توانایی خرید شکلات را داشتند. البته در آن زمان ها شکلات به شکل امروزی وجود نداشت دانه «کاکائو» را با شیره انگور یا مواد شیرین دیگر مخلوط و مصرف می کردند. در برخی فرهنگ ها، شکلات مظهر علاقه و محبت است و در برخی کشورها، کارشناسان تولید شکلات و صادرات آن را از عوامل پیشرفت اقتصاد جامعه می دانند.

مطابق با یک سنت قدیمی، رد و بدل کردن شکلات نوعی نماد برای برقراری یک پیوند دوستی محکم است. برای نمونه در برخی جوامع همسران در سالگرد ازدواج یک عدد شکلات به یکدیگر هدیه می دهند شکلات برای آنها نوعی نماد عشق است و هرچه تعداد آنها بیشتر باشد، نشان دهنده برقراری یک پیوند محکمی است که بین آنها برقرار می شود.

این ماده غذایی خوش طعم که در اکثر فرهنگ ها و جوامع مورد استقبال واقع می شود، خواص فراوانی دارد و مصرف آن در سلامت جسم و روان تأثیرگذار است.

● احساسات

یکی از دلایل مصرف شکلات در بسیاری از افراد، باور بر تأثیر آن در تغییر و بهبود خلق و خو است. اگرچه در این میان برخی دیگر نیز معتقدند مصرف شکلات باعث بروز سردرد و میگرن خواهد شد.

طبق تحقیقات انجام گرفته شکلات با تأثیرات مثبت و منفی همراه است. برخی افراد مواقع ناراحتی یا افسردگی احساس تمایل شدید به خوردن شکلات داشته و با خوردن کمی شکلات، تغییر روحیه و احساس بهتری را تجربه می کنند. اگرچه این تغییر خلق و خو موقتی است و پس از گذشت مدتی وضعیت روحی آنها به حالت اولیه بازمی گردد.

گفته می شود شکلات تأثیرات مثبتی بر سلامت دارد. برای مثال مصرف شکلات برای قلب مفید بوده و با افزایش پاسخگویی و عکس العمل رگ های خونی در جلوگیری از بروز حملات قلبی مؤثر است. علاوه بر این شکلات حاوی موادی است که دارای خواص آنتی اکسیدان بوده و از این رو در جلوگیری از ابتلا به سرطان نقش دارد. این درحالی است که ابتلا به سردرد، چاقی، سوزش معده و افزایش رنجش پذیری، گیجی... نیز در میان اثرات منفی مصرف شکلات ذکرشده است.

شکلات غنی از کربوهیدرات است که باعث افزایش ضربان قلب و در نتیجه ورود تریپتوفان به مغز می شود. از این رو سطح سروتونین (انتقال دهنده عصبی تنظیم کننده خلق و خو) بالا رفته و باعث بروز احساس مطلوب و مثبت خواهد شد.

بیش از ۳۵۰ ماده شیمیایی در شکلات وجود دارد که برخی از آنها مانند فنیل اتیل آمین و تئوبرومین باعث تغییر خلق و خو می شوند. فنیل اتیل آمین باعث افزایش قند خون و فشار خون شده و در نتیجه احساس رضایت و افزایش هوشیاری را به همراه دارد که روی هم رفته احساس مطلوبی را ایجاد خواهد کرد. اما این بهبود خلق وخو، پس از گذشت از دوره ای کوتاه، با بازگشت روحیه اولیه و حتی تغییر خلق وخو به صورت منفی دنبال می شود. تئوبرومین نیز که بطور طبیعی در کاکائو وجود دارد مانند یک داروی ضدافسردگی عمل می کند و با تأثیرگذاری بر سیستم عصبی باعث آرامش ذهن و بدن خواهد شد.

● اضطراب

علاوه بر این مصرف شکلات بر سطح آندورفین در مغز تأثیرگذار بوده و آن را افزایش می دهد و از آنجایی که آندورفین کاهش استرس و درد را به همراه دارد، پس از مصرف شکلات، سطح استرس در فرد کاهش پیدا خواهد کرد. تأثیر شکلات بر مغز در واقع به دلیل تأثیر آن در آزادسازی برخی از انتقال دهنده های عصبی است. انتقال دهنده های عصبی مولکول های انتقال دهنده سیگنال های بین نورون ها هستند و میزان همین انتقال دهنده هاست که بر خلق و خو تأثیرگذار است و اگر مقدار آنها درحد مطلوب باشد، احساسات مثبت را نیز به همراه خواهد داشت. علاوه بر این مصرف شکلات باعث افزایش احساس اضطراب خواهد شد و گفته می شود فنیل اتیل آمین با گشادکردن رگ های خونی در مغز باعث بروز سردرد می شود. اگرچه هنوز برخی از محققان راجع به این مطلب به اطمینان دست نیافته اند.

حدود ۳۰ گرم شکلات حاوی ۲۰ میلی گرم کافئین است. این درحالی است که از مشکلات خواب، ناآرامی، رنجش پذیری، سوزش معده و اضطراب جزو عوارض مصرف کافئین نام برده شده و گفته می شود ترک مصرف کافئین باعث بروز سردرد و خستگی مزمن خواهد شد.

تیرامین آمینو اسید دیگری است که در شکلات وجود داشته و با گشادکردن رگ های خونی باعث بروز سردرد می شود. در این میان آمار حاکی از آن است که تمایل به مصرف شکلات در زنان بیش از مردان است. تا جایی که حتی برخی از زنان ادعا می کنند تنها با مصرف شکلات به احساس رضایت و شادمانی دست پیدا می کنند. وجود منیزیم در شکلات یکی از علل این تمایل در زنان خصوصاً در دوره زمانی پس از قاعدگی است، زیرا در این زمان، کمبود منیزیم افزایش پیدا می کند.

● دوران کودکی

بررسی های انجام گرفته در رابطه با تأثیر مصرف شکلات در دوره بارداری نیز نشان می دهد کودکان مادرانی که هر روز مقداری شکلات مصرف می کرده اند نسبت به سایرین فعال تر بوده و در عین حال بیش از بقیه کودکان می خندند و در مجموع شادترند.

● مصرف شکلات در بارداری

این درحالی است طبق که بررسی های محققان مصرف شکلات در دوره بارداری، پنج بار یا بیشتر در هفته میزان تئوبرومین موجود در بند ناف را افزایش داده و از این رو احتمال ابتلا به فشار خون در دوره بارداری را کاهش می دهد. همچنین گفته می شود تأثیر مصرف شکلات در سه ماهه آخر بارداری بیشتر خواهد بود.