یکی از مواد غذائی که از سنین کم می تواند مورد استفاده کودک قرار گیرد و به علت بافت نرم و شیرینی و طعم مطلوب بسیار مورد علاقه کودکان می باشد موز است.

موز تنها میوه ایست که از سن سه ماهگی در برنامه غذائی کودک قرار می گیرد.

کشف این میوه به ۴۰۰۰ سال پیش بر می گردد منشأ و خاستگاه این میوه مالزی می باشد که اولین بار هم در آن جا دیده شد سپس به کشورهای فیلیپین و هندوستان هم برده شد و امروزه در تمام دنیا به عنوان یک منبع سرشاز از انرژی مطرح است.

گونه ها و انواع مختلفی از موز وجود دارند که هر یک دارای طعم، رنگ و اندازه مشخص هستند موز سبز که به شکل میوه ای نارس در گروه سبزیجات قرار گرفته در اغلب کشورهای شرق آسیا همراه با برنج پخته و یا گاهی سرخ می شود.

دسته دیگر موزهای رسیده هستند که دارای مقادیر فراوانی کربوهیدرات به شکل گلوکز و فروکتوز بوده که به سرعت قابل هضم هستند. موز پر انرژی ترین میوه است که یک عدد متوسط آن تقریباً ۲۰۰ کیلو کالری انرژی فراهم می کند علاوه بر آن منبع غنی از ویتامین ب۶ (حدود ۷ میکروگرم) می باشد، این ویتامین که علاوه بر موز در ماهی، جگر، گوشت مرغ، سیب زمینی و غلات هم یافت می شود، در شکستن پروتئین ها و تنظیم و سلامتی گلبول های قرمز، سیستم عصبی و سیستم ایمنی نقش به سزائی دارد.

علاوه بر موارد فوق یک عدد موز متوسط دارای ۴۶۷ میلی گرم پتاسیم می باشد که ۴/۱۳ درصد از نیاز یک کودک ۶ تا ۱۲ ساله را تأمین می کند، هم چنین حاوی یک گرم پروتئین، ۳ گرم فیبر خوراکی، ۷۴/۱۰ میلی گرم ویتامین ث (تقریباً معادل ۹/۱۷ درصد از نیاز روزانه یک کودک ۶ تا ۱۲ ساله)، ۱۸/۰ میلی گرم منگنز (معادل ۹ درصد از نیاز روزانه یک کودک ۶ تا ۱۲ ساله) می باشد و به علت تأمین بخش زیادی از مواد معدنی در رژیم کودکانی که دچار سوءتغذیه هستند قرار می گیرد.

همان طور که اشاره شد موز منبع غنی از پتاسیم است، این ماده معدنی برای تنظیم فشار خون و عملکرد قلب ضروریست، یک عدد موز متوسط در روز مانع از فشار خون بالا می شود.

هم چنین این میوه به علت دارا بودن مقادیر فراوانی فیبر خوراکی از بیماری های قلبی نیز پیشگیری می کند. افرادی که ۲۱ گرم در روز فیبر مصرف می کنند در مقایسه با کسانی که ۵ گرم فیبر در روز می خورند کمتر از ۱۲ درصد دچار ناراحتی کرونر قلب و کمتر از ۱۱ درصد دچار ناراحتی کاردیا می شود.

موز به علت اثر آنتی اسیدی که دارد از زخم معده و اثرات ناشی از آن جلوگیری می کند. در این رابطه دو کار را برای بدن انجام می دهد:

الف) موادی که در موز وجود دارد با کمک فعالیت سلول هائی که در دیواره معده قرار دارند سبب تولید یک لایه موکوزی ضخیم ممانعت کننده از اثر اسید معده می شود.

ب) ترکیبات دیگر موجود در موز که به آنها بازدارنده پروتئاز می گویند به از بین بردن باکتری های موجود در معده که ثابت شده عامل اولیه در زخم معده هستند کمک می کنند.

موز در حل مشکلات دفع نیز کمک می کند، اسهال به سرعت سبب کاهش الکترولیت های مهم بدن می شود.

موز می تواند پتاسیم که یکی از الکترولیت های مهم بدن است و به عملکرد منظم قلب و حفظ تعادل مایعات بدن کمک می کند را بازسازی کند، به علاوه موز شامل پکتین و فیبر محلول است که به حرکت نرمال لوله گوارش و رفع یبوست کمک می کند، هم چنین موز منبع غنی از فسفر بوده که ترکیب آن با شیر به آرامش اعصاب کمک می کند. مصرف موز با برگ های ریحان سبب افزایش ضریب هوشی کودکان خردسال می شود.

موز به شکل منحصر به فردی منبع غنی از فروکتواولیگوساکارید است، این ترکیب یک پروبیوتیک می باشد زیرا سبب حیات باکتری های مفید و دوست کولون می شود. این باکتری های مفید با تولید ویتامین ها و آنزیم های هضم کننده، جذب مواد مغذی را افزایش داده و هم چنین از بدن در برابر باکتری های غیر مفید و گاهی بیماری زا دفاع می کند.

وقتی فروکتواولیگوساکارید توسط این باکتری های مفید تخمیر می شود علاوه بر باکتری هیا پروبیوتیک، توان جذب کلسیم در بدن را نیز افزایش می دهد. در ضمن احتمال سرطان کولون را نیز کم می کند. بدین ترتیب مصرف موز با جذب بیشتر کلسیم در بدن سبب استحکام بهتر استخوان ها می شود.

تحقیقات نشان داده است که مصرف منظم سبزیجات کامل و میوه ها مخصوصاً موز نقش ممانعت کنندگی زیادی از سرطان کلیه دارد، علاوه بر موز کلم و سبزیجات ریشه ای نیز به علت دارا بودن مقادیر زیادی ترکیبات آنتی اکسیدان فنلیک از این سرطان پیشگیری می کنند.

موز، شاه بلوط و برخی میوه های دیگر که از نظر شکل ظاهری مشابه موز هستند (بیشتر در مناطق حاره یافت می شوند) دارای ماده ای که به نام چیتناز می باشند که در ارتباط با ایجاد آلرژی ناشی از میوه هاست، میوه هائی که تحت گاز اتیلن دوره رسیدگی را طی می کنند حاوی مقادیر بیشتری از این آنزیم هستند اما اگر دوره رسیدگی به شکل طبیعی طی شود میزان این آنزیم کمتر است، هم چنین با پختن غذا ( البته در رابطه با گونه سبز موز) می توان اثر آنزیم را از بین برد. موز زرد به ندرت سبب آلرژی می شود و به همین علت از چند ماهگی به شکل ترکیب با شیر در رژیم غذائی کودک قرار می گیرد.

این میوه برای بیماری های نقرس، ورم مفاصل، یبوست، اسهال، سوءهاضمه، اگزما و حتی بی خوابی تجویز می شود.

با توجه به موارد گفته شده مصرف روزانه ۲ تا ۳ سروینگ میوه برای کودکان ۶ تا ۱۲ ساله ضروریست که هر سروینگ معادل یک عدد میوه متوسط یا ۱۲۰ سی سی آب میوه می باشد و بهتر است موز را از همان ابتدا در برنامه غذائی قرار دهیم. در انتخاب و خرید و نگهداری موز لازم است دقت شود. موزهای خالدار و دارای هاله های زردرنگ زودتر دوره رسیدگی را طی می کنند.

موز باید دارای بافت یکنواختی بوده، زیاد سفت نباشد، ظاهر آن براق و روشن و فاقد هرگونه لکه و آسیبی باشد. شایان ذکر است که اندازه موز بیانگر خاصیت آن نیست پس توصیه نمی شود میوه را با توجه به نحوه استفاده از احتیاجات خود انتخاب کنید. دمای نگهداری موز، دمای اتاق است قرار دادن آنها در دماهای بالاتر یا پائین تر از دمای اتاق سبب آسیب ظاهر میوه و گاهی بافت آن می شود.

اگر موزها نارس هستند باید آنها را در دمای اتاق قرار داد تا دوره رسیدگی را طی کند، باید توجه داشت که اگر موز نارس را در یخچال قرار دهیم رسیدگی آن متوقف شده و با بازگرداندن مجدد آن به دمای محیط دیگر قادر به رسیدگی نیست.

اگر تمایل دارید که موزها سریع تر برسند، می توانید آنها را در روزنامه یا کاغذ پیچیده و تعدادی سیب با پوست در کنار آنها قرار دهید تا بدین ترتیب رسیدگی تسریع شود. موزهای رسیده را می توان درون یخچال چند روزی نگهداری کرد البته در اثر نگهداری این میوه رسیده در یخچال رنگ پوست آن تیره می شود ولی گوشت آن دچار هیچ گونه تغییری نمی گردد.

توصیه می شود برای بهبود طعم موزی که در یخچال نگهداری شده آن را از یخچال خارج کرده و به آن زمان بدهیم تا به دمای اتاق برسد و بعد مصرف کنید تا طعم و عطر مطلوب تری را احساس کنید.

هم چنین موز را به شکل فریز شده نیز می توان نگهداری کرد بدین ترتیب که پوست آن را کنده در کیسه های فریزر بسته بندی کرده برای جلوگیری از تغییر رنگ آن مقداری آب لیمو قبل از فریز کردن به آن اضافه کنید.

موز در غذاهای آماده برای نوزاد کودک و نوجوان به طور وسیعی استفاده می شود. استفاده از پودر موز در غذای کودک بسیار معمول است در غذای کودکان از مخلوط شیر، موز و شکر به شکل وسیعی استفاده می شود هم چنین از آن در بستنی انواع سالادها، اسنک ها و شیرینی جات استفاده می شود.

یکی از دسرهای مقوی که می توان از موز تهیه کرد مخلوطی از موز، گیلاس، آب پرتقال، گردو و بادام بو نداده و چند برگ نعنا یا اسانس آن است که به شکل سرد مصرف می شود، این دسر علاوه بر لذیذ بودن برای کودکان حاوی مقادیر فراوانی ویتامین و پروتئین بوده و انرژی فراوانی را نیز برای مصرف کننده فراهم می کند.