برای مصرف روغن پالم در ایران برنامه های زیادی داریم امروزه برای مصارف روغن در ایران از انواع این محصولات که همگی نباتی هستند استفاده می شود. روغن سویا، کوفولا، کلزا، دانه آفتاب گردان، پنبه و... انواع روغن هائی است که به ایران وارد می شود و در مقادیر بالا از کارخانجات به صورت بسته بندی شده ارائه می گردد.

روغن درخت ”پالم“ نیز یکی از انواع روغن های گیاهی است. با این تفاوت که پالم یک میوه است و از دانه های روغنی برای استحصال روغن خبری نیست. روغن پالم یک نوع صددرصد طبیعی و سالم است و مالزی به عنوان بزرگ ترین تولیدکننده این روغن (که بیش تر در مناطق حاره جهان عمل می آید) مطرح است. در گفت وگوئی با محمد رزالی بن محی الدین وابسته علوم سفارت مالزی در تهران به مزایا و نقاط قوت روغن پالم و مصرف آن اعم از صنعتی و خانگی پرداختیم. رزالی در این مصاحبه ۲ ساعته با حوصله و دقت فراوانی از نحوه بهره برداری و مزایای استفاده از روغن پالم در کشورهای مختلف جهان گفت. به گفته او مصرف این روغن هیچ نوع خطری را برای مصرف کننده در بر ندارد چرا که کاملاً طبیعی است. رزالی نسبت به برنامه های کنونی خودکفائی دانه های روغنی در ایران نیز اطلاعات بسیار بالائی داشت و معتقد بود که این برنامه ها دست آخر به جائی راه نمی برد.

ایران باید ۷۵ درصد نیاز خود را به روغن وارد کند پس چه بهتر که موانع قانونی و استانداردهای سخت گیرانه برطرف شود تا مردم ایران یک روغن ”سالم“ استفاده کنند.

پالم یک میوه است و برخلاف دیگر مواد اولیه روغن به صورت ”دانه“ تولید نمی شود. برای شروع صحبت هایمان از ارزش غذائی این میوه روغنی بگوئید.

ـ روغن پالم یکی از ۱۷ نوع روغن خوراکی دنیاست که ارزش غذائی بسیار بالائی دارد اصلی ترین آن داشتن ویتامین A است که به این روغن رنگ قرمز خاصی می دهد. این رنگ قرمز نقطه مثبتی در روغن پالم محسوب می شود. نکته دیگر در روغن پالم وجود ویتامین های غنی از نوع E است که برای بدن بسیار مفید است. ترکیب این دو نوع ویتامین در بدن موجب می شود که غنای ویتامینی در بدن انسان به دست بیاید.

این نوع ویتامین ها در دانه سویا یا دیگر دانه های روغنی وجود ندارد؟

ـ شاید این نوع ویتامین های E در دیگر دانه های روغنی هم وجود داشته باشد. اما باید گفت که این نوع ویتامین ها در پوسته دانه های روغنی وجود دارد نه در خود روغن. بنابراین روغن پالم در مقایسه با دیگر روغن ها ارزش غذائی بالائی دارد. علاوه بر این دو نوع ویتامین اصلی که بدن به آنها نیاز دارد یک سری ویتامین ها هم در روغن پالم وجود دارد که بسیار مفید است. مثل ترکیبات آنتی اکسیدان که این روغن را از سایر روغن های موجود در بازار متمایز می کند.

بهره وری این نوع روغن در مقایسه با دیگر انواع روغن گیاهی چگونه است؟

ـ همه روغن ها طبیعی هستند. نمی توان گفت که یکی از انواع روغن ها بر دیگری مزیت دارد به دلیل این که هر نوع روغن مزایای خاص خود را دارد. ما هم به دنبال این نیستیم که بگوئیم روغن پالم تنها و بهترین روغن طبیعی دنیاست. اما بهره وری این روغن چیزی حدود ۵ برابر روغن های دیگر است. البته این آمار در مقیاس محصول به دست آمده در هر هکتار است. یعنی تولید روغن پالم از یک هکتار زمین ۵ برابر دیگر انواع دانه های روغنی است. در صورتی که برای دانه های روغنی رقم های دیگری به دست می آید. مثلاً کلزا ۲/۱ تن در هکتار و یا سویا یک تن در هکتار عملکرد دارد. بنابراین کشت پالم از لحاظ کمبود زمین های کشاورزی به صرفه تر است. چرا که اگر زمین های بیشتری را برای تولید روغن اختصاص دهید فضا برای سکونت کم تر خواهید داشت. یکی از نقاط مثبت روغن پالم این مسئله است.

از میوه پالم چند نوع روغن استحصال می شود؟

ـ دو نوع. اول از پوسته سخت پالم و دیگری از هسته داخلی. هر دو این روش ها از طریق فیزیکی به دست می آید نه از طریق شیمیائی. این هم یکی دیگر از نکات مثبت استفاده از روغن پالم است که در فرآیند استحصال آن هیچ نوع مواد شیمیائی و احتمالاً سرطان زا استفاده نمی شود.

از خصوصیات دیگر روغن پالم این است که به اشکال مختلف جامد، نیمه جامد و مایع قابل مصرف و ارائه است. البته برای جامد ساختن این روغن نیازی نیست که از هیدروژن استفاده شود. هیدروژن در روغن موجب ایجاد بیماری های مختلفی از جمله سرطان می شود و این هم یکی دیگر از مزایای روغن پالم است.

روغن پالم کاربرد غیرخوراکی هم دارد؟

ـ بله علاوه بر تغذیه در حوزه های بهداشتی و داروئی هم کاربرد دارد. استحصال این روغن همان گونه که گفتم به صورت فیزیکی است و به همین دلیل هیچ صدمه ای به محیط زیست نمی زند و مواد زائد برای محیط زیست به بار نمی آورد. تنها چیزی که برای این فرآیند فیزیکی لازم است خلاء و حرارت است.

توجه کنید که مهم نیست چه روغنی استفاده شود فقط باید طبیعی باشد و مواد شیمیائی در آن استفاده نشده باشد. گاز هیدروژن برای جامدسازی روغن تولید اسیدهای چرب ترانس می کند و حتی برای بیماران قلبی نیز مضر است. حتی توصیه می شود که بیماران قلبی از این نوع روغن ها استفاده کنند.

به طور خاص در صنعت بهداشتی آرایشی یا داروئی استفاده ای از روغن پالم می شود؟

ـ در حال حاضر روغن پالم بیشتر مصرف غذائی دارد. اما ۱۰ تا ۲۰ درصد روغن پالم برای مصارف غیرغذائی است. مصارف متعددی هم در صنعت غذا دارد. در شکلات یا بستنی ها یا کافی میت ها که هرکدام در جای خود استفاده از روغن پالم را دارند. در مورد مصارف غیرغذائی و داروئی هم باید گفت که به اشکال مختلفی روغن پالم استفاده می شود.

در مورد مصرف روغن پالم و میزان صادرات این نوع روغن به کشورهای جهان آماری دارید؟

ـ ترکیه، چین، ژاپن، کشورهای اروپائی و آمریکائی بازارهای جدید برای روغن پالم محسوب می شود. شما بدون این که اطلاع داشته باشید روغن پالم را در زندگی هرروزه تان استفاده می کنید. هم اکنون محصولاتی مثل ”چی توز“ یا ”پریس“ از روغن پالم استفاده می کنند. بسیاری از محصولات در بازار به صورت ترکیبی عرضه می شود یا محصول ذرت، کلزا یا آفتابگردان خیلی کم در بازار وجود دارد. اکثر این محصولات با روغن پالم عرضه می شود. حتی در صابون سازی روغن پالم استفاده می شود. چربی های حیوانی عمده مواد اولیه تشکیل دهنده صابون است. اما این موضوع شاید برای یک مسلمان که از ذبح اسلامی دام مطمئن نیست مشکل ساز باشد. روغن پالم این مشکل را حل کرده است.

هم اکنون صنعت صابون سازی پاکستان به صورت صددرصدی از روغن پالم بهره می گیرد. روغن پالم از یک درخت به دست می آید بنابراین کاملاً می توان به موازین شرعی آن اطمینان داشت. به هر حال ایران هم بازار جدیدی است و چند سالی می شود که روغن پالم در آن به فروش می رود. در حال حاضر مصرف روغن پالم در ایران به ۵۰۰ هزار تن در سال می رسد.

از صحبت های شما این گونه استنباط می شود که روغن پالم بیشتر مصرف صنعتی دارد تا خانگی. درست است؟

ـ در حال حاضر فقط به صورت صنعتی ارائه می شود. در کشورهای واقع در مناطق حاره و نزدیک خط استوا چون تولید روغن پالم بالاست به طور مستقیم برای مصرف روغن در منازل هم از روغن پالم استفاده می شود. چون روغن های تولیدشده از سویا یا کلزا برای آنها گران تمام می شود. از جانب دیگر روغن پالم برای مصرف خانگی نیاز به یک پردازش خاص غذائی هم دارد.

کارخانه های روغن ایران، روغن خام را وارد کرده و تولید می کنند. یعنی خود فرآیند روغن کشی را انجام نمی دهند. امکان این کار در مورد روغن پالم وجود دارد؟

ـ بله این ممکن است. در ایران استانداردهائی اجراء می شود که استفاده از روغن های صددرصد خالص را در مصارف خانگی برای روغن های سرخ کردنی مورد استفاده در رستوران ها، بیمارستان ها و... مجاز می داند. یعنی از لحاظ قانونی مشکلی در این زمینه وجود ندارد. اما این که روغن پالم وارد ایران شود و در کارخانجات ایران فرآوری شود باید گفت که چندان اقتصادی نیست چون باید در حجم بالا صورت بگیرد. مثلاً برای ۱۰۰ تن در روز فرآوری روغن پالم هزینه بسیار بالائی دارد، بنابراین ترجیح این است که در کشورهای مبدأ تولیدکننده این فرآوری صورت بگیرد. اما پس از جابه جائی و حمل و نقل این روغن هم مثل روغن های دیگر افت کیفیت پیدا می کند. بنابراین لازم است که در محل استفاده روغن پالم کمی فرآوری مختصر بر روی روغن انجام پذیرد تا برای مصرف انسانی آماده شود. این موضوع برای دانه سویا هم به کار می رود. سویا به صورت صددرصد خام وارد نمی شود بلکه به صورت نیمه فرآوری شده وارد می شود و در کارخانجات روغن کشی فرآوری مجدد بر روی آن صورت می گیرد و سپس بسته بندی شده و در اختیار مصرف کننده قرار می گیرد.

میزان تولید روغن پالم در مالزی به عنوان بزرگ ترین تولیدکننده این نوع روغن چقدر است؟ آیا از کشورهای دیگر تولیدکننده این نوع روغن رقیبی هم دارید؟

ـ مالزی تقریباً ۱۶ میلیون تن در سال تولید روغن پالم دارد. بقیه کشورها مثل پاپوا گینه نو، کلمبیا، نیجریه و تایلند و اندونزی هم تولید روغن پالم دارند. البته مالزی و اندونزی حدود ۹۰ درصد تولید جهانی این محصول را در اختیار دارند. پیش بینی می شود که کشورهای آمریکائی هم به این جمع اضافه شود.

البته تولید مالزی در حال افزایش است و این به دلیل وجود زمین های مستعد کشت پالم در این کشور است. چیزی حدود ۵/۱ میلیون تن از تولید روغن پالم مالزی به مصرف داخلی می رسد و بقیه به کشورهای دیگر صادر می شود. این را هم بگویم که روغن پالم به عنوان میوه درخت پالم در مناطق حاره و در فاصله ۱۰ درجه خط استوا به عمل می آید. رشد تولید روغن دانه سویا در نتیجه بهیاست های به کار گرفته شده توسط آمریکا افزایش یافته است. البته در کنار سویا، روغن های دانه کلزا، کانولا و ذرت هم تولید می شود. ۸۰ درصد مصرف روغن در جهان در اختیار این نوع دانه های روغنی است و سهم کوچکی از بازار در اختیار دیگر دانه های روغنی است. بنابراین وقتی که از انواع روغن صحبت می کنیم باید به این موضوع توجه داشته باشیم که تمامی این محصولات متأثر از شرایط و عوامل خاصی است.

آقای رزالی! شما مصرف روغن پالم را در یک نگاه کلی در ایران چگونه می بینید؟ با توجه به این که قبلاً گفتید ایران سالیانه ۵۰۰ هزار تن روغن پالم وارد می کند. ضمن این که خبر دارید که در ایران برنامه های عظیمی برای کشت دانه های روغن اعمال می شود.

ـ ایران فقط حدود ۲۰ درصد از نیاز به روغن خود را از طریق روغن داخلی تأمین می کند که البته این رقم پیش از این ۱۵ درصد بوده است. در حال حاضر دولت یارانه های سنگینی را به کشاورزان برای کشت دانه های روغنی پرداخت می کند. اما باید توجه داشت که برای کشت دانه های روغنی در ایران محدودیت های طبیعی فراوانی وجود دارد. به هر حال زمین های آماده کشاورزی در ایران محدود است. مگر این که سراغ زمین های بایر بروید که این هم جواب نمی دهد. چون منابع آب برای کشت دانه های روغنی حرف اول را می زند، کشت دانه های روغنی در ایران پرهزینه است. اگر دولت یارانه لازم را پرداخت نکند بسیاری از کشاورزان اقدام به این کار نخواهند کرد.

در بهترین حالت ممکن است ایران ۲۵ درصد از نیاز خود به روغن را تولید کند. اگر هم قصد داشته باشید که به زمین های دیگر کشاورزی روی بیاورید. مثل زمین های زیر کشت گندم که این به ادامه روند کشت دیگر محصولات صدمه خواهد زد. بنابراین صادرات روغن به ایران همچنان ادامه خواهد داشت. حال چه روغن به دست آمده از دانه های روغنی یا روغن پالم. من اعتقاد ندارم که روغن پالم یک روغن ارزان است. اما در مقایسه با دیگر روغن ها ارزان تر است.

یعنی با برنامه های دولت ایران برای خودکفائی دانه های روغنی نشانه هائی از کاهش واردات روغن پالم از مالزی دیده نشده است؟ به عبارت دیگر مشکل خاصی در زمینه صادرات روغن پالم به ایران نداشته اید؟

ـ در مورد سیاست های خودکفائی دانه های روغنی ایران باید گفت که موانع و مشکلات بسیاری در این راه وجود دارد. ایران باید راجع به این سیاست ها بازنگری کند. چرا که باید بررسی شود که چگونه و با چه هزینه ای قرار است این خودکفائی به دست بیاید. در حال حاضر برنامه های خودکفائی در دانه های روغنی با سه برابر هزینه ای که باید پرداخت شود در ایران اجراء می گردد.

در عرض ۶ سال گذشته صادرات روغن پالم به ایران تقریباً ۳۰ درصد افزایش داشته بنابراین باید بگویم که این سیاست ها تأثیری بر واردات روغن پالم نداشته است. از طرف دیگر نیاز به سایر دانه های روغنی مثل سویا به عوامل مختلف بستگی دارد. خودکفائی برای ایران یک برنامه بلندپروازانه است و فکر می کنیم در نهایت خوشبینی ایران هیچ وقت سابقه خوبی از کشت دانه کلزا نداشته است. در سال آینده پیش بینی ها بر این اساس است که تولید کلزا در ایران به ۳۰۰ هزار تن برسد. اما این تولید ناچیز به زحمت ۲۵ درصد بازار ایران را جوابگوست. من معتقدم روغن پالم تهدیدی برای ایران به حساب نمی آید.

جنابعالی برای گسترش مصرف روغن پالم در ایران به عنوان یک روغن صددرصد طبیعی چه پیشنهادی دارید؟

ـ البته منظور من این نبود که روغن های دیگر ”مضر“ است. این فرآیند هیدروژنه کردن روغن است که برای سلامتی زیان آور است. اگر روغنی هیدروژنه نباشد سالم و طبیعی است. اما در مورد سئوال شما باید بگویم که در اصل دلیل حضور من در اینجا همین است. ما به دنبال گسترش فرهنگ مصرف روغن پالم در صنایع ایران هستیم. به دنبال همکاری با صنایع مختلف هستیم تا به آنها برای تولید یک محصول سالم کمک کنید. یکی از کارهائی که باید انجام شود این است که مشخصات استانداردها بهبود پیدا کند. طبق پروژه ای که طی یک ماه آینده در دست اجراء داریم ۷۰ درصد روغن پالم در روغن های خوراکی استفاده خواهد شد. ”سوپراولین“ (Super Oleain) به بازار معرفی خواهد شد که صددرصد آن روغن پالم است. به همین دلیل هم هست که اعتقاد دارم باید در استانداردها تجدیدنظر شود تا از این محصول بتوان به صورت صددرصد خالص استفاده کرد.

در واقع بزرگ ترین مشکل حاضر شما همین استانداردها هست؟

ـ استانداردها به کمی تغییر و اصلاح نیاز دارد. به عنوان مثال وقتی روغن پالم برای محصولات معروف چیپس استفاده می شود چرا مردم نتوانند به صورت خوراکی از آن استفاده کنند؟ این استانداردها هم اکنون هم در حال تغییر و بازنگری هستند.

برنامه های آینده شما برای حضور در ایران چیست؟

ـ در حال حاضر برنامه هائی برای حضور در کارخانه های بزرگ در ایران داریم که به صورت طبیعی روغن پالم را در ایران تولید کنند. ما کار زیربنائی کردیم و به جای تبلیغ برای مصرف روغن پالم به دنبال توسعه مصرف روغن پالم در ایران هستیم. وقتی کار زیربنائی انجام گیرد حتی در روغن لادن تولیدشده در ایران هم روغن پالم استفاده می شود. روغن پالم برای مصرف سرخ کردنی بسیار پایدار است. تا ۲۰۰ درجه سانتی گراد و به مدت ۲۵ ساعت قابل حرارت دادن است بدون این که مشکلی به وجود بیاید. در حالی که شاید برای روغن های دیگر این موضوع صدق نکند. این روغن ۱۰ برابر پایدارتر از روغن های دیگر است و بالاتر از روغن های دانه پنبه کلزا و سویا قرار دارد. از این روغن برای مصارف خوراکی می توان استفاده کرد و هیچ پایه علمی برای رد کردن این موضوع که روغن پالم روغن شماره یک سرخ کردنی است وجود ندارد.

مزایای روغن پالم را بارها گفتید. در مورد قیمت هم صحبت کنید و این که قیمت این محصول برای واردات به صرفه است؟

ـ در محصولات مختلف روغن پالم قابل استفاده است. این به صرفه جوئی هزینه ها کمک می کند و تولیدکننده ها بیشتر راغب به استفاده از این روغن می شوند. این محصولات با قیمت بسیار پائین تری نسبت به دیگر روغن ها عرضه می شود. من به شما قول می دهد در سال های آینده این مزایا موجب می شود که قیمت روغن پالم نسبت به دیگر انواع روغن ها هم چنان کم تر باشد.

یک سئوال دیگر و این که تاکنون با مقررات وارداتی گمرک ایران نیز مشکلی داشته اید؟

ـ ۶ سال پیش مشکلاتی وجود داشت چون در آن زمان تعرفه گمرکی برای روغن دانه سویا صفردرصد بود اما برای روغن پالم ۶۰ درصد اما با مذاکرات مختلفی که انجام دادیم آنها را متقاعد کردیم که روغن پالم هم یک نوع روغن مثل دیگر روغن هاست. در حال حاضر هیچ تفاوتی میان روغن پالم با دیگر روغن ها از نظر عوارض واردات وجود ندارد و ۱۵ درصد تعرفه گمرکی برای آن وضع شده است.

همین قدر که در حال حاضر تبعیضی در مورد واردات روغن پالم در ایران وجود ندارد خوشحالم و امیدوارم مالزی در سال های آینده به عنوان یک کشور اسلامی بتواند از نرخ تعرفه های توجیحی برخوردار شود و بتوانیم از این شیوه به تجارت روغن پالم در ایران بهبود بخشیم.