به فارسی و در كتب طب سنتی با نام « ماش » نامبرده شده به فرانسوی Pasquier و Vesce و Vesce commune و به انگلیسی Common vetch و Green mung bean و Tare گفته می شود. گیاهی است از خانواده Leguminosae تیره فرعی Papilionaeeae نام علمی ان Vicia satival می باشد.

مشخصات

گیاهی است علفی ، یكساله و دو ساله وچند ساله به بلندی ۱ – ۵/۰ متر . ساقه ان زاویه دار و خزنده و كم و بیش پوشیده از كرك . برگهای ان مركب زوج ، دارای ۵ – ۳ جفت برگچه كه منتهی به پیچك می شوند . گلها منفرد وارغوانی یا خوشه ای هستند. میوه ان به شكل غلاف كم وبیش دراز پوشیده از تار كه د ران تعدادی دانه ماش كوچك گرد و قهوه ای یا حنایی قرار دارد. این گیاه در شمال ایران و خرم اباد وهمدان به حالت وحشی می روید و در مناطق مختلف ایران به طور پرورشی می كارند. فلورا ایرانیكا معتقد است كه واریته هایی از ماش در ایران می روید .

به این شرح :

۱) Vicia sativa var sativa كه در شمال و غرب و جنوب ایران انتشار دارد.

۲) Vicia sativa Wulf. Var cordata ( WULf ) Arcangeli كه در شمال و نواحی غرب ایران نظیر بختیاری انتشار دارد .

۳) Vicia sativa L. var angustifolia L. كه در شمال و غرب و شرق و مركز ایران انتشار دارد.

ماش دونوع دارد یكی نوع زمستان Vicia sativa dura و دیگری واریته بهاره Viicia sativa vernalis

برای تكثیر ماش نوع زمستانی را در نیمه دوم مهر ماه می كارندو نوع بهاره در اوایل بهار كاشته می شود.

تركیبات شیمیایی

از نظر تركیبات شیمیایی در ماش وجود گلوكوزید ، ویسیانین ، و اسید سیانیدریك HCN گزارش شده است.

بررسی ها نشان می دهدكه در هر یك صد گرم گیاه تازه ۲۰ میلیگرم و در هر یك صد گرم گیاه خشك ۵۴ میل گرم ارسنیك وجود دارد.. ماش به سبب داشتن ارسنیك كمی تلخ است كه با جوشیدن ماش در اب نمك دار از بین می رود . به علاوه از ماش ماده ویسین جدا شده است.

خواص – كاربرد

ماش از نظر طبیعت طبق نظر حكمای طب سنتی كمی سرد وخشك است و پوست كنده ان معتددل است . از نظر خواص لطیفتر از عدس و نفخ ان كمتر از عدس و باقلا و از این جهت از سایر حبوب بهتر است .

مواد مغذی ان زیاد ولی دیر هضم است. خصوصا كه پوست ان را گرفته باشند. ماش از غذاهای تابستان و بهار در مناطق حاره وبرای صاحبان مزاج گرم است. زیرا مسكن حرارت و حدت و التهاب صفرا وخون است. ماش مقوی اعصاب و نیروی دید چشم است و برای سردردهای گرم و تبهای گرم و حاد و امراض كلیه نافع است. پخته پوست گرفته ان با روغن بادام خونساز است و اگر با برگ خرفه ، كاهو ، جو پوست گرفته ، سرمق یا مرزنگوش پخته شود برای تبهای صفراوی نافع است . اگر ماش با پوست را با ترشك بپزند شكم را می بندد.

از خواص دیگر ماش ان است كه با وجود سردی ، سودا را تحریك نمی كند. اگر منظور این باشد كه به مزاج لینت داده شود باید ماش پوست گرفته با اب عسل و روغن بادام شیرین پخته و خورده شود و اگر بخواهند ضمن این كه شكم بسته می شود حدت و حرارت خون و صفرا هم تسكین یابد باید با اب انار ترش كه با پرده های سفید داخ انار فشرده و اب گرفته باشند و یا با سماق و روغن شیرین بپزند و بخورند.

ماش پوست گرفته پخته برای سرفه و زكامهای گرم نافع است.

ماش برای اشخاص سرد مزاج و پیران و كسانی كه در معده انها نفخ و گاز بسیار است مضر است ، بخصوص پوست گرفته ان و مضر دندان و قوه باه است و از این نظر اشخاص سرد مزاج باید با ادویه گرم مانند زیره ، دارچین ، قرنفل ، زنجبیل ، مصطكی ، و خردل بخورند و در اشخاص گرم مزاج با اب عسل یا با اب انار ترش و روغن بادام بخورند. ضماد پخته ان با سركه برای عوارض پوستی مانند جرب جراحتدار و ضماد پخته ان با اب برای رفع سستی اعضای بدن و تسكین درد دندان مفید است.

خوردن ماش در موارد تبهای دانه دار مانند ابله و سرخك مفید است.