تاریخچه ی کمبود ویتامین « D»

پیشینه ی بیماری کمبود ویتامین «D» یا همان راشیتیسم، با نام بیماری نرمی استخوان، به دهه ی ۱۶۰۰ برمی گردد. این بیماری در سال ۱۸۰۰، توسط روغن جگر ماهی درمان می شد، زیرا در آن زمان، علت آن را نمی دانستند، اما در دهه ی ۱۹۳۰ علت آن، کمبود ویتامین «D» تشخیص داده شد؛ اگرچه ویتامین «D» در واقع یک ویتامین نیست و یک هورمون محسوب می گردد. در واقع ویتامین «D» در حالت فعال خود، یا همان «D۳» و یا کلسیترول، به عنوان قویترین هورمون استروئیدی در بدن انسان، شناخته شده است.

هنگامی که مقدار این ویتامین، در حد مطلوب باشد، می تواند موجب پیشگیری از بروز بیماری های بیشمار، امروزی گردد. در حدود ده سال پیش، محققان کشف کردند که ساکنین مناطقی که در معرض نور طبیعی و فراوان خورشید قرار دارند، به میزان کمتری مبتلا به بیماری های مزمن می شوند. مطالعات نشان می دهد که بیش از ۶۱ درصد آمریکایی های ساکن مناطق شمالی، با کمبود ویتامین «D» مواجه هستند که در طول ماههای زمستان، این میزان به ۸۷ درصد می رسد (۱)،(۲).

یافته های حیرت آور بهداشت و سلامت

در طول هشتاد سال گذشته، این باور رواج داشت که ویتامین «D۳» تنها، به جهت تنظیم کلسیم و محافظت از استخوانها برای بدن، مفید است. این باور در صورتی صحیح است، که میزان این ویتامین(D۳ ) کمتر از ۵۰ ng/ml باشد. پژوهش اخیر ارائه شده توسط انجمن ویتامین «D»، نشان داده است که میزان بالاتر ویتامین «D» می تواند فواید بیشتری به دنبال داشته باشد. به عنوان مثال، اگر میزان ویتامین «D» موجود، بین ۵۰ ۸۰ ng/ml باشد، کلسیترول اضافی (فرم استروئیدی و هورمونی ویتامین «D») جذب سلولها می گردد، نه استخوانها. همین جریان کلسیترول است که غوغای جهانی، پیرامون فواید جامع و فراگیر ویتامین «D» بهینه شده برای سلامتی را، به جریان انداخته است. این جریان، در صورت دریافت کمتر نور خورشید و تولید پائین تر ویتامین «D» اتفاق نمی افتد. شناخت نقش کلسیترول اضافی موجود در سلولها، به تازگی صورت گرفته و بسیاری از متخصصان ویتامین «د» بر این باورند، که این مسئله در طول ۱۰۰ سال اخیر، مهمترین کشف علمی بوده است.

ویتامین «D» به معنای واقعی کلمه، یک ویتامین نیست و خود به تنهایی، یک گروه تشکیل می دهد. محصول متابولیک آن، کلسیترول، در واقع هورمونی سکواستروئیدی است که با محافظت از بیش از ۲,۰۰۰ ژن (در حدود ۱۰ درصد از ژنهای انسان) از بروز بسیاری از صفات منفی، جلوگیری می کند. این امر بدان معنا است که اگر در خانواده تان زمینه ی ارثی نوعی بیماری وجود داشته باشد، شما می توانید، با بهینه سازی سطوح ویتامین «D» بدن، از بروز آن بیماری پیشگیری نمائید.

علائم کمبود ویتامین «D»

در پژوهش فعلی نشان داده شده است، که کمبود ویتامین «D» عامل اصلی شناخته شده در آسیب شناسی دست کم هفده نوع سرطان و همچنین بیماری قلبی، سکته، فشار خون بالا، بیماری اختلال خودکار سیستم ایمنی (ام اس)، دیابت، افسردگی، چاقی، درد مزمن مفاصل و ماهیچه ها، التهاب مفاصل، پوکی استخوان، نقصهای مادرزادی، بیماری های دندانی و بسیاری دیگر از بیماری ها می باشد. گزارشهای اخیر انجمن، کمبود ویتامین «D» را با افزایش خطر ابتلا به آنفلوانزای خوکی (H۱N۱) و اوتیسم (وهم گرایی) مرتبط دانسته است.

دنیای بدون خورشید، دنیای سوت و کور

پنجاه هزار سال پیش، مردم عمدتاً در نزدیکی استوا زندگی می کردند و استفاده از پوشاک کمتر و دریافت نور خورشید مداوم، رایج بود. با حرکت به سوی شمال زمین، با زمستان هایی فاقد نور خورشید مواجه می شویم، در این آب و هوا، استفاده از پوشاک و سازگاری با زندگی داخل ساختمان و دور از تابش خورشید بیشتر می شود. امروزه بشر، تمام مراحل زندگی خود را چون خوابیدن، خوردن و رانندگی در محیط بسته و به دور از اشعه های UVB خورشید می گذراند؛ این در حالی است که این اشعه، زمینه ی تولید ویتامین «D» را توسط بدن فراهم می کند. اشعه ی UVB (اشعه ی مورد نیاز برای تولید ویتامین «D») در عرض جغرافیایی شمال آتلانتا (۳۳ درجه به سوی شمال) و در ماه نوامبر تا مارس وجود ندارد، که این امر در این مدت، باعث ایجاد مقاومت احساسی، برای بسیاری از مردم می گردد. اختلال عاطفی فصلی (SAD) که اغلب افسردگی زمستانی نیز تلقی می گردد، مربوط به میزان کم سرتونین، در نتیجه ی کمبود ویتامین «D» است (۲).

با توجه به گزارش خبری ایالات متحده، اشعه های UVB تنها زمانی موجود هستند، که شاخص UV عدد ۳ یا بیشتر از آن را نشان دهد و این در حالی است، که بیشتر مناطق آمریکا در زمستان چنین نیست. بنابراین به شاخص UV منطقه ی خود توجه کنید. کلسترول موجود در پوست توسط اشعه ی UVB (۷ دهیدروکلسترول) به «D۳» (کوله کلسیفرول) تبدیل می شود.

« D۳» در مقابل «D۲»

فرم «D۳» ویتامین «D» در مقایسه با ویتامین رایج «D۲» (ارگوکلسیفرول) دارای میل ترکیبی و جذب کنندگی بیشتر و مسمومیت زایی کمتری است. به همین علت ویتامین «D۳» برای مدت بیشتری در سلول های چربی ذخیره شده و مقاومت ما را، در رویارویی با زمستانی طولانی و فاقد UVB افزایش می دهد. قبلاً تصور بر این بود که ویتامین «D۲» که در مقایسه با ویتامین «D۳» ۷۰ درصد کمتر، جذب بدن می شود، فعال ترین منبع مکمل ویتامین «D» محسوب می گردد. این ویتامین، همچنان برای تقویت غذاهایی چون شیر و آب پرتقال استفاده می شود و اگرچه بسیاری از داروخانه ها به عرضه ی مکمل ویتامین «D۳» روی آورده اند، ویتامین «D۲» فرم اصلی پشتیبان ویتامین «D» در داروسازی محسوب می گردد. ویتامین «D۳» عمدتاً در اثر قرار گرفتن در معرض نور خورشید، تولید می شود، اما در روغن جگر ماهی و تعدادی از ماهیهای چرب نیز یافت می گردد.

چگونه ویتامین «D۳» را از نور خورشید دریافت کنیم؟

در طول ماههای تابستان و در ساعات ۱۰ صبح تا ۲ بعد از ظهر، اشعه ی UVB به بیشترین میزان خود می رسد. برای برخی از مردم، قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید بدون هیچگونه محافظ پوست و به مدت ۱۰ الی ۱۵ دقیقه کافی است، تا بتوانند حدود ۲۰,۰۰۰ – ۱۰,۰۰۰ واحد ویتامین «D۳» را دریافت نمایند. دریافت نور خورشید تاحدی مطلوب است که رنگ پوست، اندکی صورتی شود. افراد دارای پوستهای تیره تر، باید برای بهینه سازی سطوح ویتامین «D» خود، بیشتر در معرض نور خورشید قرار گیرند. تبدیل کلسترول پوست به «D۳» و سپس جذب آن، حدود یک ساعت طول می کشد. بنابراین اگر در معرض نور خورشید، کار و یا نرمش می کنید و پس از آن به سرعت دوش می گیرید، تمام ویتامین «D» ارزشمند تولید شده بر سطح پوستتان را شسته و از بین می برید. بسیاری از حیوانات، با لیسیدن پوست چرب خود که برای تولید ویتامین «D۳» با اشعه های UVB ترکیب شده اند، ویتامین «D» مورد نیاز خود را دریافت می کنند.

بدن چگونه ویتامین «D۳» را مصرف می کند؟

ویتامین «D۳» (کوله کلسیفرول) از پوست به کبد رفته و در کبد به کلسی دیول (۲۵ هیدروکسی ویتامین «D») تبدیل می شود. این فرم، همان صورت از ویتامین «D۳» است، که در خون جریان پیدا می کند و دقیق ترین شکل برای اندازه گیری در تست خون است. کلسی دیول از خون به کلیه ها می رود تا به کلسیترول (۲۵/۱ دی هیدروکسی ویتامین «D») یا هورمون استروئیدی نیرومندی تبدیل شود، که پیش از این نیز، از آن، به عنوان عامل پیشگیری کننده دست کم، ۱۷ نوع سرطان و بسیاری بیماری های دیگر، و همچنین محافظ بیش از ۲۰۰۰ ژن موجود در بدن، در برابر بروز صفات منفی، نام بردیم. هنگامی که سطح ویتامین «D» موجود در بدن بهینه گردد(۶۰ ۷۰ ng/ml) زمینه ی ژنتیکی بسیاری از بیماریها از قبیل دیابت، سرطان سینه، ام اس، آرتروروماتوئید و بسیاری بیماری های دیگر، آشکار نمی گردد.

فواید نور خورشید بیشتر از خطرات آن است

امروزه بسیاری از محققان بر این باورند که فواید نور محافظت شده ی خورشید، در مقایسه با خطرات بالقوه ی آن، از اهمیت بیشتری برخوردار است. حقیقت از این قرار است که عده ی اندکی در اثر سرطان پوست و تعداد بیشتری از مردم، به علت کمی دریافت نور خورشید یا کمبود ویتامین «D» جان باخته اند. تئوریهای اخیر نشان می دهد، که ملانوما (گونه ی کشنده ی سرطان پوست) در حقیقت ناشی از کمی دریافت نور خورشید است. چنین به نظر می رسد که تنها خطر حقیقی نور خورشید، سوختگی پوست در اثر تماس طولانی مدت نور خورشید، با پوست است.

ویتامین «D» از خطر ابتلا به آنفلوانزای خوکی پیشگیری می کند

دکتر جان کنل، متخصص ویتامین «D»، به بسط نظریه ای پرداخت، که در آن آنفلوانزا را نوعی بیماری فصلی و علت شیوع آن را تغییر فصلی میزان تابش خورشید و در نتیجه، تغییر در میزان جذب ویتامین «D» می دانست (۳) و (۴). ویتامین «D» برای محافظت از پپتید ضد میکروبی (AMP) که برای مبارزه با ویروسهایی چون آنفلوانزا، به کنترل سیستم ایمنی بدن می پردازد ژنها را فعال می کند (۵). ویتامین «D» در سلولهای تنفسی، به فرم قوی خود تبدیل شده و ایمنی دستگاه تنفسی را افزایش می دهد (۶). حال این واقعیت مسلم است، که میزان اندک ویتامین «D» با افزایش خطر ابتلا به آنفلوانزای خوکی و آنفلوانزای معمولی، در ارتباط است (۷). ویتامین «D» همچنین فعالیت سیتوکینهای ملتهب را که موجب درد و رنج ناشی از آنفلوانزا می شوند، متوقف می گرداند.

حال که ارتباط میان میزان کم ویتامین «D» و آنفلوانزا مشخص شده است، راه حل این مسئله، با توجه به یافته های بسیاری از محققان، جذب ویتامین «D» به میزان کافی است، که موجب افزایش سطح ایمنی بدن، نه تنها در مقابل آنفلوانزا، بلکه در برابر بسیاری از بیماریهای مزمن که در کمین ما هستند، می شود.

مسمومیت زایی – افسانه یا واقعیت؟

با وجود مقاله های متعددی که به بحث پیرامون وجود حساسیتهای فردی می پردازند، آگاهی از این مسئله، که مسمومیت زایی ویتامین «D» امری نادر است، از اهمیت بسیاری برخوردار است. مطالعه ای نشان داده است، که جذب روزانه ۴۰۰۰ واحد از این ویتامین، به مدت چندین سال، کاملا بی خطر است و تنها پس از دریافت روزانه ۴۰,۰۰۰ واحد در طول سالیان سال، خطر افزایش علائم مسمومیت زایی آشکار می گردد (۵).

آنچه در این تحقیق ذکر شده بود، نتوانست مرا متقاعد سازد که نسبت به جذب مقادیر بالای مکملهای ویتامین «D» بی توجه باشم. حالت مطلوب آن است که در فصل تابستان، زمان تابش اشعه های UVB، تمام توان خود را برای بهینه سازی ویتامین «D» مورد نیاز خود، به کار گیریم. در این صورت، قطعاً هیچگونه مسمومیت زایی ویتامین «D» از سوی نور خورشید مشاهده نخواهد شد، زیرا اشعه های UVA ویتامین «D» اضافی را تجزیه می کنند. ویتامین «D» در چربی ذخیره می گردد، بنابراین، با بهینه سازی اشعه های UVB در تابستان، می توان بخش اعظم آن را در طی فصل زمستان مصرف نمود. متأسفانه، بیشتر افراد در طول ساعات وسط روز در تابستان، هنگامی که تابش اشعه های UVB در اوج خود هستند، در داخل ساختمان سرگرم کار و فعالیت می باشند.

خطرات کرم ضد آفتاب

در طول بیست و پنج سال گذشته، کرم های ضد آفتاب، فقط راه نفوذ اشعه های UVB محافظ پوست را مسدود کرده اند، اما مقاومتی در مقابل UVA نشان نداده اند، که به میزان بیشتری موجود بوده، به لایه های زیرین پوست نفوذ کرده و خطراتی به مراتب بیشتر از اشعه های UVB به دنبال دارد. تصوری نادرست، حاکی از آن بود که UVB، اشعه ی سرطان زای پوستی است، بنابراین کرمهای ضد آفتاب به گونه ای با فاکتورهای SPF طراحی شدند، که تنها توانستند به بلوکه کردن اشعه های UVB بپردازند. بیست سال پیش، درجه بندی SPF تنها تا عدد ۱۰ بود، اما امروزه، این درجه بندی به عدد ۱۰۰ رسیده است. با وجود افزایش مصرف کرمهای ضد آفتاب، این محصولات از سرطان پوست پیشگیری نمی کنند. متأسفانه کرمهای ضد آفتاب اشعه های محافظ پوست UVB را بلوکه کرده و راه نفوذ اشعه های سرطان زای UVA را به پوست باز گذاشته اند.

چگونه سطح ویتامین «D» را بهینه ساخته و از کمبود آن پیشگیری نمائیم؟

قرار گرفتن در معرض نور خورشید در تابستان:

۱) اواخر بهار، تابستان و اوایل پائیز، به طور منظم، در ساعات بین ۱۰ صبح تا ۲ بعد از ظهر، در معرض نور خورشید قرار بگیرید. در صورتی که پوستی روشن دارید، بیشترین بخشهای بدون محافظ پوست خود را، به مدت ۱۰ الی ۱۵ دقیقه، در معرض تابش خورشید قرار دهید و اگر پوستی تیره دارید، زمان بیشتری را صرف این کار نمائید.

۲) مکمل: بسته به میزان تماس نور خورشید با پوستتان، در تابستان کمترین میزان مکمل ویتامین «D۳» را مصرف نمائید (روزانه یک دز ۳۰۰۰ ۱۰۰۰ واحدی).

۳) میزان ویتامین «D» بدن خود را اندازه گیری کنید: برای کسب اطمینان از اینکه تماس نور خورشید تابستان با پوستتان بهینه و کافی بوده است.

بهینه سازی ویتامین «D» در زمستان:

۱) مکملها: به مدت سه ماه، روزانه ۵,۰۰۰ واحد ویتامین «D۳» را مصرف نموده، سپس تست ۲۵ هیدروکسی ویتامین «D» را انجام دهید.

۲) به عقیده ی من، هدف آن است که سطح ویتامین «D» بدن خود را بین ۷۰ ۶۰ ng/ml حفظ نمائید. این آزمایش، تنها راه کسب اطمینان از آن است که ویتامین «D» بدنتان در سطح مطلوب خود، حفظ شده است. در پائیز، هنگامی که میزان این ویتامین به بالاترین حد و در ماه مارس، که این میزان، به کمترین حد خود می رسد، سطح ویتامین بدنتان را اندازه گیری کنید. به کمک این دو عدد، می توان به روشی مطمئن، نیازهای مکملی ویتامین «D» را محاسبه کرد.

کودکان:

در طول زمستان، روزانه ۲,۰۰۰ واحد ویتامین «D۳» مصرف نمایند.

دکتر جان دوییلارد، پزشک آیورودا و کایروپرکتیک است، که به مدت بیست سال و به صورت بین المللی به تدریس آیورودا، بهداشت طبیعی، تناسب اندام و تغذیه پرداخته است. از وی کتابهای «رژیم سه فصل»، «جسم، ذهن و ورزش»، «سلامتی کامل برای کودکان»، «دایرة المعارف ماساژ آیورودایی» و سه عدد دی وی دی با موضوع استرس، دفع سموم و کاهش وزن، توسط گایام، منتشر شده است.

نوشته ی دکتر جان دوییلرد

منابع:

۱. جی کلین اندکرینول متاب. نوامبر ۲۰۰۲؛ (۱۱)۸۷: ۶-۴۹۵۲

۲. ای ام جی کلین نوتر. مارس ۲۰۰۷؛ (۳)۸۵: ۸-۸۶۰

۳. ویرول جی. ۲۰۰۸؛ ۵۲۹.

۴. سرایت و همه گیری. دسامبر ۲۰۰۶؛ (۶)۱۳۴: ۴۰-۱۱۲۹

۵. اخبار علمی. ۱۱ نوامبر ۲۰۰۶: ۳-۳۱۲

۶. جی امونول. ۱۵ دسامبر ۲۰۰۳؛ (۱۲)۱۷۱: ۶-۶۶۹۰

۷. پارتنون تی. ویتامین «د» و سروتنین در زمستان، فرضیه ی پزشکی. سپتامبر ۱۹۹۸؛ (۳)۵۱: ۸-۲۶۷

۸. آرماس ال ای، هالیس بی دبلیو، هینی آر پی. اثربخشی بسیار کم ویتامین «د ۲» در مقایسه با «د ۳» . جی کلین نادرینول متاب. ۲۰۰۴؛ ۹۱-۵۳۸۷(۱۱)۸۹

۹. ترانگ ایچ ام، کل دی ای، رابین ال ای و دیگران. گواهی بر اینکه ویتامین«د ۳» در مقایسه با «د ۲» سرم ۲۵-هیدروکسی ویتامین «د» به صورت مؤثرتری افزایش می دهد. ای ام جی کلین نوتر. اکتبر ۱۹۹۸؛ (۴)۶۸: ۸-۸۵۴

۱۰. هینی آر پی، سرم ۲۵-هیدروکسی کلکالسیفرول انسان به دوز بالای خوراکی کلکالسیفرول واکنش نشان می دهد. ای ام جی کلین نوتر. ژانویه ۲۰۰۳؛(۱)۷۷: ۱۰-۲۰۴

مترجم: سارا آشیان

پروتئینهای کوچکی که از سلولهای سیستم ایمنی و یاخته های گلیایی ترشح می شوند.