مطب شلوغ است. تمام صندلی ها پر از بیمار است اما آنچه جلب توجه می کند کودکی است که دورتادور صندلی ها می چرخد، پای مریض ها را لگد می کند، به بعضی ها مشت می زند و به پدرش هم بد و بیراه می گوید که چرا او را اینجا آورده و به پارک نبرده است. زمانی که پزشک وارد مطب می شود در یک نگاه وضعیت را می سنجد به کودک اشاره می کند و به منشی اش می گوید: اول این مریض را می بینم و بعد به اتاقش می رود.

گویی او به تجربه می داند که اگر این کودک چند دقیقه دیگر با اعصاب دیگران بازی کند، نظم مطب را به هم می ریزد و...

اختلال بیش فعالی توام با نقص توجه (ADHD) یکی از اختلالات شایع روانی در کودکان ونوجوانان است.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره اختلال بیش فعالی در کودکان به خبرنگار ما می گوید: ADHD، یکی از مشکلات شایع روانی است که امکان ابتلا به آن در پسران بیش از دختران است و در فرزندان اول خانواده هم بیشتر دیده می شود.

دکتر آخوندزاده درباره درصد کودکان ونوجوانان مبتلا به این بیماری در ایران و جهان می گوید: آمار کودکان و نوجوانان مبتلا به ADHD در ایران و اروپا ۳ تا ۵ درصد است اما به دلیل تفاوت معیارهای تشخیصی، در آمریکا تا میزان ۱۰ درصد هم گزارش شده است.

وی درباره تفاوت معیارهای تشخیصی این بیماری در فرهنگها می گوید: در فرهنگ کشور ما خیلی اوقات فعالیت زیاد کودک، یک شاخص مثبت است، در حالی که شاید در فرهنگ سایر کشورها اینطور نباشد.

دکتر آخوندزاده درباره علائم ADHD یا «اختلال بیش فعالی همراه با نقص توجه» می گوید: در افراد مبتلا به این اختلال تحرک زیاد و بیقراری مشاهده می شود. فرد عصبانیت های زیاد و یا بی مورد دارد، دچار عدم تمرکز است و پرش افکار دارد و دچار افت تحصیلی می شود، فرد اختلالات رفتاری دارد و ممکن است رفتارهای پرخاشگرانه ای در رابطه با بقیه کودکان و یا معلمین و خانواده از خود نشان بدهد.

این اشخاص خواب منظمی ندارند و دچار مشکلات خواب و کابوس می شوند.

این استاد دانشگاه درباره مرز تشخیص این کودکان با بچه های بازیگوش که طبیعی هستند می گوید: در کودکان سالم و بازیگوش، فعالیت زیاد باعث کاهش بازده کودک نمی شود به عبارت دیگر کودک در کنار فعالیت زیاد جسمی، در تحصیل و روابط اجتماعی خود، فرد موفقی است، اما در کودکان مبتلا به ADHDدر کنار فعالیت زیاد، اختلالات رفتاری و اختلال تحصیلی دیده می شود. بنابراین در واقع مرز تشخیص برای این کودکان ایجاد اختلال در عملکردهاست نه میزان فعالیت آنها. دکتر آخوندزاده درباره علت بیش فعالی کودکان می گوید: در بروز این عارضه عوامل ژنتیک دخالت دارد. آنچه که در این باره کاملا مشخص شده اختلالات بیولوژیکی است که در میانجی های شیمیایی مغز این افراد وجود دارد.

وی ادامه می دهد: به صورت اخص نقص دو میانجی شیمیایی دوپامین و نوراپی نفرین در سیستم اعصاب مرکزی کودک می تواند باعث بروز (ADHD) یا «اختلال بیش فعالی توام با نقص توجه» شود.

معاون پژوهشی دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تهران درباره درمان ADHD می گوید: با توجه به اینکه نقص دو ماده میانجی نوراپی نفرین و دوپامین عامل بروز «بیش فعالی همراه با نقص توجه» می باشد لذا بسیاری از درمانهایی هم که برای این عارضه انجام می شود براساس جبران کمبود این دو ماده است.

وی ادامه می دهد: خوشبختانه درمان های رایج این بیماری غالبا اثربخش است و فرد را کاملا تحت کنترل قرار می دهد.

وی می افزاید: داروهایی که می توانند در کنترل این عارضه موثر باشند در درجه اول داروهای محرک یا استیمولنت هستند که داروی عمده اش متیل فنیدیت یا ریتالین است و نیز از ترکیبات دکستروآمفتامین نیز استفاده می شود.

دکتر آخوندزاده درباره میزان تاثیر این داروها می گوید: ۷۵ درصد بیماران به این داروها خوب جواب می دهند اما برای ۲۵ درصد بیماران که به دلیل عوارض جانبی داروهای محرک (که شامل بی خوابی و اختلالات خواب، سردرد، تهوع و اختلالات گوارشی و مشکلات رشد برای کودک و کم اشتهایی است)، به این داروها پاسخ نمی دهند از داروهای خط دوم و سوم استفاده می کنیم که شامل داروهای ضدافسردگی و داروهای غیراستیمولنت هستند که معروفترین آنها آتاموکسیتین است. دکتر آخوندزاده با هشدار به خانواده ها در مورد عدم توجه به درمان کودکان بیش فعال می گوید: اگر این بیماری به موقع درمان نشود، در بزرگسالی می تواند مشکلات متعددی ایجاد کند.

وی می افزاید: یکی از این مشکلات می تواند وابستگی به مواد مخدر در بزرگسالی باشد اما در صورت تشخیص و درمان به موقع کودکان بیش فعال در بزرگسالی زندگی نرمال و طبیعی خواهند داشت.

وی به مشکل استفاده از داروهای محرک اشاره می کند و می گوید: این داروها به راحتی مورد سوء استفاده قرار می گیرد چون اثرات آمفتامین لایک یا شبه آمفتامین دارد و خانواده ها باید توجه داشته باشند که داروهای تجویز شده برای بیمار نباید از سوی افراد غیربیمار در خانواده مورد استفاده قرار بگیرد چون موجب اعتیاد می شود.

وی درباره نقش سایکوتراپی یا روان درمانی در رابطه با کودکان بیش فعال تواءم با نقص توجه می گوید: معمولا در کنار دارودرمانی، سایکوتراپی هم انجام می گیرد و حتی گاهی اوقات که با ADHD خفیف مواجه هستیم، بدون اتکا به درمان دارویی فقط با توصیه به خانواده ها آن را کنترل می کنیم.

وی می گوید: رفتار درمانی قطعا اثربخشی دارو را در کودکان مبتلا به ADHD بالا می برد و روند درمانی آنها را تسهیل می کند.

نقص دو میانجی شیمیایی دوپامین و نوراپی نفرین در سیستم اعصاب مرکزی کودک می تواند باعث بروز "ADHD" یا «اختلال بیش فعالی توام با نقص توجه» شود

اگر عارضه «بیش فعالی توام با نقص توجه» به موقع درمان نشود، در بزرگسالی می تواند مشکلات متعددی ایجاد کند.

رفتاردرمانی قطعا اثربخشی دارو را در کودکان مبتلا به ADHD بالا می برد و روند درمانی آنها را تسهیل می کند.