آشنایی با داروهای ضد افسردگی و عوارض آنها:

امروزه متأسفانه بیماری افسردگی یکی از بیماریهای رایج درمیان گروه های مختلف مردم است. در بیماری افسردگی واکنش ها غیر طبیعی هستند یعنی انسان در برابر ناملایمات و شکست ها بیش از حد افسرده می شود و زمان افسردگی نیز طولانی ترازدیگران در همین شرایط است. علل ابتلا به این بیماری، ارث، تغییرات شیمیایی مغز، از دست دادن والدین در کودکی و حوادث ناخوشایند زندگی، بیماریهای جسمی مختلف و استفاده از بعضی داروها است. جهت درمان، بهترین راه دارو و روان درمانی است. با توجه به این که گاه لازم است از شش ماه تا سه سال این داروها مصرف شود.

داروهای ضد افسردگی چه نوع داروهایی هستند؟

داروهای ضد افسردگی، گروهی از داروها هستند که برای درمان بیماران افسرده مورد استفاده قرارمی گیرند به طوری که وضعیت روحی بیشتر بیماران افسرده با استفاده از این داروها بهتر شده است.

عملکرد داروهای ضد افسردگی:

این گروه از داروها برخی از مواد شیمیایی را در مغز کاهش می دهند. این مواد شیمیایی تحت عنوان نوروترانسمیتر Neurotransmitters خوانده می شود. برای عملکرد طبیعی، مغز به این نوروترانسمیترها نیاز دارد. داروهای ضد افسردگی با قرار دادن نوروترانسمیترها (مواد شیمیایی طبیعی) در دسترس مغز، به بیماران افسرده کمک زیادی می کنند.

عوارضی جانبی داروهای ضد افسردگی:

همانند سایر داروها، داروهای ضد افسردگی ممکن است عوارض جانبی را در فرد مصرف کننده ایجاد کنند. البته کلیه ی افراد مصرف کننده به این عوارض جانبی مبتلا نمی شوند. هر نوع عارضه ی جانبی که فرد، به آن مبتلا می شود بستگی به داروی انتخابی پزشک برای فرد افسرده دارد.

چند نوع داروی ضد افسردگی وجود دارد؟

امروزه انواع مختلفی از داروی ضد افسردگی ساخته شده است، معمولی ترین گروه های دارویی عبارتند از:

داروهای ضد افسردگی سه حلقه یی

داروهایی که به طور انتخابی مهار کننده های سروتونینی را تحریک می کنند.

مهار کننده های مونوآمینواکسیداز MAOIS

سایر گروه های دارویی

داروهای سه حلقه یی جهت درمان دراز مدت افسردگی مورد استفاده قرارمی گیرد. از داروهای این گروه می توان به داروی آمی تریپتیلینAmitriptyline با نام تجاری الاویل Elavil دسیپرامین، Imipramine با نام تجاری جانیمین Janimnine، توفرانیل Tofranil و نورتریپتیلین Nortriptyline با نام تجاری پاملور Pamelor اشاره کرد.

معمول ترین عوارض جانبی این گروه دارویی عبارت اند از: خشکی دهان،تاری دید، یبوست، مشکلات ادرار کردن،آب سیاه چشم، اغتشاش فکری و خستگی.

این گروه از داروها علاوه بر عوارض قلبی ممکن است روی فشار خون و تعداد ضربان های قلب اثر بگذارند.

گروه جدیدی از داروهای ضد افسردگی،داروهایی همانند فلوکستین Fluoxetin با نام تجاری Prozac، پاروکستینParoxetine با نام تجاری Paxil و سرترالین Sertraline با نام تجاری Zoloft هستند.

کلیه این داروها (منظور گروه جدید داروها) تحت عنوان گروه SSRI نامیده می شوند. عوارض جانبی داروهای این گروه از داروهای سه حلقه یی کمتر است. تعدادی ازعوارض جانبی که به وسیله ی داروهای گروه SSRI ایجاد می شوند عبارتند از:

کاهش اشتها، تهوع، عصبانیت، بی خوابی، سردرد و مشکلات در رفتار جنسی، افرادی که داروی فلوکستین (Fluoxetin) مصرف می کنند، ممکن است علاوه بر عوارض فوق، احساس ناتوانی و خستگی شدید ذکر کنند، به طوری که قدرت برخاستن از جا را نداشته باشند.

بیمارانی که داروهای پاروکستین Paroxetine برایشان تجویز شده ممکن است از عوارضی مثل خشکی دهان واحساس خستگی شکایت داشته باشند و بیماران مصرف کننده سرترالین Sertraline نیز علاوه برعوارض جانبی عمومی وابسته به داروهای گروه SSRI ممکن است از اسهال شاکی باشند.

از گروه دارویی شماره ۴ و یا گروه سایر داروهای ضد افسردگی می توان به داروهای زیر اشاره کرد:

داروی ونلافاکسین Venlafaxine با نام تجاری Effexor که عوارض جانبی زیر را در بیماران مصرف کننده ی این دارو ایجاد می کند: تهوع، کاهش اشتها، هیجان و اضطراب، سردرد، بی خوابی و خستگی. سایر عوارض جانبی که به نسبت عوارض فوق کمتر معمول هستند عبارتند از:

خشکی دهان، یبوست، کاهش وزن، مشکلاتی در رفتار جنسی، افزایش فشارخون، افزایش ضربان قلب و افزایش میزان کلسترول خون.

داروی نفازودون Nefazodon با نام تجاری Serzon و عوارض جانبی: سردرد، تاری دید، گیجی، تهوع، یبوست، خشکی دهان و خستگی.

آیا داروهای ضد افسردگی با سایر داروها،تداخل دارویی ایجاد می کنند؟

مصرف داروهای ضد افسردگی، توام با سایر داروها ممکن است تداخل دارویی ایجاد کند. بنابراین هنگام مراجعه به روانپزشک حتماً باید او را از داوهای مصرفی خود مطلع سازید. از بین گروه داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد افسردگی سه حلقه یی با اکثر داروهای مصرفی تداخل دارویی ایجاد می کند.

داروهای ضد افسردگی گروه SSRI ممکن است اثر برخی از داروهای مصرفی را شدت بیشتری بخشد. اگر این گروه از داروها همراه با داروهای ضد افسردگی سه حلقه یی، ضد هیجان و درمان مشکلات بی خوابی مثل دیازپام مصرف شود، اثر داروهای فوق را شدت می بخشد.

سایر داروهایی که با داروهای گروه SSRI تداخل دارویی دارند: داروهای تنظیم کنند ه ی ضربان قلب و داروی هالوپریدول است.

داروی ونلافاکسین با داروهای فلوکستین، پاروکستین و سرترالین تداخل دارویی دارد. این دارو و همچنین با داروی کوئینیدین(Quinidine) دارویی که جهت درمان آریتمی های قلب تجویز می شود، تداخل دارویی ایجاد می کند.

ونلافاکسین نیز با داروی تیوریدازین (Thioridazine) تداخل دارویی ایجاد می کند. این دارو میزان جذب ونلافاکسین Venlafaxine را در بدن افزایش می دهد. مصرف داروی نفازودون (Nefazodon) توام با داروهای تریازولامTriazolam و آلپرازولام Alprazolam میزان جذب هر دو داروی فوق را در بدن افزایش می دهد. داروی نفازودون با داروی ترفنادینTerfenadine که هر دو داروها جهت درمان مشکلات حساسیتی تجویز می شوند، تداخل دارویی ایجاد می کند؛ مصرف توام این داروها باعث بی نظمی ضربانهای قلب می شود.

دکتر محمود عموئی

متخصص پزشکی قانونی