هر مکانی خنده و شادی بود

رونق و ترویج آبادی بود

پس بخند در هر مکان و هر زمان

روح غمگین سلب آزادی بود ”عزت الله آذرخش“

در تمام دنیا وقتی انسان ها خوشحال هستند، لبخند می زنند. انسان شناسان، شاهد این واقعیت بودند که لبخند یکی از جهانی ترین و مشخص ترین احساس های انسانی است. از فاصلهٔ ۴۵ متری به وضوح می توان لبخند را بر روی صورت فرد شناخت؛ اما هیچ احساس دیگری را نمی توان به راحتی شناسائی کرد. باید خیلی پیش از اینها به یک فرد نزدیک باشید تا پی ببرید او حالت هائی چون تعجب، خشم، ترس، نفرت، یا شرم دارد.

در ضمن، توانائی لبخند زدن، بیان کنندهٔ یکی از تفاوت های اصلی ”فیزیولوژیکی“ بین انسان و حیوان است. هر چند ممکن است به طور سمبلیک از لبخند یک پیر صحبت کنیم، اما همه می دانیم بیشتر حیوانات نمی توانند لبخند بزنند. وقتی آنها دندان های خود را نشان می دهند، به طور معمول نه خوشحال هستند و نه لبخند می زنند؛ بلکه در حال آماده کردن خود برای حمله هستند. آنها به دلیل رضایت از زندگی نمی خندند؛ در برخورد با یکدیگر لبخند نمی زنند؛ برای رهائی از تنش نمی خندند و به طور کلی مکانیزم خندیدن، از قلمرو زندگی حیوانات جداست.

لبخند، اهمیت فوق العاده و رضایت بخشی در رفتار متقابل اجتماعی و سلامتی دارد. افرادی که به سادگی لبخند می زنند، از سلامت جسمانی و روانی بیشتری نسبت به افرادی که همیشه غمگین به نظر می رسند، برخوردار می باشند. ما همچنین می دانیم لبخند زدن در تولید هورمون های خاصی مؤثر است که بر ضربات قلب و فشار خون تأثیر مستقیم دارد.

افراد شاد، به طور معمول کمتر از افرادی که به طور دائم احساس نگرانی و بدبختی می کنند، بیمار می شوند آن دسته از افرادی که توانائی دیدن بُعد روشن و مثبت زندگی را دارند و همواره خوش بین هستند، کمتر احتمال دارد به اختلال های ناشی از فشار روانی مبتلا گردند. افرادی که هر وقت لازم باشد، می توانند لبخند بر لب آورند، به خود کمک می کنند تا در آرامش و امنیت خاطر باقی بمانند.

ارزش درمانی لبخند زدن، فقط محدود به فردی که لبخند می زند، نمی شود؛ بله لبخند زدن و خنده، امری مسری است، زیرا افرادی که لبخند به لب دارند، در واقع، می توانند حالت جمع اطراف خود را نیز تغییر دهند. آنان که زیاد لبخند می زنند، نه تنها خود حال خوبی دارند، بلکه به بهتر شدن حال دیگران نیز کمک می کنند. انسان ها در اصل، موجودات بسیار مقلدی هستند و به راحتی از حالت های افراد دیگر، تأثیر می گیرند؛ حال، این حالت ها مثبت باشد یا منفی.

افراد زیادی فقط به این دلیل مبتلا به بیماری می شوند که خود و دنیای اطرافشان را بیش از حد جدی می گیرند. بعضی وقت ها افراد از خندیدن می ترسند؛ زیرا فکر می کنند خندیدن، باعث می شود سبک سر و تهی مغز جلوه کنند. در ضمن، از این وحشت دارند که مورد تمسخر قرار گیرند. اگر خوب به این مسئله بیندیشید، پی خواهید برد که لبخند زدن و خندیدن، در واقع، جزء فعالیت های هوشمندانه ای است که می توانید انجام دهید. انسان ها، تنها نوجوانانی هستند که می توانند، لبخند بزنند، بخندند و از یک لطیفه لذت ببرند. باید این کار را هر چه بیشتر در خود افزایش دهیم. چنین به نظر می رسد که خنده بیش از هر چیز دیگر، مکانیزمی امنیتی است که فقط به بشر اعطاء شده تا او بتواند سلامتی خود را حفظ کند و شادی را تجربه نماید.

پژوهشگران زیادی فایده های درمانی لبخند و خنده را مورد بررسی قرار داده و به این نتیجه رسیده اند که خنده، چیزی جزء فایده برای بدن ندارد. خنده، عارضه های جانبی مضری ندارد؛ درمانی است ارزان و کاری که هر کس بدون کمک دیگری می تواند از عهدهٔ انجام آن برآید.

خنده، می تواند تغییرهای فیزیولوژیکی گسترده ای چون بهبود عمل هضم، آرام کردن و تنظیم تمام سیستم های داخلی و بهبود جریان خون را در بدن، به وجود آورد.

لبخند زدن، علاوه بر معکوس کردن سیر بیماری و تأمین سلامت، فایده های دیگری نیز دارد. لبخندها و خنده ها، بهترین یخ شکن در گردهمائی های اجتماعی هستند. زمانی که افراد قادر هستند در کنار یکدیگر و با هم بخندند، کمتر از حضور هم، عصبی می شوند. خنده احساس های ناشی از خصومت را که بیشتر در برخوردهای اولیه، ظاهر می شوند، از بین می برد. افرادی که با چهره ای عبوس با دنیا برخورد می کنند، به طور محو در عمق درون خود، احساس وحشت می کنند. آنان عصبیت درونی و نجات خود را پشت چهره ای نفوذناپذیر و جدی، پنهان می کنند.

خجالت، در واقع، کنار کشیدن از صحنه است. در صورتی که لبخند زدن و خندیدن، نشانگر شخصیت اجتماعی، دست و دلباز و خوش قلب است. در ضمن، قدری لبخند زدن خودکار، درمانی مؤثر و قدرتمند برای غلبه بر پیری زودرس است. افراد وقتی می خندند، فقط یک عضلهٔ اصلی به کار گرفته می شود؛ در صورتی که برای بروز حالت هائی چون خشم و اندوه عضله های زیادی باید درهم کشیده شود. لبخند باعث می شود انسان، جوان تر به نظر برسد، در صورتی که دیگر حالت های صورت، او را مسن تر نشان می دهد. لبخند زدن، بهترین ”اکسیر جوانی“ است که دارا هستیم. چیزی که برای همه، قابل دسترسی است. لبخند زدن، باعث می شود افراد، جذاب تر و جوانتر به نظر برسند. می توان تا بی نهایت از فایده های آن، سخن گفت؛ اما کلمه ای علیه آن نمی توان به زبان اورد. لبخند زدن، می تواند فشار روانی حاکم بر هر موقعیتی را کاهش داده و در واقع موجب شود شما بیشتر احساس خوشبختی و شادی کنید.

خلاصهٔ کلام اینکه ”لبخند درمانی، حلوائی نیست که با گفتن آن، دهان شیرین گردد؛ بلکه خود، واقعیتی شیرین است“.

● لبخند و شادی و رضایت از زندگی

نشاط و شادمانی، یکی از نیازهای مهم انسان ها است. بررسی های به عمل آمده توسط پژوهشگران نشان می دهد که:

نوزاد در یک ماهگی تبسم می کند؛ از دو ماهگی می تواند لبخند بزند؛ کودک در هر روز می تواند حدود ۴۰۰ بار بخندد. با بالا رفتن سن، میزان شادمانی و نشاط به آرامش کاهش می یابد.

کاهش رضایت از زندگی و نشاط و شادمانی تا دههٔ چهل ادامه دارد. در سال های ۴۰ تا ۵۰ سالگی، میزان نشاط و شادمانی به حداقل می رسد، از این سال ها به بعد، دوباره میزان نشاط و شادمانی افزایش یافته و تا آخر عمر برای هر دو جنس پابه پای هم افزایش می یابد.

جدول نمودار نشاط و رضایت از زندگی برای زنان و مردان، حاکی از آن است که در طول همهٔ سال های زندگی، رضایت از زندگی برای مردان اندکی بیشتر از زنان است؛ به عبارت دیگر، مردان در طول زندگی نسبت به زنان، از رضایت و نشاط بیشتری برخوردار هستند.

برخلاف تصور همه، افراد ۶۰ تا ۷۰ ساله از نوجوانان و جوانان ۱۵ تا ۲۰ ساله، خرسندتر و بانشاط تر هستند! در واقع انسان در اوایل و اواخر زندگی از نشاط بیشتری برخوردار است.