سکسکه چطور رخ می دهد؟

سکسکه وقتی رخ می دهد که دیافراگم (پرده عضلانی میان قفسه سینه و شکم) به طور ناگهانی و غیرارادی منقبض می شود و این انقباض چند بار در دقیقه تکرار می شود. این امر موجب می شود هوا با سرعت زیاد وارد ریه ها شود....

هوای واردشده هنگامی که گلوت (شکاف میان تارهای صوتی شما) پس از حرکت دریچه اپی گلوت بسته می شود، متوقف می شود و این، صدای شاخص سکسکه را ایجاد می کند.

بسیاری از زنان باردار در اواخر بارداری حرکات ریتمیکی را در جنین احساس می کنند و اغلب آنها وقتی می فهمند جنین آنها سکسکه کرده است، شگفت زده می شوند! بله، درست است. بسیاری از جنین ها هنگامی که درون رحم هستند، سکسکه می کنند و برخی از آنها ممکن است چند بار در روز سکسکه کنند. در سونوگرافی رحم هم می توان سکسکه جنین را مشاهده کرد. سکسکه جنین یک پدیده طبیعی است که در انتهای سه ماهه اول یا ابتدای سه ماهه دوم بارداری شروع می شود، اما معمولا در این هنگام مادر آن را احساس نمی کند. برخی از زنان ممکن است این سکسکه را به صورت رشته ای از حرکات ریتمیک خفیف –چند بار در روز احساس کنند و برخی دیگر تنها گاهی این حرکات را احساس می کنند. سکسکه در نوزاد تازه به دنیا آمده هم شایع است و بنابراین نباید از اینکه نوزادتان گاهی سکسکه می کند، نگران باشید. علت دقیق سکسکه جنین روشن نیست اما به هر حال تنها جنین هایی که آن قدر رشد کرده اند که دستگاه عصبی شان به قدر کافی تکامل یافته باشد، سکسکه می کنند. اعتقاد بر این است که جنین مایع آمنیونی را می نوشد و نیز استنشاق می کند. در این هنگام مایع وارد ریه های وی می شود، بعد دیافراگم منقبض می شود و سکسکه روی می دهد.

سکسکه یعنی لرزش دیافراگمی

در پزشکی، به سکسکه می گویند: «لرزش هم زمان دیافراگمی» (SDF). سکسکه، کنشی غیرارادی و دارای یک قوس بازتاب عصبی است. اغلب دوره های سکسکه تنها چند دقیقه طول می کشد. سرعت سکسکه ممکن است بین ۴ تا ۶۰ بار در دقیقه باشد و معمولا یک حمله آن بدون مداخله خاصی بهبود پیدا می کند. البته درمان های خانگی بسیاری وجود دارند که ادعا می شود می توانند دوره سکسکه را کوتاه کنند و گاهی در موارد سکسکه مزمن درمان پزشکی ضرورت پیدا می کند. در موارد نادری، سکسکه ممکن است بیش از ۴۸ ساعت طول بکشد و این قبیل سکسکه ها را می توان به دو گروه تقسیم کرد:

۱) سکسکه مداوم یا طول کشنده: در این حالت، سکسکه بیش از ۴۸ ساعت و کمتر از یک ماه طول می کشد.

۲) سکسکه مقاوم: در این حالت، سکسکه بیش از یک ماه به طول می انجامد. زنان و مردان به یکسان به سکسکه دچار می شوند اما سکسکه های مداوم و مقاوم در مردان شایع تر است. سکسکه مداوم یا مقاوم معمولا بسیار خسته کننده است و ممکن است خوردن و نوشیدن را مختل کند اما به یاد داشته باشید که این نوع سکسکه نادر است و معمولا بیانگر وجود مشکل یا مساله ای زمینه ای است.

علت سکسکه

سکسکه های کوتاه مدت:

اغلب موارد سکسکه بدون علت مشخص رخ می دهد. هر کسی به طور گاه گاهی ممکن است دوره کوتاهی از سکسکه را تجربه کند که کاملا طبیعی است. دوره های کوتاه مدت سکسکه اغلب پس از مصرف الکل یا نوشابه های گازدار یا هنگام نفاخ شدن معده (که معمولا ناشی از خوردن یا نوشیدن سریع و بلع هوا) است، رخ می دهند. خنده طولانی نیز ممکن است سکسکه ایجاد کند. این نوع سکسکه ها معمولا بدون نیاز به درمان خاصی بهبود پیدا می کنند.

سکسکه های مداوم و مقاوم:

اگر سکسکه شما مداوم است و بیش از ۴۸ ساعت طول می کشد، ممکن است علتی زمینه ای داشته باشد. شماری از بیماری ها و عوارض موجب سکسکه طولانی مدت می شوند. اما گاهی حتی با آزمایش ها و بررسی های زیاد هم علت زمینه ساز پیدا نمی شود. سکسکه مداوم ممکن است ناشی از اختلالات دستگاه عصبی محیطی یا مرکزی، یا به دنبال هر آسیب یا تحریکی که به عصب فرنیک و عصب واگ (که به دیافراگم عصب دهی می کنند) وارد شود و نیز اختلالات سمی یا سوخت و ساز که بر این دستگاه اثر می گذارند، ممکن است به وجود آید.

از جمله بیماری هایی که موجب سکسکه مداوم می شوند، اینها هستند:

بیماری بازگشت محتویات اسیدی معده به مری (ریفلاکس)

التهاب معده (گاستریت)

انسداد روده کوچک

تومورها

ذاات الریه (التهاب ریه ها)

التهاب پرده پوشاننده قلب (پریکاردیت)

حمله قلبی

سکته مغزی

اسکلروز متعدد(ام اس):

بیماری دستگاه ایمنی که در آن به دستگاه عصبی حمله می شود

گوآتر:

تورم غده تیرویید

مشکلات مربوط به شیمی بدن (سوخت و ساز) مانند بالا رفتن قند خون

عفونت های شدید عمومی

بی اشتهایی عصبی

سکسکه مداوم گاهی ممکن است ناشی از واکنش به داروها باشد مانند داروهای آرام بخش از نوع بنزودیاپینی یا داروهای استروییدی که برای کاهش التهاب به کار می روند. برخی از افراد نیز ممکن است در واکنش به داروهای بی حسی دچار سکسکه مداوم شوند. در برخی از موارد، سکسکه مداوم با عوامل روانی ارتباط دارد، برای مثال سکسکه ممکن است بخشی از واکنش به احساسات و عواطف قوی مانند استرس، هیجان و سوگواری باشد.

درمان سکسکه

سکسکه معمولا به آسانی و بدون مداخله پزشکی برطرف می شود و در اغلب موارد، به سادگی، با فراموش کردن موضوع سکسکه از بین خواهد رفت اما شمار زیادی از درمان های موردی برای سکسکه گزارش شده است؛ از ترساندن فرد مبتلا و خوردن سرکه و نوشیدن آب گرفته تا نگهداشتن نفس یا ریختن شکر روی (یا زیرِ) زبان. درمان پزشکی فقط در موارد شدید و مداوم سکسکه به کار می رود؛ مانند دختربچه آمریکایی ۱۵ ساله ای که در سال ۲۰۰۷ میلادی برای پنج هفته مداوم سکسکه کرد و از داروهایی مانند هالوپریدول (یک داروی ضدروانپریشی و آرامبخش)، متوکلوپرامید (محرک دستگاه گوارش) و کلرپرومازین (یک داروی ضدروانپریشی و آرام بخش قوی) استفاده کرد. همچنین در برخی موارد از داروی باکلوفن (یک داروی

ضد اسپاسم عضلانی) هم استفاده شده است. ماساژ انگشتی راست روده هم به عنوان درمانی برای توقف فوری سکسکه پیشنهاد شده است. در مواردی که علت زمینه ای سکسکه مداوم، عدم تعادل املاح خون (مانند کاهش سدیم یا پتاسیم خون) باشد، ممکن است نوشیدن یک نوشابه گازدار حاوی نمک به طبیعی شدن میزان سدیم و پتاسیم در خون و نهایتا دستگاه عصبی کمک کند. نوشابه گازدار (حاوی اسیدکربنیک) جذب این املاح را سریع تر می کند.

درمان های خانگی متعددی هم برای سکسکه ارایه شده است. این درمان ها را اغلب به دو دسته می توان تقسیم کرد: اول درمان های صرفا روان تنی که از آرامش بخشی و پرت کردن حواس فرد استفاده می کنند؛ دوم درمان هایی که شامل خوردن و بلعیدن می شوند (با این تصور که این کار مواد محرک را پاک می کند و باعث برگشتن تنظیم منطقه مبتلا به حالت طبیعی می شود.) از جمله این درمان های خانگی که برای سکسکه پیشنهاد شده است، اینها هستند: نگه داشتن نفس، غرغره کردن با آب، گذاشتن کیسه یخ روی دیافراگم، بلعیدن سریع آب یخ، بستن چشم ها و فشار دادن کره چشم ها، نوشیدن سریع آب گازدار (سودا)، خوردن مقداری شکر، خوردن یک قاشق چای خوری کره بادام زمینی، چشیدن سرکه، تنفس کردن درون پاکت کاغذی، خم کردن زانوها روی قفسه سینه، به جلو خم شدن برای فشار آمدن روی قفسه سینه. همچنین توصیه شده است که برای پیشگیری از سکسکه باید از خوردن غذاهای تند و داغ که پوشش مری را تحریک می کنند، پرهیز کرده از خوردن غذاهای حجیم، نوشیدن الکل و نوشابه های گازدار و قرار گرفتن در معرض تغییرات ناگهانی درجه حرارت خودداری کنید.

گزارش یک مورد

یک مرد آمریکایی، به نام چارلز اوزبورن، برای ۶۸ سال از ۱۹۲۲ تا ۱۹۹۰ میلادی سکسکه کرد و به عنوان کسی که طولانی ترین حمله سکسکه را در جهان داشته است، وارد کتاب رکوردهای جهانی گینس شد! در سال ۲۰۰۷ میلادی هم یک دختر آمریکایی به نام چین ماتلند، برای بیش از ۵ هفته با سرعت حدود ۵۰ بار در دقیقه سکسکه کرد و بعد از این که سکسکه او پس از مدتی قطع شد، دوباره عود کرد. پزشک معالج اش در او تشخیص«نشانگان تورت» را داد؛ یعنی سکسکه او در واقع، ناشی از نوعی «تیک» تشخیص داده شد. کریستوفر ساندس انگلیسی هم برای یک دوره تقریبا سه ساله سکسکه کرد و نهایتا مشخص شد که توموری در بخشی از مغزش که فعالیت های عروقی را کنترل می کند، دارد. هنگامی که دوسوم این تومور خارج شد، سکسکه او فروکش کرد.

دکتر زهرا عباسپور