رواج بیش از حد داروی سی تی کولین در بسیاری از بیماری های مغز و اعصاب و روان پزشکی، برای هر کسی که در این زمینه ها فعالیت می کند، آشکار است. طیف بیماری هایی که این دارو در آنها از سوی پزشکان تجویز می شود، آن قدر گسترده است که اگر کسی ندانسته به قضاوت بنشیند، این دارو را کیمیایی نوین در نظر خواهد آورد.

تجویز گسترده این دارو در حالی که در هیچ برنامه آموزشی راجع به اندیکاسیون های آن صحبتی نمی شود، بیش از هر چیز جلب توجه می کند. جالب تر اینکه در بسیاری از موارد، تجویزکننده ها فارغ التحصیلان سال های اخیر دانشگاه ها هستند. گستردگی این تجویز را نمی توان به حساب ابتکارات شخصی یا در مواردی که تشخیص بسیار بعید و اثر درمانی بسیار غیرمحتمل است، به حساب نوعی خطای پزشکی گذاشت. این مساله از یک سو نشان می دهد تا چه حد دانسته ها و رفتارهای ما وابسته به فشار ناشی از ذهنیت جمعی است و چگونه مستقل از خواست و اراده ما، به افق دوران محدود می شوند. می توان توجه کرد که چگونه تصور پزشکی که در عین حال وظیفه ارتقای تصورات عمومی را نیز برعهده دارد، خود به آبشخور پیش فرض های جمعی می رود.

اینکه دارویی بدون آثار درمانی یا حداقل، دارویی که در هیچ یک از کتاب های مرجع امتحانی نامی از آن برده نشده، به بیماران تجویز شود، البته مساله کوچکی نیست، اما این پدیده به حقایق مهم تری هم اشاره دارد. به بیان دیگر، می تواند مسایل دیگری در کار پزشکی ما را بنمایاند.

مصرف این دارو به نوعی «اقتصاد» در کار پزشکی ما اشاره دارد، یعنی اینکه تجویز این دارو بالقوه می تواند جای بسیاری از درمان های اساسی را نه فقط در ذهن بیمار، نه فقط در ذهن پزشک، بلکه حتی در ذهنیت جامعه و دولت اشغال کند. این خود نوعی اقتصاد است که همه در آن سودی می برند، به جز خود بیمار و آنکه بیشترین سود را می برد «بیماری» است. در واقع همین «اقتصاد» است که امکان رشد و بقا را برای این پدیده فراهم می آورد. در بسیاری از موارد دیگر حتی موارد غیرپزشکی هم چنین اقتصادی را شاهد هستیم.

اگر جامعه ما شیوه برخورد با سکته مغزی را نمی داند یا به هر دلیلی توان به اجرا درآوردن این مفاهیم جدید در درمان یکی از شایع ترین بیماری های بشر را ندارد، اگر درباره ابتدایی ترین مسایل مانند تاسیس واحدهای سکته مغزی، استفاده از داروی «ارتی پی ای» در سه ساعت اول سکته مغزی، وجود مراکز نوتوانی برای بیماران سکته مغزی نواقص جدی داریم، چه باک، در حال حاضر همین سی تی کولین را با حجم زیاد تولید و توزیع و تجویز کنیم تا فردا.

اگر اطلاعات عمومی صحیح درباره مسایل اساسی سکته مغزی در میان جامعه پزشکی و به تبع آن در فرهنگ عمومی وجود ندارد و تلاش چندانی هم در جهت اصلاح آن صورت نمی گیرد (مسایلی مانند ارتباط فشارخون با سکته مغزی و ارتباط عوامل متعدد در ایجاد سکته مغزی) چه باک، فقط نام یک داروی دیگر را یاد بگیریم، کافی است... اگر هیچ مرکز مدرنی برای درمان حاد سکته مغزی، شامل امکانات مانیتورینگ فشار داخل مغزی، جریان خون مغزی و حتی امکان مانیتورینگ فعالیت الکتریکی مغز (نوار مغزی) وجود ندارد، اگر امکانات درمان های مداخله ای به خصوص در شرایط حاد نداریم، همه اینها به کنار، اگر تاکنون کسی موفق نشده داروی فشارخون را که سال هاست داروی انتخابی در سکته های مغزی است (یعنی لابتولول تزریقی) در کشور ما به چشم خود ببیند، چه باک، سی تی کولین که هست؛ در اینجا سی تی کولین مانند مسدد رقابتی رسپتورها عمل کرده است.

اگر مراکز نوتوانی مناسبی برای راه انداختن دوباره مبتلایان به سکته های مغزی وجود ندارد و فقط اغنیا می توانند از امکانات بیمارستان های خصوصی به عنوان یک مرکز نوتوانی استفاده کنند که در بهترین شرایط و با بیشترین هزینه باز هم کافی نیست، طبقه ضعیف و متوسط به اجبار باید در شرایطی که در منزل قابل نگهداری نیستند از مراکز دولتی (که تازه آنجا هم جای مناسبی برای این گونه بیماران نیست) بیرون انداخته شوند، چه باک، سی تی کولین که هست. هر روز می توان آن را تزریق کرد و زمان را گذراند.

پزشک نسخه ای نوشته، خانواده وظیفه ای انجام داده و حالا می توانند سر کار خود بروند، برای بیمار هم حداقل امیدی هست؛ آن هم امیدی به بهایی بسیار نازل، امیدی شاید دروغین، امیدی به قیمت محرومیت از بسیاری از امکاناتی که طب مدرن امروزه فراهم آورده است.

شاید کسی پس از جستجوی فراوان در تاریخ ادبیات پزشکی بتواند چند مقاله ای برای سی تی کولین بیابد و ادعا کند سی تی کولین هم به طور کامل بی تاثیر نیست. این موضوع ربطی به بحث ما ندارد. بی تردید هیچ افسانه ای از هسته هایی واقعی خالی نیست، اما همه افسانه ها به حقایقی اشاره می کنند بسیار مهم تر و والاتر از واقعیاتی که در آنها هست. اینجا هم ما با افسانه سی تی کولین روبه رو هستیم، افسانه ای ساخته و پرداخته شرایطی است که می توانیم آن را نوعی پوپولیسم پزشکی بخوانیم.