اتوسکوپ (Otoscope) یا اوریسکوپ (Auriscope)، نام وسیله ای پزشکی است که برای مشاهده داخل گوش از آن استفاده می شود. پزشکان از این وسیله به منظور غربالگری برخی بیماری ها در معاینات دوره ای معمول و یا بررسی برخی شکایات مرتبط با سیستم شنوایی استفاده می کنند. با کمک اتوسکوپ می توان گوش خارجی و میانی را مورد معاینه قرار داد.

اتوسکوپ از یک «دسته» و یک «سر» تشکیل شده است. «سر»، حاوی یک منبع الکتریکی تولید نور و یک عدسی با قدرت بزرگ نمایی کم است. انتهای قدامی این وسیله دارای ناحیه ای به منظور اتصال یک اسپکولوم پلاستیکی برای ورود به داخل مجرای گوش می باشد.

● انواع اتوسکوپ

در بسیاری از مدل های اتوسکوپ، دریچه عدسی به صورت متحرک و قابل جداسازی بوده که به وسیله آن می توان برخی از ابزار معاینه را با هدایت اتوسکوپ وارد مجرای گوش کرد. از این خاصیت به عنوان مثال، در خارج کردن ترشحات گوش (سرومن) استفاده می شود. برخی دیگر از مدل ها، دارای محلی به منظور وارد کردن هوا از طریق اسپکولوم به داخل مجرا برای ارزیابی میزان تحرک پرده تمپان می باشند. بسیاری از اتوسکوپ های مورد استفاده در مطب ها، از نوع ثابت بوده، در حالی که برخی نیز قابل حمل هستند. انواع ثابت با کمک یک رابط به منبع الکتریسیته متصل می شوند، در شرایطی که انواع قابل حمل، اغلب حاوی باتری های قابل شارژ هستند. اتوسکوپ ها می توانند بدون نیاز به کارگذاری اسپکولوم، جداگانه برای معاینه بینی نیز مورد استفاده قرار گیرند.

● چگونگی استفاده از اتوسکوپ

در معاینه گوش، شاید به جای داشتن اطلاعاتی وسیع از کلیه پاتولوژی های موجود در این ناحیه، داشتن مهارت در استفاده از اتوسکوپ و نیز مشاهده هر چه بیشتر مجرای گوش خارجی در افراد طبیعی، کمک قابل توجهی به پزشک ارایه کند.از کافی بودن نور لامپ اتوسکوپ برای معاینه و سالم بودن باتری، اطمینان حاصل کنید. نور ناکافی، تغییرات مختصر مانند تغییر رنگ پرده تمپان را به درستی نشان نخواهد داد.

● نحوه معاینه گوش

ابتدا باید بیمار را از چگونگی نحوه انجام کار، مطلع ساخت و به او توضیح داد که این معاینه می تواند مختصری ناخوشایند و نه دردناک باشد. از یک اسپکولوم متناسب با قطر مجرای گوش استفاده کرده، آن را به اتوسکوپ متصل کنید. طبیعتا کودکان را باید با اسپکولوم باریک تر مورد معاینه قرار داد. همواره وسیله را در دستی بگیرید که گوش همان سمت را معاینه می کنید. (به عنوان مثال، از دست راست برای معاینه گوش راست و برعکس). بتدا گوش سالم را معاینه کنید. این عمل ضمن پیشگیری از انتقال عوامل عفونی به گوش غیرمبتلا، به شما این امکان را می دهد تا با مشاهده آناتومی نرمال گوش، سمت مبتلا را با آن مقایسه کنید. با دست آزاد خود، نرمه گوش را به آرامی بکشید تا مجرای خارجی گوش، مسیر مستقیم تری بگیرد، البته این اقدام در دوران کودکی به علت مسیر مستقیم مجرا، چندان ضروری نیست. به هنگام ورود اسپکولوم به داخل مجرا، به علت تحریک شاخه های جلدی عصب دهم (واگ) بیمار ممکن است دچار سرفه شود.

● اتوسکوپ را چگونه در دست بگیریم؟

شما می توانید اتوسکوپ را به صورت «قلم» یا «چکش» در دست بگیرید. حالت اول، به شما این امکان را می دهد که با تکیه دادن کناره های دست روی ناحیه گیجگاهی بیمار، از آسیب احتمالی مجرای گوش در اثر حرکت ناگهانی سر، جلوگیری کنید. این خطر به هنگام معاینه گوش کودکان یا بیماران با مجرای دردناک همواره وجود دارد.

بسیاری از پزشکان ترجیح می دهند که اتوسکوپ را به حالت «چکش» به دست گیرند، چرا که استفاده از این روش، راحت تر و عملی تر است، اگر چه به علت کنترل کمتر و تحریک پوست مجرای گوش به وسیله نوک اسپکولوم برای بیمار خوشایند نخواهد بود.

● لزوم ارزیابی کیفی دستگاه

اتوسکوپ های با کیفیت بالا، اغلب گران قیمت هستند و شاید وجود تنها یک دستگاه با چنین ویژگی هایی، در اغلب بخش ها و یا درمانگاه ها، کافی باشد. بسیاری از دانشجویان، ترجیح می دهند که با پرداخت مختصر هزینه ای، از یک مجموعه تشخیصی اتوسکوپ – افتالموسکوپ استفاده کنند. در این گونه مجموعه ها، لزوم ارزیابی کیفی اجزای اتوسکوپ حایز اهمیت است، چرا که یک دستگاه با کیفیت پایین، با وجود مهارت فرد معاینه کننده، نخواهد توانست جزییات دقیقی از وضعیت پرده صماخ ارایه نماید.