بنیاد ولکام، یک سازمان پژوهشی مستقل خیریه با هدف تامین سلامت حیوانات و انسان هاست که در سال ۱۹۳۶ در انگلیس تاسیس شد. بخش تصاویر در بنیاد ولکام، یکی از منابع مهم تصاویر پزشکی و تاریخ آن، از تمدن های باستانی و تاریخ اجتماعی گرفته تا مراقبت بهداشتی در دوران معاصر، علوم زیستی پزشکی و پزشکی بالینی است...

وب سایت رسمی بنیاد ولکام بیش از ۱۸۰ هزار عکس از دست نوشته ها، کتاب های نادر، آرشیو و نقاشی ها تا تصاویر اشعه ایکس، عکس های بالینی و تصاویر میکروسکوپی در اختیار عموم قرار می دهد. این بنیاد هر سال بهترین عکس های پزشکی و علمی را انتخاب می کند و به آنها جایزه می دهد. اهدای این جایزه از ۱۲ سال پیش آغاز شده و هیات داوران، اطلاع رسان ترین، جذاب ترین و فنی ترین عکس هایی که در مسابقه شرکت کرده اند را انتخاب می کند. تصاویر زیر برندگان امسال این جوایز هستند که تا ۳۱ دسامبر ۲۰۱۲ در کلکسیون ولکام به نمایش درمی آیند.

برگ اسطوخودوس: تصویر میکروسکوپ الکترونیکی اسکنینگ با رنگ آمیزی کاذب، برگ گیاه اسطوخودوس را از فاصله ۲۰۰ میکرونی (هر میکرون یک هزارم میلی متر است) نشان می دهد. سطح این برگ از زائده های مومانندی که سلول های پوششی تخصص یافته دارند، تشکیل شده است که به آنها «تریکوم های غیرغده ای» می گویند.

تخمک های قورباغه: این تصویر میکروسکوپی، کانونی از تخمک های در مرحله ۵ تا ۶ (با قطر ۸۰۰ تا ۱۰۰ میکرون) یک قورباغه چنگال دار آفریقایی را نشان می دهد که به عنوان مدل حیوانی در پژوهش های زیست شناسی سلولی و رشد استفاده می شود. هر تخمک با هزاران سلول فولیکولی احاطه می شود که در این تصویر با رنگ گرفتن DNA به رنگ آبی دیده می شوند. عروق خونی که اکسیژن را به تخمک ها و سلول های فولیکولی می رسانند، به رنگ قرمز هستند. تخمدان هر قورباغه ماده آفریقایی تا ۲۰۰ تخمک دارد. تخمک های رسیده حدود ۲/۱ میلی متر قطر دارند که بسیار بزرگ تر از تخمک های گونه های جانوری دیگر است.

تقسیم سلول سرطانی: تصویربرداری میکروسکوپی با زمان تاخیری، این تصویر را ایجاد کرده است که تقسیم سلولی (میتوز) یک سلول سرطانی را (سلول «هلا» که از بدن خانم مبتلا به سرطان به نام «هنریتا لکس» به دست آمده است) نشان می دهد. DNA به رنگ قرمز و غشای سلولی به رنگ یشمی دیده می شود.

نهال شگفت انگیز: این تصویر میکروسکوپی هم کانونی ساختارهای بافتی در برگ نهال گیاه آرابیدوس تالیانا (ترتیزک) را نشان می د هد. این نمونه با ماده «یدید پروپودیوم» تثبیت و رنگ آمیزی شده است که DNA سلول ها را نشان دار می کند. میزان های متفاوت اکسیداسیون ماده شیمیایی رنگ آمیزی کننده در بافت های متفاوت به پژوهشگران امکان می دهد ساختارهای بافتی درونی این گیاه را بررسی کنند.

بلور کافئین: این تصویر میکروسکوپ الکترونی اسکنینگ با رنگ آمیزی کاذب، بلورهای کافئین را نشان می دهد. کافئین به طور طبیعی در گیاهان یافت می شود و گیاهان از تلخی آن به عنوان یک سازوکار دفاعی استفاده می کنند.

جنین مرغ: این تصویر میکروسکوپی فلورسانت دستگاه عروقی یک رویان مرغ را ۲ روز پس از لقاح نشان می دهد.

سلول های سرطانی متحرک: این تصویر که در جریان پژوهشی درباره چگونگی حرکت و انتشار سلول های سرطانی گرفته شده است، نشان می دهد سلول های سرطانی از فضایی به قطر یک دهم موی انسان حرکت می کنند.

شب پره بید: تصویر با رنگ کاذب از شب پره بید که بدن کرک دار این حشره و چشم های مرکب آن را نشان می دهد.

کپسول دیاتوم: این تصویر میکروسکوپ الکترونیک اسکنینگ با رنگ آمیزی کاذب، «فروستول» یا اسکلت خارجی یک دیاتوم (یک نوع جلبک تک سلولی یا فیتوپلانکتون) را نشان می دهد. دیاتو م ها درون این دیواره سلولی سخت متشکل از سیلیکون محصور هستند. فروستول به اشکال گوناگون با الگوها، سوراخ ها، خارها و تیغه های متفاوت دیده می شود. دیاتوم ها شایع ترین نوع فیتوپلانکتون ها هستند و جمعیت دیاتوم های درون آب برای ارزیابی شرایط محیطی مانند کیفیت آب به کار می رود. قطر تقریبی دیاتوم حدود ۸۰ میکرون است.

سوراخی در قلب: این عکس ترمیم یک نقص دیواره بطنی (VSD) ناشی از ضربه را در قلب نشان می دهد. سوراخ ناشی از نقص دیواره بطنی است که باعث راه یافتن بطن راست و بطن چپ قلب به هم می شود. این تصویر این آسیب غیرمعمول و ترمیم آن را نشان می دهد؛ VSD در پایین این تصویر دیده می شود و یک وصله به دست آمده از قلب گاو، در محل سوراخ بخیه زده می شود تا سوراخ دیواره بطنی بسته شود.

لایه زیستی (بیوفیلم) باکتریایی: این تصویر میکروسکوپی از «باسیلوس سوبتیلیس»، یک باکتری میله ای شکل گِرَم مثبت (در رنگ آمیزی با شیوه گِرَم Gram رنگ می گیرد) که در خاک زندگی می کند، گرفته شده است. گونه های خاصی از این باکتری هنگامی که روی ظرف کشت باکتری تصادفی مخلوط می شوند، پروتئین های متفاوت دارای خاصیت فلورسانت (درخشنده شدن به رنگ های متفاوت هنگام تابش نور فلورسانس) تولید می کنند. وقتی این باکتری رشد می کند، الگوها و شکل های قابل تکراری را ایجاد می کند که می توان با مدل های ریاضی آنها را پیش بینی کرد.

مغز زنده: این تصویر از مغز زنده انسان که هنگام جراحی برداشته شده است، جایزه اول بنیاد ولکام در انگلیس را برای بهترین عکس زیست پزشکی به دست آورد.

بلورهای لوپراماید: این تصویر میکروسکوپ الکترونیکی اسکنینگ با رنگ آمیزی کاذب، بلورهای لوپراماید، داروی مورد استفاده برای درمان اسهال را نشان می دهد. لوپراماید با کاهش حرکات روده و کاهش سرعت عبور محتویات روده، اسهال را برطرف می کند. در این حالت مواد غذایی برای مدت طولانی تری در روده باقی می مانند و آب آنها بیشتر جذب می شود. در نتیجه مدفوع سفت تر می شود و دفعات دفع کاهش پیدا می کند.

واکسن با سوزن های میکروسکوپی: این تصویر میکروسکوپی الکترونیکی اسکنینگ ردیف هایی از «سوزن های میکروسکوپی» را نشان می دهد که از پلیمرهای تجزیه پذیر به طور زیستی ساخته شده است. پژوهشگران نشان داده اند چنین موادی می توانند برای وارد کردن واکسن و داروها به بدن از طریق لایه های بیرونی پوست به شیوه ای ایمن و بی درد به کار روند.

جلبک دسمید: این عکس میکروسکوپی «میکراستریاس»، نوعی از جلبک سبز است که به آن دسمید می گویند و معمولا در آب های اسیدی مرداب ها رشد می کند. این دسمیدهای خاص به صورت سلول های منفرد تخت بشقاب مانند متشکل از دو لنگه رشد می کنند که تصویر آینه ای یکدیگر هستند و لبه هایی با کنگره های ظریف دارند.

بافت همبند زانو: این عکس میکروسکوپ الکترونیکی اسکنینگ بافت همبند برداشته از زانوی انسان در جریان یک جراحی با آرتروسکوپ را نشان می دهد و در آن فیبرهای منفرد کلاژن را که با رنگ های گوناگون رنگ آمیزی شده اند، می توان دید.

ترجمه: دکتر علی ملائکه