روروک یکی از وسایلی است که نقش عمده ای در بسیاری از حوادث مرتبط با کودکان داشته و از دیرباز مورد اختلاف نظر صاحب نظران بوده است...

در قرن حاضر فروش سالیانه ۳ میلیون روروک در آمریکا بیانگر این است که این وسیله یکی از محبوب ترین وسایل مورد استفاده برای کودکان در این کشور است. در ایران نیز وسیله مورد علاقه خانواده ها است، به خصوص انواع آن در سیسمونی برای نوزادان خریداری شده و مورد استفاده قرار می گیرد.

نتیجه چند تحقیق جالب

تحقیقات در سال ۲۰۰۲ میلادی در انگلیس نشان داد که روروک باعث تاخیر جزیی در راه رفتن کودک می شود و طی تحقیقاتی که در آمریکا انجام شده معلوم شده است که روروک باعث به تاخیر افتادن رشد هوشی کودکان می شود. در واقع کودکانی که از روروک استفاده می کنند کمتر از سایر کودکان می توانند به طور طبیعی روی زمین تجسس کنند و قوه و میدان بینایی شان گسترش کمتری پیدا می کند. همچنین بررسی های انجام شده نشان داده است که رشد هوشی و عملکرد مغزی این کودکان به خوبی کودکان دیگر نیست و مدت زمان بیشتری طول می کشد تا بتوانند بخزند، بنشینند و راه بیفتند.

همچنین در سال ۱۹۹۷ تحقیقی نشان داد که روروک به شیرخوارانی که هنوز در مراحل اولیه رشد حرکتی هستند استقلال بیشتر و سریع تری در دسترسی به نقاط خطرناک می دهد و یکی از علل حوادث و آسیب دیدگی کودکان پرت شدن از پله و شکستگی جمجمه است. استفاده از روروک در کشورها و فرهنگ های مختلف متفاوت است. تحقیقاتی که در سال ۲۰۰۹ در کشور ترکیه انجام شد نشان داد سه چهارم کودکان این کشور از روروک استفاده می کنند.

این کودکان اغلب متعلق به خانواده هایی با سطح تحصیلات متوسط و پایین بوده و به عبارت ساده تر فقط ۱۵ درصد از والدین ترکیه از خطرات احتمالی استفاده از روروک آگاه هستند. (میزان آگاهی والدین در آمریکا ۹۰ درصد است) البته با وجود آگاهی از این خطرات، باز هم ۵۰ درصد از خانواده ها بیان داشتند که به دلیل فراهم کردن وسیله برای سرگرمی کودکان از روروک استفاده می کنند و ۳۰ درصد گمان می کردند که این وسیله به یادگیری کودک در راه رفتن کمک می کند و ۲۰ درصد به خاطر انجام کارهای منزل با این فکر که روروک کودک را سرگرم می کند از این وسیله استفاده می کردند.

جالب تر آنکه نظرسنجی ها نشان می دهد بیش از ۸۰ درصد والدین اقرار کرده اند که پزشکان به آنها هشدار داده اند که استفاده از روروک خطرناک است ولی آنها باز هم از آن استفاده می کردند.

حوادث مرتبط با روروک

در سال ۱۹۹۴ آمارها نشان داد که این وسیله سالیانه موجب ۲۵ هزار مورد مراجعه به اورژانس های آمریکا شده است. در سال ۲۰۰۲ در انگلیس ۲۳۵۰ کودک به علت صدمات ناشی از روروک به بیمارستان آورده شده اند. به نظر می رسد آمار حوادث ناشی از روروک مشابه حوادث ناشی از ترافیک جاده ها است.

طبق گزارش آکادمی طب کودکان آمریکا، سالیانه بین ۱۴۰۰ تا ۲۵۰۰ حادثه در ارتباط با روروک اعلام شده که این فقط صدمات گزارش شده است و ممکن است بیشتر حوادث گزارش نشده باشد.

علل پیش آمدن حوادث با روروک

۱) جابه جایی سریع کودک روی همان سطح: روروک به کودک، این اجازه را می دهد که سریع تر از میزان طبیعی در همین سن حرکت کرده و خودش را به وسایل و مکان های خطرناک مثل اتاق های دیگر، بخاری، شومینه، پریز برق، آشپزخانه، اجاق های خوراک پزی و همچنین به محوطه های باز مانند استخر برساند و چون شیرخوار ۶ تا ۱۵ ماهه از خطرات آگاهی ندارد به وسیله روروک در معرض خطر قرار می گیرد.

۲) افتادن: افتادن علت اصلی صدمه با روروک است ممکن است کودک از روروک بیرون بیفتد یا با روروک از پله ها سقوط کند. تحقیقاتی در کانادا نشان داده است ۷۰ درصد صدمات ناشی از روروک در اثر افتادن از پله ها بوده است. به عنوان مثال از ۳۶ کودک آسیب دیده در اثر استفاده از روروک ۲۷ مورد صدمه خفیف دیده اند، ۳ نفر دچار صدمات دندانی و سه نفر دچار شکستگی گردن و صدمه به جمجمه و ضربه به سر شده اند که ممکن است عوارض ماندگاری نزد کودک به جا بگذارد. وارونه شدن کودک به علت تعادل نداشتن (که توزیع وزن در قسمت بالا بیشتر است) اتفاق می افتد.

۳) سوختگی نیز به علت دسترسی به آشپزخانه یا بخاری، شومینه و برق گرفتگی گزارش شده است.

۴) مسمومیت به علت دسترسی سریع به مواد شوینده و خطرناک مانند حشره کش ها، سموم گیاهی و... (که باید توجه داشت که در دسترس کودکان نباشد)، پیش می آید.

حرف آخر

به دلیل صدمات ناشی از روروک، طبق دستور آکادمی طب کودکان آمریکا، کارخانه های سازنده موظفند برچسب اطلاعیه خطر را روی محصولشان نصب کنند و در سال ۱۹۹۴ نیز کمیسیون ایمنی محصولات تولیدی کودکان آمریکا کارخانه های سازنده را موظف به تجهیز این وسیله با قاب چهارچوبی بزرگ تر برای جلوگیری از افتادن نمود اما آمارها نشان می دهد با وجود این دستورالعمل های ایمنی، از صدمات و خطرات کاملا کاسته نشده است. پزشکان کودکان آمریکا بالاخره بر ممنوعیت فروش این وسیله تاکید کردند و برای فروشندگان هر دستگاه هزار دلار جریمه در نظر گرفته شده است. در کشور کانادا نیز از سال ۲۰۰۴ فروش و استفاده از این وسیله ممنوع شده است و دپارتمان سلامت کودکان آمریکا بر وسایل سرگرمی جایگزین روروک ثابت با پایه های مانع از افتادن تاکید کرده است.

توصیه می شود تا زمانی که ممنوعیت تولید آن در کشورهای دیگر عملی شود، پزشکان اطفال و مسوولان از طریق رسانه های ارتباط جمعی و نشریات، آگاهی لازم را در مورد خطرات احتمالی و گاه جبران ناپذیر روروک به والدین بدهند.

دکتر اکبر کوشانفر

متخصص کودکان، استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی