«بیماری های پوستی ناشی از شغل»؛ شاید این عنوان برایتان کمی عجیب به نظر برسد ولی کاملا واقعیت دارد. شغل های مختلفی هستند که می توانند بر پوست ما تاثیر بگذارند و آن را دچار مشکل کنند...

این نوشته، شما را با برخی از مهم ترین عوارض پوستی مشاغل مختلف آشنا می کند.

افرادی که بنا به مقتضیات شغلی، زیاد در معرض نور آفتاب هستند، سردسته بیماران مبتلا به سرطان پوست هستند؛ چون بیشتر سرطان های پوست به واسطه زیاد قرار گرفتن در معرض نور خورشید ایجاد می شود. پس بحث «بیماری های پوستی ناشی از شغل» را با این مشاغل شروع می کنم.

شغل و نورآفتاب

کشاورزان، دامداران، کارگران ساختمانی، آسفالتکاران، رفتگران شهرداری، رانندگان وسایط نقلیه عمومی، حتی پلیس های راهنمایی و رانندگی که دایم درخیابان ها و زیر نورمستقیم آفتاب کار می کنند، ملوانان و کارگران کشتی و... مجبورند ساعت های طولانی در معرض نور خورشید باشند و این برای پوست آنها زیان آور است. سم پاشان در سمپاشی درختان از ماده ای شیمیایی استفاده می کنند که مقابل آفتاب ممکن است حساسیت ایجاد کند وکافی است که آفتاب زیاد به شخص بتابد تا این فعالیت آغاز شده و این واکنش غیرطبیعی به وجود بیاید و چون بیمار شغلش طوری است که باید دایم در معرض آفتاب باشد ممکن است مشکلش روزبه روز بدتر و وخیم تر شود و بعد از مدتی کار کردن دچار معضلاتی شود.

شغل و گرما و سرما

کار کردن درمحیط های گرم هم می تواند مشکل های پوستی ای را برای شاغلان ایجاد کند. مهم ترین مشکل پوستی در محیط های گرم، عرق جوش است. عرق جوش، ضایعه ای پوستی به دلیل تعریق بیش از حد است. این بیماری را در افرادی که پوست حساس دارند، بیشتر می بینیم. نانواها، کارگران کوره و کارگران معدن باید تدابیری بیندیشند تا زیاد عرق نکنند یا محیط کارشان را به نحوی خنک کنند که این مشکل ایجاد نشود؛ زیرا وقتی عرق جوش ایجاد شد، درمان صرفا به صورت علامتی خواهد بود و بهترین درمان، دور شدن از محیط است.

بعضی از افراد به روش های مختلف در محیط کارشان دچار سوختگی می شوند، مثل کسانی که با مواد محترقه کار می کنند و هر لحظه امکان آتش گرفتن آنها وجود دارد، کسانی که با انواع اسیدها کار می کنند، آتش نشان ها که دایم با آتش سروکار دارند، افرادی که با مواد شیمیایی کار می کنند و دچارسوختگی های شیمیایی می شوند که عوارض خاص خودش را دارد، این سوختگی ها ممکن است بسیار شدید بوده و در مواردی حتی به مرگ منجر شود و این مساله به کرات در بعضی از مشاغل دیده می شود. افرادی که با مواد رادیواکتیو سروکار دارند، این افراد هم باید به شدت نکات ایمنی را رعایت کنند زیرا حساسیت و درماتیتی که ناشی از مواد رادیواکتیو است زخم هایی را در پوست به وجود می آورد که بهبودی آنها بسیار مشکل است.

افرادی هم هستند که شغلشان در محیط های سرد است؛ مثل افرادی که در سردخانه ها یا در کوهستان و پیست های اسکی کار می کنند و در مواجهه با سرما دچار مشکل می شوند که البته در حالت طبیعی هم ممکن بود این مشکل را داشته باشند ولی به تناسب شغلشان، مشکلشان بیشتر است. این افراد به دلیل ایجاد پروتئین های غیرطبیعی در سرم خونشان، نسبت به سرما حساسیت دارند؛ نه به دلیل اینکه صرفا شغلشان در مواجه با سرما است. این افراد دچار زخم های خیلی شدید و عوارض ناتوان کننده ای می شوند که زندگی طبیعی آنها را مختل می کند و لازم است که فرد حتما شغلش را عوض کند.

شغل و مواد شیمیایی

در مورد نیکل و کرومات، حساسیت پوستی بسیار شیوع دارد اما بسیاری از مواد دیگر همچون چسب های صنعتی، اسانس های مختلف، عطر، ادکلن و خیلی از مواد آلرژی زای دیگر نیز می توانند به تناسب با شغل بیمار اگزما، حساسیت و ضایعات پوستی برای فرد ایجاد کنند. همچنین فرآورده های نفتی هم می تواند به طریقی روی پوست اشکال هایی ایجاد کند اما به طور کلی هیدرات های کربنی که در آنها هالوژن به کار رفته است مانند کلر، بروم و ید برای پوست مضرند که همه این مواد در فرآورده های نفتی یافت می شوند و می توانند برای شاغلان در پمپ های بنزین، پالایشگاه ها و تعمیرکاران اتومبیل و دیگر وسایط نقلیه که با گازوییل، نفت، بنزین، روغن های صنعتی، گریس و مواد مختلف سرکار دارند ضایعه های پوستی ایجاد کنند.

این ضایعات سبب بدشکلی، خارش، تحریک، اگزما و جوش های ریز در محل های تماس پوست با این هیدروکربن ها می شود و به مرور زمان و به دلیل مزمن شدن شان وضعیت پوست بدتر می شود. این افراد یا باید در شغلشان تغییری ایجاد کنند یا تدابیری را رعایت کنند که دچار این مشکل ها نشوند. ضمن اینکه باید بهداشت و تمیزی لباس کارشان را هم رعایت کنند.

زیرا لباس کار آلوده به این مواد می تواند بیماری آنها را تشدید کند. به همین دلیل استفاده از لباس های کار مخصوص پیشنهاد می شود؛ زیرا لباس کار آلوده به این مواد می تواند بیماری آنها را تشدید کند. به همین دلیل استفاده از لباس های کار مخصوصی که از تماس زیاد با این مواد جلوگیری می کند، می تواند در روند درمان کمک کننده باشد. همچنین کسانی که در خشک شویی کار می کنند در معرض ماده ای به نام «پرکلراتیلن» هستند. این ماده می تواند در افراد شاغل در این بخش علاوه بر اگزماهای تماسی که ذکر شد مشکل های عروقی در پوست ایجاد کند.

شغل و عوامل میکروبی

در بعضی از مشاغل، افراد در مواجهه با عوامل میکروبی و قارچی هستند و ناراحتی های پوستی حاصل از آنها در بسیاری از شاغلان دیده می شود. مانند کسانی که در استخرها کار می کنند، ماهیگیران، شالیکاران و تمامی کسانی که شغلشان در محیط های مرطوب است. این مشکل ها از عوارض فیزیکی که در پوست ایجاد می شود تا بیماری های پوستی عفونی که در مناطق مرطوب میزان پیدایش شان بیشتر می شود، متغیر است. مثلا قارچ ها در محیط های گرم و مرطوب فعالیت می کنند.

برخی میکروب ها در کسانی که با ماهی سروکار دارند یا افرادی که با آکواریوم کار می کنند، می توانند عوارضی در پوست ایجاد کنند و در نتیجه این افراد باید از دستکش ها و پوشش های مخصوص استفاده کنند. گاهی ممکن است فرد بیماری زمینه ای داشته باشد و به تناسب شغلش در معرض آلودگی های زیادی باشد این امر ممکن است واکنش های بدی در پوست ایجاد کند. مانند فردی که بیماری دیابت دارد و در محیط آلوده به انواع قارچ ها و میکروب ها کار می کند. اگر شغلش کمی خشن هم باشد و جراحت هایی در پوست او ایجاد شود مشکل های زیادی برای بیمار پیش خواهد آورد.

تأثیر ابزارآلات شغلی بر پوست

برخی از ناراحتی های پوستی در مشاغل به دلیل استفاده از ابراز مخصوص به آن شغل است؛ مانند آرایشگرها که در تماس زیاد با آب، رطوبت و همچنین درتماس با مواد شیمیایی هستند و هنگام اصلاح، خرده های مو بین انگشتان شان جمع می شود و سبب مشکل های پوستی می شود.

طرز نگه داشتن قیچی نیز ممکن است سبب ایجاد تاول در انگشتان آنها شود و همین طور نوازندگان سازهای بادی دچار مشکل های پوستی در ناحیه لب می شوند یا نوازنده های ویولن که در ناحیه چانه دچار ضخامت پوست و پینه می شوند. نجارها، آهنگران و مکانیک ها نیز که دایم ابزار خاصی را در دست دارند و با آن کار می کنند، دچار پینه های مختلف یا میخچه در قسمت های مختلف دست یا پایشان می شوند. حتی فشار ناشی از کفش های صنعتی و کفش های ایمنی هم این مشکل ها را ایجاد خواهد کرد.

افرادی که زیاد تایپ می کنند یا پیانو می زنند و انگشتان شان حرکات زیادی دارد یا افرادی که از مته ها و چکش های پنوماتیک استفاده می کنند، رگ های دستشان دچار مشکل شده و دچار عوارض پوستی می شوند.

دکتر محمد شهیدی دادرس

متخصص پوست دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی