یکی از احساسات شیرینی که هر زنی بعد از باردارشدن دوست دارد آن را سریع تر تجربه کند، تکان خوردن های جنین درون رحم است که گاهی به تعویق افتادن آن بسیاری از زنان را نگران می کند اما با آغاز این حرکت ها، نگرانی نه تنها برطرف نشده، بلکه گاهی بیشتر می شود. در واقع مادر، سالم و زنده بودن جنین خود را با همین حرکت می پذیرد و کندشدن یا توقف آن، او را نگران می کند. دکتر ابوالفضل مهدی زاده کاشی، متخصص زنان و زایمان، استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران در رابطه با زمان آغاز این حرکت ها و میزان آن، اطلاعات بیشتری در اختیارمان می گذارد....

آقای دکتر! حرکت های جنین از چه زمانی آغاز می شود؟

ـ حرکت های جنین از همان ابتدا وجود دارد و در هفته هشتم و نهم در سونوگرافی می توان آن را مشاهده کرد ولی مادر در این زمان نمی تواند حرکت های او را حس کند. در واقع جنین باید به حجم و وزنی برسد که برای مادر قابل حس باشد. معمولا خانم ها در هفته ۱۴ تا ۱۸ می توانند حرکت جنین شان را حس کنند. البته در برخی افراد، این زمان دیرتر رخ می دهد. برای مثال، زنانی که برای اولین بار باردار می شوند معمولا حرکت ها را دیرتر از دیگر مادران حس می کنند.

حرکت های جنین چگونه است؟ مادرها معمولا آن را چگونه توصیف می کنند؟

ـ حرکت های جنین به شکل های مختلفی از طرف مادرها توصیف می شود. برخی می گویند به شکل موج است. برخی می گویند ضربه است و برخی به شکل ضربان آن را حس می کنند. البته برخی اوقات مادرها به ویژه در هفته های اول، حرکت های روده ای را با حرکت های جنین اشتباه می گیرند. برای مثال اگر مادری در هفته دهم یا یازدهم فکر کند جنین اش حرکت می کند، اشتباه کرده است. هر چه جنین بزرگ تر می شود حرکت های آن ملموس تر می شود. در هفته بیست وهشتم یا سی ام حرکت های جنین به خوبی به شکل ضربه ای و موجی حس شده و مادر جابه جایی جنین را به راحتی می فهمد.

چرا تعداد حرکت ها از هفته سی ودوم به بعد اهمیت پیدا می کند؟

ـ چون قبل از این هفته جنین مدام تکان می خورد. از هفته سی ودوم به بعد است که ممکن است جنین با مشکلاتی روبرو شود و جفت دچار پیری زودرس شود. در این زمان حرکت ها در واقع معنی دار می شوند. به همین دلیل است که در هر بار مراجعه پزشک از مادر در مورد حرکت های جنین و تعداد آن سوال می کند.

در صورت کم شدن حرکت ها از این هفته به بعد، احتمال بروز چه مشکلاتی وجود دارد؟

ـ خب، احتمال بیمار بودن نوزاد آینده بسیار بالا می رود. یک سری آزمایش هایی وجود دارد که در صورت کندی حرکت ها صورت می گیرد. البته برخی اوقات مادران اشتباه می کنند و نمی توانند حرکت های جنین را درست حس کنند. به این گروه توصیه می کنیم بعد از ناهار مقداری مواد غذایی شیرین بخورند بعد به پهلوی چپ بخوابند و دست روی شکم بگذارند تا حرکت ها را حس کنند. اگر با این وجود در فاصله زمانی صبح تا عصر حرکتی حس نشد، مادر باید فورا به پزشک مراجعه کند.

اگر سلامت جنین به خطر بیفتد، پزشک چه می کند؟

ـ جنین فورا از رحم خارج شده و در خارج از رحم زیر دستگاه نگهداری می شود.

معمولا چه مسایلی بر کند یا تندشدن حرکت های جنین تاثیر می گذارد؟

ـ دارو خوردن مادران معمولا سبب کندی حرکت می شود. مثلا اگر مادری آرام بخش مصرف کند، حرکت ها کم می شود. برعکس وقتی مادر عصبی می شود یا تب دارد، حرکت ها تند می شود. البته غیر از رفتار مادر، تاکید بیشتر ما بر میزان حرکت های جنین است. حرکت بیشتر نشانه سلامت جنین است. قطع حرکت ها می تواند نشانه مرگ جنین در رحم باشد.

کدام ماه میزان حرکت های جنین در به اوج خود می رسد؟

ـ می توان گفت در هفته ۲۸ تا ۳۲ جنین بیشترین و ملموس ترین حرکت ها را دارد. در این هفته مایع آمنیوتیکی بیش از حد است و در نتیجه تکان ها قابل حس ترند.

از هفته سی ودوم به بعد، چطور؟

ـ از این هفته به بعد به مادر توصیه می شود مراقب حرکت های جنین باشد تا کم نشود و اگر کم شد فورا به پزشک مراجعه کند. در صورتی که حرکت ها قطع شود، آزمایش های خاصی به عمل می آید تا از زنده و سالم بودن جنین اطمینان حاصل شود. با افزایش سن باردای حرکت های جنین به دلیل بزرگ شدن او کمتر و شدت حرکت های بیشتر می شود.

چند حرکت، طبیعی محسوب می شود؟ کمتر از چه مقدار حرکت جای نگرانی دارد؟

ـ اگر جنین با سونوگرافی کنترل شود در روز گاهی بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ حرکت دارد ولی وقتی یک مادر در روز ۵ بار حرکت جنینش را حس کرد، طبیعی محسوب می شود.

آیا پیچیدن بندناف دور جنین سبب کندی حرکت می شود؟

ـ بله. بندناف معمولا دور گردن جنین هست ولی گاهی چند دور، دور جنین می پیچد و کوتاه می شود. این امر، جنین را تحت فشار قرار می دهد و خون کمتری به او رسیده و نوع حرکت ها متفاوت می شود.

توصیه شما به مادرها چیست؟

ـ مادران همیشه و به ویژه در ۳ ماهه آخر باید مراقب حرکت های جنین خود باشند و با پزشک خود هر کاهش حرکتی را در میان بگذارند و اگر مادری نصف روز حرکت جنین خود را حس نکرد، باید فورا با پزشک تماس بگیرد.

الهه جوانپور