نغمه بهاری به گوش می رسد و در این روزها وقتی برای انجام کاری به مراکز خرید می روی با دیدن ماهی قرمز، بی اراده به یاد نوروز و زیبائیهای آن می افتیم وایرانیان به سبب آداب و سننی که ریشه در تاریخ این مرزوبوم دارد سفره هفت سین می گسترانند که چند سالی است ماهی قرمز را نیز مهمان سفره های خود می نمایند که با طنا زی این موجود زیبا و دوست داشتنی لحظات شیرین و فرح بخشی رابرای خانواده بالاخص کودکان فراهم می کنند. برخی می گویند ماهی قرمز نماد باروری و آغاز فصلی نو در زندگی است و برخی معتقدند نماد طراوت و حیات هستند و باعث آرامش می گردند .

اما آیا شرایطی هم که در عرضه این موجود زنده ما می بینیم زیبا یی دارد، آیا واقعاً باید این موجود زنده و دوست داشتنی را در کنار معابر و به صورت کاملاً غیر بهداشتی به فروش رساند یا اینکه گاهی فراموش می کنیم که در قرن بیست و یکم قرار داریم و از لحاظ بهداشت بیماریها و بهداشت روانی اینگونه رفتار با این موجود دوست داشتنی و نگهداری و عرضه در این شرایط پسندیده جامعه ما نیست ، بهر حال چند سالی است که این صحبتها و موارد شبیه به آن توسط کارشناسان بهداشتی مطرح می شود ولی ظاهراً به علت مشغله فراوان مسئولینی که می بایست تصمیم سازی کنند حتی در اولویت فکر کردن هم قرار نمی گیرد چه رسد به اجراء. اما بر حسب وظیفه نکاتی را جهت آشنایی با این ماهی و موارد بهداشت فردی و نگهداری مناسب ماهی قرمز به عرض می رسانیم.

ماهی قرمزکه نام علمی آن کاراسیوس اوراتوس واز خانواده کپور ماهیان بوده ، خاستگاه اولیه آن کشور چین می باشد که با گذشت زمان به نقاط دیگر جهان بالاخص ایران معرفی شده است تا آنجایی که هر ساله میلیونها قطعه ماهی قرمز بر سر سفره های هفت سین می آیند ومهمان خا نه های ما می شوند.

● شرایط نگهداری ماهی قرمز

ماهی قرمزبه عواملی نظیر هوا،دما،آب وغذا به مقدار مناسب نیاز دارد تا هم خود سالم بماند و هم احتما لا" سلامتی ما را به مخاطره نیاندازد.

▪ دما:ماهی قرمز در دمای بالای ۲۵ درجه سانتی گراد آسیب پذیر بوده و تغییرات ناگهانی دما باعث مرگ آنها می گردد مناسب ترین دما برای ماهی قرمز بین ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی گراد می باشد.

▪ هوا:ماهی ها به اکسیژن موجود در هوا احتیاج مبرم دارند و این اکسیژن از طریق سطح هوایی که با آب در تماس می باشد وارد ظرف نگهداری ماهی می شود بنابراین هر چه سطح مقطع بالای تنگ بزرگتر باشد ،اکسیژن بیشتری به ماهی می رسد.

▪ آب: استفاده از آب شهری برای ماهی قرمز مشکل خاصی ایجاد نمی کند فقط جهت خارج شدن کلر ،قبل از عوض کردن آب ظرف حاوی ماهی،بگذارید که آب بمد ت حداقل ۲۴ ساعت در ظرف مجزا بمانذ که با این عمل هم کلر موجود در آب از بین رفته و هم آب دمای محیط را پیدا می کند.بهتر است هر هفته یک یا دو نوبت و فقط نیمی از آب ظرف ماهی تعویض گردد.

▪ غذا: اگر در شبانه روز یک یا دو نوبت غذا به ماهی بدهیم نیاز آن بر طرف گردیده که غذاهای کم پروتئین و سرشار از کربوهیدرات مناسب می باشند و حدالامکان از غذاهای آماده آنهم به اندازه ای که در آب باقی نماند بهتر است استفاده شود.

● مراحل نظارتهای دامپزشکی

کارشناسان دامپزشکی طی نظارتهای ادواری که از مراکز تهیه،تکثیروپرورش ماهیان بعمل می آورند ضمن نمونه برداری از آب و ماهی موارد بیماریهای ویروسی،باکتریایی،انگلی وقارچی راکه از سوی سازمان بهداشت جهانی (OIE ) بعنوان بیماریهای اولویت دار اعلام شده است را در آزمایشگاه مورد بررسی قرار داده وبا موارد غیر بهداشتی برخورد می نماید.همچنین شرایط اختصاصی حمل و نقل جهت این مراکز در نظر گرفته شده است که ماهیها با خوروهای مناسب و بهداشتی به مراکز عرضه انتقال داده شوند.

در صورت عدم رعایت بهداشت ،این موجود زنده نیز می تواند همانند سایر موجودات بیماریزا گردد که مهمترین آنها بیماریهای گوارشی و زخمهای پوستی هستند . در همین ارتباط کودکان،افراد مسن و کسانی که دچار نقص سیستم ایمنی می باشند از سایرین حساسترند.

از میان بیماریهای مشترک بین آبزیان و انسان که ممکن است مخاطرات بهداشتی بهمراه داشته باشد می توان به اریزپیلوئید،ویبریوز،سالمونلوز،میکوباکتریوم ماریوم،کلوستریدیوم بوتولینوم،یرسینیوز و غیره اشاره نمود.

رعایت نکات بهداشتی ذیل می تواند مانع از بروز بیماریهای قابل انتقال از ماهیان به انسان گردند و ظمنا" در سلامتی و طول عمر ماهیان موثر می باشند :

۱) ماهی قرمز شب عید خود را از مراکز معتبر تحت نظارت دامپزشکی تهیه فرمائید.

۲) از دست زدن به ماهی قرمز و یا آب محفظه مربوط به آن بدون دستکش خودداری فرمائید.

۳) دستها و ظروف استفاده شده هنگام تعویض آب ماهی را با آب و صابون بشوئید.

۴) در صورت مشاهده زخمهای پوستی و علائم بیماریهای گوارشی مثل دلدرد و اسهال به پزشک مراجعه فرمائید.

۵) آب مورد استفاده جهت ماهیان باید بهداشتی بوده و قبل از مصرف حداقل به مدت ۴۸ ساعت جهت تبادل گازها و خروج کلر در ظرف دهان گشاد نگهداری گردد.

۶) دست زدن به ماهی باعث آسیب دیدن پوشش سطحی ماهی شده و ماهی را نسبت به باکتری ها و انگل های موجود در آب حساس و آسیب پذیر می سازد.

۷) افرادی که حساس هستند یا سابقه آلرژی دارند، از دست زدن به ماهی خودداری کنند.

۸) از رها کردن ماهیان زینتی در رودخانه، تالاب ها و آبهای آزاد خوداری فرمائید.

▪ توجه: مراکز بهداشتی و مجاز مکانهای مسقفی هستند که از نظر بهداشتی قابل شستشوو ضد عفونی بوده و از آب بهداشتی کافی ،ظروف،لوازم فروش،نگهداری وحمل و نقل برخوردارند .