با یک سیم کشی روی دندان هایتان به خانه بر گشته اید و با خودتان می گویید تا چند ماه دیگر از شر آن دندان های خرگوشی راحت می شوید. ولی این پایان ماجرا نیست. نگهداری از سیم ها و براکت ها و پلاک ارتودنسی هم بایدها و نباید هایی دارد که دانستنش برای سلامت دندان هایتان بسیار ضروری است. این هفته می خواهیم از همان بایدها و نبایدها حرف بزنیم؛ بایدها و نبایدهایی که به شما می گویند چگونه از دندان های ارتودنسی شده تان مراقبت کنید...

استفاده از نخ دندان مخصوص برای آنها که سیم و نگین دارند، ضروری است. این نخ دندان به دلیل داشتن سه قسمت عمده یعنی تنیده شده و سخت تر، قسمت کاموایی و قسمتی که شبیه دیگر نخ دندان هاست قادر است به خوبی دندان های شما را از تماس با مواد غذایی و عوامل فساد دندان محافظت کند. حتی استفاده از دهان شویه های حاوی فلوراید دو تا سه بار در هفته توصیه می شود. مطمئن باشید اگر این نکات را رعایت کنید، به هیچ وجه دندان های شما دچار پوسیدگی نخواهد شد. گله شما از پوسیدگی دندان یا بیماری لثه متعاقب ارتودنسی، ربطی به این درمان ندارد و به علت بی توجهی شما در سلامت دندان هایتان است. اغلب افرادی که مراجعه ماهیانه به ارتودنتیست خود ندارند و طی درمان (یک ساله و یا کمتر و بیشتر) نکات بهداشتی را رعایت نمی کنند، در مناطق اطراف براکت ها با پوسیدگی های مربعی یا مکعب مستطیل، به صورت تغییر رنگ مواجه خواهند شد. جالب است بدانید امروزه به دلیل حذف روش های قدیمی بسیاری از مشکلاتی که متعاقب ارتودنسی ایجاد می شد، حذف شده اند. در قدیم به جای براکت ها حلقه هایی دور دندان قرار می دادند که فلزی بود و علاوه بر نمای نازیبا، به علت از بین رفتن چسب زیرین، ایجاد پوسیدگی هم می کرد اما امروزه با استفاده از چسب مخصوص با نام کامپوزیت، براکت ها به سطح مینا چسبانده می شوند. اغلب ارتودنتیست ها نیز دقت می کنند از کامپوزیت مناسبی برای دندان های جلویی که دید بیشتری دارند، استفاده کنند تا ته رنگ زردرنگ روی دندان ها ایجاد نشود. پس از ارتودنسی نیز، تنها با برداشتن آن لایه نازک میکرونی که به جهت آماده سازی مینا و چسباندن براکت ها، در حد میکروسکوپی دارای خلل و فرج شده بود، علاوه بر دندان های مرتب و متناسب در فک بالا و پایین، از سفیدی و درخشندگی آنها لذت می برید.

قرص های آشکارساز

شما می توانید این قرص ها را از دندانپزشک تان بخواهید. کافی است این قرص ها را بجوید. خواهید دید تمام پلاک های میکروبی روی سطح دندان هایتان رنگ می گیرند و شما می توانید به آسانی آنها را ببینید و با مسواک زدن از روی سطح دندان هایتان پاک کنید.

مسواک های مخصوص

مسواک هایی در بازار وجود دارند که موهایی که در بخش مرکزی سر مسواک قرار دارند، کوتاه تر از موهایی هستند که در محیط قرار دارند بنابراین شما می توانید سر این مسواک ها را روی براکت ها (نگین ها) منطبق کنید و اطراف براکت ها را به راحتی تمیز کنید. اگر هم در اثر خارج کردن دندان هایتان میان آنها فاصله افتاده است، می توانید از مسواک های بین دندانی «Inter dental Brush» برای تمیز کردن فاصله میان دندان هایتان استفاده کنید.

دهان شویه یادتان نرود

توصیه دیگر ما به شما، دهان شویه های حاوی فلوراید هستند. فلوراید موجود در این دهان شویه ها روی سطوح دندان ها نشسته و از پوسیدگی دندان ها طی درمان ارتودنسی جلوگیری خواهد کرد.

مسواک های برقی

مسواک های برقی به ویژه به کودکان برای تمیز کردن براکت ها و سیم ها کمک می کنند و آنها را به رعایت بهداشت دهان تشویق می کنند. دقت کنید دور این وسایل را به گونه ای تنظیم کنید که باعث جابه جایی و آسیب سیم ها و براکت ها نشوند.

پلاک های متحرک

اگر شما پلاک های متحرک ارتودنسی دارید، رعایت بهداشت آن آسان تر است. چون می توانید برای تمیز کردن آن را از دهان تان خارج کنید. برای تمیز کردن آن می توانید از «مسواک نرم» و صابون مایع و آب ولرم استفاده کنید. برای تمیز کردن پلاک ارتودنسی تان از خمیردندان های معمولی استفاده نکنید چون موجب سایش پلاک شما می شوند. پلاک ارتودنسی را روی کاسه دست شویی تمیز نکنید چون اگر از دست تان رها شود، در اثر برخورد با کف سرامیک خواهد شکست. بهتر است یک کاسه پلاستیکی پر از آب زیر دست تان قرار دهید و پلاک تان را بالای آن بشویید. می توانید پلاک ارتودنسی تان را بالای یک سطح نرم نیز تمیز کنید تا در صورتی که از دست تان رها شد، نشکند.

فقط آب

اگر بیرون منزل هستید و مسواک زدن دندان هایتان بعد از غذا ممکن نیست، حداقل کمی آب در دهان تان بگردانید تا باقی مانده مواد غذایی از دهان تان خارج شود.

جایی برای نگهداری پلاک ها

اگر شما پلاک ارتودنسی دارید، می توانید آن را در ساعاتی از روز برای مثال هنگام میل کردن ناهار، شام یا صبحانه از دهان تان خارج کنید. این پلاک ها و سیم های آن مطابق دندان های شما فرم داده شده اند تا نیروهای مناسب و کافی را بر دندان هایتان وارد کنند، بنابراین باید مراقب باشید که دچار تغییر شکل نشوند. پلاک تان را پشت پنجره اتاق و یا اتومبیل زیر نور مستقیم آفتاب رها نکنید. بهتر است از یکی از مغازه های فروش لوازم پلاستیکی، یک جعبه پلاستیکی مناسب دردار خریداری کنید و پلاکتان را در مواقعی که از دهان تان خارج کرد ه اید، درون آن نگهداری کنید. نگهداری پلاک در این جعبه از آلودگی و آسیب دیدن آن پیشگیری خواهد کرد.

تغذیه و ارتودنسی

وقتی دندان هایتان سیم کشی شده اند و یا پلاک ارتودنسی دارید باید مراقب غذاها و تنقلاتی که می خورید نیز باشید. بسیاری از شیرینی ها، شکلات های چسبناک و آبنبات ها اطراف سیم ها جمع می شود و تمیز کردن باقی مانده های مواد غذایی از اطراف سیم ها را برایتان دشوار می کند و اگر این مواد غذایی به خوبی از اطراف سیم ها تمیز نشود، موجب پوسیدگی دندان های شما می شود. خوردن خوراکی های سفت و سخت مانند گز، سوهان و آبنبات را کنار بگذارید چون موجب شکستن یا کج شدن وسایل ظریف درون دهان تان می شود. خوردن نوشیدنی ها و غذاهای شیرین را تا جایی که می توانید، محدود کنید. خوراکی های چسبناک به سیم ها می چسبند و حتی جدا کردن آنها می تواند سیم ها و براکت ها را از روی دندان هایتان جدا کند.

دکتر گلرخ ثریا