گر چه شاید سن وا قعی تان را از اقوام و دوستان پنهان كنید ولی خودتان هم می دانید پا از ۴۵ سال آن طرف تر گذاشته اید. در این چند ماه اخیر، گاهی ناگهان گر می گیرید، تمام بدنتان از حرارت می سوزد و بعد مثل اینكه یك سطل آب روی سرتان خالی كرده اند. اصلا نگران نباشید و فكرتان را به سمت بیماری های خطرناك و بدون درمان نبرید. خیالتان راحت باشد. این یكی از نشانه های مهم، یائسگی است؛ گرگرفتگی.

بیوگرافی یائسگی

نتایج یك تحقیق جدید كه بر روی ۲۴۵ نفر از زنان یائسه مراجعه كننده به مراكز بهداشتی درمانی شهرستان اسلامشهر انجام شد، نشان داد كه حدود ۷۰ درصد از این زنان گرگرفتگی را مهم ترین عارضه دوران یائسگی خود می دانستند و از بین عوارض دیگر دوران یائسگی مانند سردرد، تهوع، خشكی مهبل، بدخلقی و غیره، با برافروختگی و گرگرفتگی حاصل از یائسگی،بیشتر آشنا بوده و از آن آگاهی داشتند.

یائسگی زمانی است كه قاعدگی متوقف می شود. این اتفاق معمولا در سنین بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی برای خانم ها پیش می آید. تخمدان ها دیگر به هورمون تحریك كننده فولیكول پاسخ نمی دهند و هورمون های جنسی زنانه (استروژن و پروژسترون) كمتری تولید می كنند. به همین دلیل تخمك گذاری و قاعدگی خاتمه می یابد.

به محض اینكه زنی به مرحله یائسگی برسد، دیگر بارور محسوب نمی شود. در سال های قبل و بعد از یائسگی تغییرات هورمونی باعث ایجاد علایمی چون نوسان خلق، گرگرفتگی، خشكی مهبل، عرق كردن شبانه می شود. یائسگی همچنین می تواند موجب تغییرات فیزیكی طولانی مدت مثل پوكی استخوان شود. در این مطلب می خواهیم از میان تمام این عوارض، دوربین را بر روی گرگرفتگی و برافروختگی حاصل از یائسگی زوم كنیم و علت آن و راه های غلبه بر آن را بررسی كنیم.

یائسگی، آتش بدون دود

گرگرفتگی یا برافروختگی شایع ترین علامت یائسگی است. این حالت مشابه گرما و برافروختگی است كه هنگام عصبانیت در چهره و بدن خود احساس می كنیم. تقریبا ۷۵ درصد از زنان در دوره یائسگی به گرگرفتگی دچار می شوند و در حدود ۱۰ درصد از آنها تا ۱۵ سال بعد از یائسگی نیز آن را احساس می كنند. زنان حملات دوره ای و ناگهانی گرگرفتگی را به صورت خفیف، متوسط یا شدید تجربه می كنند.

البته این احساس در خانم هایی كه با برداشتن تخمدان هایشان به صورت مصنوعی یائسه شده اند، نیز احساس می شود. شما هم اگر با این مشكل رو برو باشید، می دانید در لحظاتی كه دچار گرگرفتگی می شوید، تپش قلبتان سریع تر شده، در سرتان احساس فشار می كنید، گرما را به صورت واضح در گردن و سینه احساس می كنید، گاهی هم تمام بدنتان عرق می كند. جالب است بدانید ۷۵ تا ۸۰ درصد زنان در ۳ ماه اول بعد از یائسگی فیزیولوژیك (طبیعی) و یا مصنوعی (برداشتن تخمدان) گرگرفتن را تجربه می كنند و از میان این زنان، ۸۵ درصدشان حداقل به مدت یك سال درگیر این علایم خواهند بود.

زمان شروع حملات گر گرفتگی در بیشتر خانم ها، قبل از تاریخ آخرین قاعدگی است و این حملات گرگرفتگی، هر بار بین ۳۰ ثانیه تا ۵ دقیقه طول می كشد. شما ممكن است این برافروختگی را بیشتر بر روی قفسه سینه و سر و صورت تان احساس كنید ولی گاهی تمام بدنتان ممكن است گر بگیرد. اینكه چند مرتبه در روز احساس گرگرفتگی می كنید از فردی به فرد دیگر متفاوت خواهد بود و در خانم های مختلف، یكسان نیست. احساس گرگرفتگی ممكن است در محل كار به سراغتان بیاید و شما را نگران و عصبی كند، گاهی هم این حملات برافروختگی در هنگام خواب شما را كلا فه می كند و از اینكه تمام ملافه های شما از شدت عرق كردن بدنتان خیس شده اند، ناراحت و آزرده می شوید.

كاهش هورمون ها، شر به پا می كند

گرگرفتگی در نتیجه تغییرات هورمونی و كاهش میزان تركیبات شبه تریاكی در داخل بدن به نام آندورفین ها رخ می دهد. آندورفین ها درست مانند تریاك و یا مورفین عمل می كنند اما با این تفاوت كه در داخل بدن و به صورت طبیعی از دستگاه عصبی مركزی ترشح می شوند. این تركیبات در هنگام استرس و فشارعصبی و بلایا و یا مصیبت های طبیعی و خانوادگی درست مانند یك مسكن در بدن ترشح شده و ما را آرام تر می كنند تا بتوانیم راحت تر با درد و رنج خود كنار بیاییم.

ورزش به ویژه شنا از عواملی است كه ترشح آندورفین ها را افزایش می دهد. بنابراین به نظر می رسد كه خانم ها می توانند به كمك ورزش كاهش ترشح آندورفین ها و سایر هورمون های بدن را جبران كنند و به گرگرفتگی و برافروختگی دچار نشوند. با وجود تمام اینها علت اصلی گرگرفتگی ها ناشی از یائسگی دقیقا مشخص نشده است. دانشمندان تغییرات هورمونی و تغییر در فعالیت غده هیپوتالاموس را در گرگرفتگی دخیل می دانند. می دانید كه هیپوتالا موس در مغز انسان مانند یك ترموستات، درجه حرارت بدن را تنظیم می كند.

آبی بر آتش

هورمون درمانی:

كاهش هورمون زنانه استروژن در دوران یائسگی مایه تمام دردسرهایی چون گرگرفتگی، خشكی واژن و اختلال خواب است. هورمون درمانی جایگزین یا همان )H.R.T( یعنی اینكه با مصرف داروهای حاوی هورمون های زنانه، كاهش این هورمون ها را در بدن یك خانم یائسه جبران كنیم.

رژیم های دارویی معمول در هورمون درمانی جایگزین شامل استروژن و پروژستین همراه یكدیگر است. مصرف استروژن بدون پروژستین، موجب تحریك بیش از حد بافت آستر رحم می شود و این امر موجب رشد بیش از حد سلول های موجود در این بافت شده و در نهایت ممكن است به سرطان رحم منجر شود.

پروژستین با خطر پیدایش سرطان رحم مبارزه می كند و به همین دلیل است كه اگر شما رحم خود را برداشته باشید، هر دو هورمون برای شما تجویز خواهد شد.

البته اگر بخواهید از هورمون برای خاموش كردن گر گرفتگی یائسگی استفاده كنید، گاهی باید از پروژستین به تنهایی استفاده كنید. داروهای هورمونی هم به صورت قرص و هم به شكل برچسب پوستی در داروخانه ها موجود است، ولی توجه كنید این قرص های هورمونی از گروه داروهای بدون نسخه نیستند و پزشك شما با بررسی شرایط عمومی بدنتان، این داروهای هورمونی را برایتان تجویز خواهد كرد.

بفرمایید دوش آب سرد:

یك دوش آب سرد در فرو نشاندن برافروختگی و گرگرفتگی در دوران یائسگی بسیار كارساز است. شما می توانید در لحظاتی كه از شدت گرما و گرگرفتگی حسابی كلافه شده اید، با یك دوش آب سرد خود را خنك كنید و درجه حرارت بدنتان را به صورت فیزیكی كاهش دهید.

و باز هم ورزش:

نتایج یك پژوهش جدید نشان می دهد، ۵۵ درصد زنان یائسه ای كه به تمرینات هوارسان (استقامتی) پرداخته اند كمتر به گرگرفتگی دچار شده اند. پژوهش دیگری كه با شركت ۸۰۰ نفر از زنان یائسه سوئدی انجام شد، نشان داد كه تنها ۵ درصد از زنانی كه مرتبا ورزش می كردند به گرگرفتگی دچار شدند، در حالی كه این میزان در زنانی كه به ندرت ورزش می كردند ۱۵ درصد بود.

سویا درمانی:

نتایج تحقیقات جدید نشان می دهد، مصرف سویا در كاهش احساس گرگرفتگی و برافروختگی ناشی از یائسگی، مفید است. سویا یك پروتئین گیاهی است كه شما می توانید آن را به جای گوشت به اكثر غذاهای خود بیافزایید.

۵ فرمان برای مبارزه با گرگرفتگی

۱) رژیم غذایی: كمتر مصرف كردن غذاهای پرادویه و داغ همچنین نوشیدنی های دارای كافئین و داغ، تعداد حملات گرگرفتگی را كاهش می دهد.

۲) استرس ممنوع: استرس نقش مهمی در تحریك گرگرفتگی دارد. با مدیتیشن، ورزش های هوازی و تنفس عمیق از این حملات جلوگیری كرده و در طی حملات، احساس برافروختگی خود را كاهش دهید.

۳) درجه حرارت اتاق را تنظیم كنید: در طول زمستان دمای اتاق را پائین نگه داشته و در تابستان هوای اتاق را خنك نگه دارید. شاید افراد خانواده شما از این وضعیت ناراضی باشند ولی شما مشكل خود را برایشان توضیح دهید. حتما با شما همكاری خواهند كرد.

۴) لباس مناسب بپوشید: لباس خواب شما بهتر است از جنس پنبه باشد. در طول روز هم لباس هایی بپوشید كه در صورت حمله گرگرفتگی بتوانید لباس های اضافیتان را درآورید و خنك شوید.

۵) آب بنوشید: در طول روز مقدار زیادی آب یخ بنوشید. هنگام خواب هم می توانید یك لیوان آب و یخ كنار تختخواب خود بگذارید.

‌گلرخ ثریا