یک مادر جوان هنگام مراجعه به بخش جراحی در مورد وجود خون در مدفوع دختر ۷ ماهه اش بسیار نگران بود...

لکه واقعا خون بود؟

وجود کریستال های اورات در مجاری ادراری می تواند سبب لکه های قرمز روی پوشک شود، اما از نظر بالینی مهم نیست. داروهایی نظیر ریفامپین که در ادرار ترشح می شود، می تواند سبب قرمز رنگ شدن ظاهر مدفوع شود.

خونریزی و خون

در مورد سابقه خانوادگی وجود اختلالات خونی سوال کنید و این که آیا خونریزی از قسمت های دیگر بدن نوزاد مثل بینی هم دیده شده است و آیا روی بدنش آثار کبودی وجود دارد؟

در مورد رنگ خون و این که آیا خون با مدفوع مخلوط شده یا نه و یا همراه دفع خون دردی وجود دارد یا نه سوال کنید. وجود خون قرمز روشن، هنگام خشک کردن یا روی پوشک (بدون این که با مدفوع مخلوط شده باشد) بیانگر خونریزی از ناحیه مقعد است. اگرچه یبوست و شقاق مقعد معمولا همراه وجود خون در پوشک وجود دارد، یبوست شایع ترین دلیل خونریزی رکتال پس از دوران نوزادی است، صرف نظر از این که آیا شقاق مقعد قابل رویت است یا خیر. شقاق همراه با یبوست معمولا به دلیل زور زدن کودک یا گریه همراه با درد هنگام دفع مدفوع است؛ در مقابل، پولیپ های رکتال با خونریزی های مکرر بدون درد خواهد بود.

با وجود خون مخلوط شده به مدفوع باید به درهم فرورفتگی روده ها مظنون شد. موکوس های خونی رنگی که دفع می شوند اصطلاحا به نام ژله توت فرنگی توصیف می شوند؛ ممکن است سابقه کولیک شدید حمله ای و رنگ پریدگی دوره ای وجود داشته باشد. اگر مدفوع خونی تیره تر از طبیعی یا حتی سیاه رنگ (با فرض این که به کودک مکمل آهن داده نشده باشد) وجود داشته باشد، احتمال این که خون از قسمت های بالاتر دستگاه گوارش باشد، بیشتر است. مثلا این خونریزی ممکن است به دلیل ازوفاژیت ثانویه به ریفلاکس، گاستروانتریت شدید، دیورتیکولیت مکل یا یک کیست دوپلیکاسیون باشد. در نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می شوند، شقاق نوک سینه می تواند منجر به خون تیره در مدفوع نوزاد شود.

مدفوع

در مورد قوام، تکرر و رنگ مدفوع سوال کنید. اگر مدفوع زیاد و نرم تر از معمول بود، ممکن است به دلیل کامپیلوباکتر یا عفونت شیگلا یا سایر عفونت های باکتریایی مثل کلستریدیوم دیفیسیل باشد. آخرین موردی که باید به آن شک کرد استفاده از آنتی بیوتیک ها است. در مواجهه با گاستروانتریت ویروسی، خونریزی بسیار نادر است. همچنین باید در مورد این که آیا سایر اعضای خانواده با این مشکل درگیر شده اند و مسافرت های اخیر نیز سوال کنید.

از غذا بپرسید

در مورد انواع غذاهایی که به کودک داده می شود و این که آیا اخیرا تغییری در رژیم غذایی او داده شده است، سوال کنید. آلرژی به شیر گاو با وجود خون در مدفوع مشخص می شود؛ این حالت مخصوصا در نوزادانی که با شیر خشک تغذیه می شوند و مبتلا به آلرژی غذایی غیروابسته به IgE هستند، بیشتر دیده می شود. سابقه خانوادگی آلرژی یا سابقه فردی اگزما اغلب وجود دارد.

آن چه باید انجام گیرد

معاینه عمومی انجام دهید به دنبال علایمی چون کبودی باشید. کبودی ممکن است نشان دهنده اختلال خونریزی دهنده عمومی باشد. همچنین کودک را از نظر کم خونی به دنبال از دست دادن طولانی مدت خون یا از نظر کم آبی به دلیل استفراغ و اسهال بررسی کنید.

شکم را معاینه کنید توجه کنید که آیا مدفوع قابل لمس یا نفخ وجود دارد یا خیر؛ و در آخر، بسته به وضعیت بالینی کودک و وجود استفراغ (اغلب آلوده به صفرا) این مشکل ممکن است به دنبال چرخش نابجا و پیچش روده باشد. در این صورت در لمس یک توده سوسیسی شکل در قسمت راست بالایی شکم لمس می کنید که نشان دهنده درهم رفتگی روده ها است.

ناحیه مقعد و پوشک را چک کنید در ناحیه مقعد ممکن است یک شقاق یا پوست کنده شده ناشی از بثورات شدید پوشک باشد. پرولاپس رکتال همراه با خونریزی مشاهده خواهد شد. در مواردی که مشکوک به گاستروانتریت هستید، نمونه مدفوع را برای کشت و بررسی های بیشتر به آزمایشگاه ارسال کنید.

تجویز دارو از داروهای نرم کننده مدفوع مثل لاکتولوز و یک ژل بی حس کننده برای درمان یبوست یا شقاق استفاده کنید.

درخواست آزمون آلرژی کنید اگر مشکوک به آلرژی هستید، برای تعیین آنتی ژن اختصاصی IgE پروتئین شیرگاو، آزمایش درخواست کنید، اما به خاطر داشته باشید چون هیچ آزمون تشخیصی اختصاصی برای آلرژی غذایی غیروابسته به IgE وجود ندارد برای بررسی درستی این تشخیص باید به طور آزمایشی ۶ ۲ هفته از مصرف شیر گاو و محصولاتی که حاوی شیر است، خودداری شود.

ارجاع به متخصص اگر به خونریزی مکرر و بدون درد از پولیپ رکتال مشکوک بودید، فورا کودک را به یک متخصص ارجاع دهید؛ در صورتی که علایم بالینی گاستروانتریت شدید یا بیماری های جراحی مثل دیورتیکول مکل، یا یک درهم رفتگی روده یا در موارد نادر کیست دوپلیکاسیون وجود داشت، ارجاع فوری بیمار بسیار مهم است.

آگاه باشید اگر خونریزی واژینال یا حالت غیرطبیعی در مقعد دیدید، احتمال سوء استفاده جنسی وجود دارد.

ترجمه:مژگان کریمـــی

منبع:

Gatrad AR, Shekh A. Blood Stained Nappy. BMJ July ۲۸, ۲۰۱۲; ۳۴۵:۴۵.