به گفته متخصص کودکان استفاده از آنتی بیوتیک در درمان سرماخوردگی های ویروسی بی اثر است اگر آبریزش بینی و سرفه در کودکان ۱۰ تا ۱۴ روز ادامه یابد با علائم درگیری سینوس ها مانند تب، درد صورت یا بدن مشاهده شود، احتمال ابتلا به سینوزیت میکروبی وجود دارد.

سرماخوردگی یک بیماری ویروسی با علائم آبریزش و انسداد بینی است. در سرماخوردگی علائمی مانند تب، سردرد و دردعضلانی یا وجود ندارد و یا بسیار خفیف است. این بیماری در تمام فصول سال اتفاق می افتد اما از اوایل پاییز تا پایان بهار شایع تر است.

رینوویروس شایع ترین عامل سرماخوردگی است. این بیماری در ماه های مهر، آبان، فروردین و اردیبهشت بیشتر از سایر فصول سال شایع می شود؛ این درحالی است که ویروس RSV و آنفلوآنزا بیشتر از دی تا فروردین ماه کودکان را مبتلا می کند.

کودکان سالانه به طور متوسط ۶ تا ۸ مرتبه دچار سرماخوردگی می شوند که البته با افزایش سن تعداد دفعات ابتلا به این بیماری کمتر می شود؛ به طوری که بالغین به طور متوسط دو تا سه بار در سال به این بیماری مبتلا می شوند.

افزایش مواجهه با ویروس، تعداد دفعات ابتلا به سرماخوردگی را افزایش می دهد؛ به طوری که کودکانی که در مهدکودک نگهداری می شوند بیشتر از کودکانی که در تمام اوقات در خانه هستند به بیماری سرماخوردگی مبتلا می شوند.

تعداد دفعات سرماخوردگی دراثر ضعف سیستم ایمنی نیز افزایش می یابد. ویروس های سرماخوردگی می توانند با ذرات ریز و درشت تنفسی و نیز تماس مستقیم از فردی به فرد دیگر منتقل شوند.

اگر عامل سرماخوردگی ویروس آدنوویروس یا رینوویروس باشد، این بیماری می تواند بارها در طول سال تکرار شود و بدن در برابر آنها ایمن و واکسینه نمی شود؛ چرا که هریک از این ویروس ها انواع متفاوت و متنوعی دارند و اگر سیستم ایمنی علیه هرنوع آنها مقاوم شود، انواع دیگر هنوز برای سیستم ایمنی فرد، جدید و ناشناخته هستند.

آغاز علائم سرماخوردگی به طور معمول یک تا سه روز پس از مواجهه با ویروس است. علائم این بیماری با درد یا احساس خارش در گلو آغاز می شود و سپس گرفتگی بینی ایجاد می شود و باعث ناتوانی در تنفس و بی خوابی شیرخوار یا کودک در شب اول بیماری می شود. پس از آن نیز سرفه ها آغاز می شود.

دوره بروز علائم بیماری سرماخوردگی معمولا حدود یک هفته به طول می انجامد؛ اگرچه در حدود ۱۰ درصد موارد، علائم تا دوهفته نیز ادامه می یابد.

علائم بیماری سرماخوردگی به راه های هوایی فوقانی محدود می شود و ریه ها را درگیر نمی کند. تغییر رنگ ترشحات که در طول دوره این بیماری شایع است نشان دهنده عفونت میکروبی و یا سینوزیت نیست؛ بنابراین صرفا ایجاد تغییر در رنگ ترشحات بینی از حالت شفاف به مایع زرد یا سبز رنگ، نشانه تبدیل به عفونت میکروبی نبوده و نیاز به مصرف آنتی بیوتیک ندارد.

مهم ترین مسئولیت پزشک متخصص کودکان، در رابطه با کودکان دارای علائم سرماخوردگی تشخیص ویروسی یا غیرویروسی بودن بیماری است. اگر آبریزش بینی و سرفه ها بیش از ۲ هفته ادامه یابد، پزشک می تواند در معاینات خود با درنظرگرفتن سایر علائم و نشانه ها، وجود سینوزیت میکروبی را بررسی کند.

گاهی کودکی که علائم شبیه به بیماری سرماخوردگی دارد، اصلا دچار عفونت ویروسی یا میکروبی نیست، بلکه آلرژی بینی (رینیت آلرژیک) است که گرفتگی بینی، آبریزش بینی و سرفه را سبب شده است.

برای درمان سرماخوردگی ویروسی، درمان علائم بیماری کفایت می کند. مطالعات نشان داده که داروهای ضدسرفه و آنتی هیستامین ها برای درمان علائم سرماخوردگی در شیرخواران زیر۶ ماه موثر نیستند و همچنین استفاده از بسیاری از این داروها به علت احتمال ایجاد سندرم مرگ ناگهانی برای شیرخواران زیر ۶ماه ممنوع است.

استفاده ازقطره یا اسپری سالین (کلرید سدیم) در هر سنی برای بازشدن انسداد بینی و رقیق شدن ترشحات مفید است. قطره های موضعی دارویی مانند فنیل افرین تنها با تجویز پزشک و در مدت زمانی محدود می تواند مورد استفاده قرارگیرد. البته باید توجه داشت که مصرف این دارو بیش از ۳ روز در یک ماه اثر معکوس دارد و گرفتگی بینی را افزایش می دهد.

علت بروزسرفه در سرماخوردگی بیشتر به علت تحریک راه های هوایی فوقانی است. مصرف شربت های حاوی عسل تا حدی در کاهش سرفه ها موثر است و ترکیبات کافور، نعناع و اکالیپتوس نیز در رفع سرفه های شبانه مفیدند.اما اکسپکتورانت هایی مانند گایافنزین و نیز داروهایی ماندن دکسترومتورفان و کدئین اثری روی سرفه های ناشی از سرماخوردگی ندارند.

تا ۳۰ درصد کودکانی که دچار سرماخوردگی هستند، ممکن است دچار عفونت گوش میانی شوند. درمان علائم سرماخوردگی اثری در پیشگیری از عفونت گوش ندارد.

عفونت میکروبی سینوس ها به صورت سینوزیت به دنبال بیماری سرماخوردگی در ۵ تا ۱۳ درصد کودکان شایع است. اگر آبریزش بینی و سرفه ۱۰ تا ۱۴روز ادامه یابد با علائم درگیری سینوس ها مانند تب، درد صورت و بدن و پف صورت مشاهده شود، احتمال ابتلا به سینوزیت میکروبی وجود دارد که طبق نظر پزشک برای درمان کودک، آنتی بیوتیک تجویز می شود.

در کودکان مبتلا به آسم در صورت ابتلا به سرماخوردگی ویروسی، علائم بیماری تشدید می شود و طبق نظر پزشک معالج احتمال تجویز مصرف داروهای آسم تا میزان متفاوت نسبت به قبل وجود دارد.

استفاده از آنتی بیوتیک ها در درمان سرماخوردگی های ویروسی بی اثر است و استفاده بی رویه و نامناسب از آنتی بیوتیک ها باعث افزایش مقاومت میکروب ها در برابر داروها می شود.