تا حالا اتفاق افتاده به یک ماده غذایی آلرژی پیدا کنید؟ البته؛ اما راه حل رفع آلرژی شما حذف آن ماده است؛ به همین سادگی اما اگر یک نوزاد کوچولو که تنها غذای او شیر مادرش است به شیرمادر آلرژی بدهد چه باید کرد؟ البته این ظاهر قضیه و تشخیص افراد ناآگاهی است که در موقع بروز مشکل نه تنها راه حل نمی دهند بلکه با حرف های نسنجیده خود نمک بر زخم می پاشند...

هیچ کودکی به شیر مادرش آلرژی نمی دهد ولی نوزاد خانم فرزانه فولادبند، که از همکاران سلامت است، به خاطر مصرف لبنیات، به ویژه شیر آلرژی پیدا کرده و حدود یک سال است که این مادر با همه مشکلات به دخترش شیر می دهد. همکار خوب ما قصد دارند با بیان دردسرها و مشکلات خود به سایر مادرانی که دچار چنینی مشکلی می شوند، دلگرمی دهد که این دوره گذرا را به خوبی طی کنند. این مادر میهمان میزگرد این هفته ماست. با ما و کارشناسان سلامت همراه شوید. حالا که آنیتا، دختر کوچولوی خانم فولادبند، یک ساله شده کم کم مادرش می تواند خوردن لبنیات را شروع کند. حال آنیتا خوب است، به همت عالی مادرش توانسته یک کودک سالم و شاداب باشد و هرگز طعم شیرخشک را نچشد و از خوردن شیر مادر لذت ببرد.

خانم فولادبند که باوجود همه دشواری?ها هنوز دخترش را از شیر مادر محروم نکرده، می گوید:

اطـرافـیـانـم مـی?گـفـتـنـد :«بـچـه ات بـه شـیـر حسـاسـیـت دارد!»

خانم فولادبند! از چه زمانی متوجه شدید که فرزندتان به شیر آلرژی دارد؟

گریه ها و بی قراری های شدید دخترم از یک ماهگی شروع شد و بیشتر وقت ها نفخ، دل درد و اسهال داشت. بیشتر وقت ها بینی اش کیپ می شد و روی گونه هایش دانه های ریز و قرمز می زد. متخصص اطفال ابتدا تشخیص داد که فرزندم مبتلا به کولیک نوزادی است. مصرف داروهای ضدنفخ تاثیر چندانی در رفع مشکل نداشت تا اینکه یک بار در مدفوع او خون مشاهده کردم.

خیلی نگران شدید؟

بله. با نگرانی به متخصص گوارش اطفال مراجعه کردم. ایشان گفتند که احتمالا بچه به شیر گاو حساسیت دارد. وقتی من با تعجب گفتم او به جز شیر مادر چیز دیگری نمی خورد، پاسخ دادند زمانی که شما شیر گاو مصرف می کنید، پروتئین های شیر گاو وارد شیرتان می شود و بچه دچار مشکل می شود. بعد هم توصیه کردند تا یک سالگی دخترم شیر گاو و محصولات لبنی دیگر مانند پنیر، ماست، دوغ، کشک و حتی کره مصرف نکنم.

حذف شیر و لبنیات از رژیم غذایی آن هم در زمان شیردهی سخت نبود؟

چرا اما بعد از آن دخترم خیلی آرام شد و همه مشکلاتش برطرف شد. دیگر خبری از دل درد، نفخ و اسهال نبود و خوشحال بودم که لازم نیست فرزندم دارو مصرف کند.

در این مدت پیش نیامد که از ادامه شیردهی منصرف شوید؟

نه. قبل از تشخیص آلرژی به شیر و زمانی که فرزندم نفخ و دل درد داشت و از خوردن شیر امتناع می کرد و خوب شیر نمی خورد بعضی از اطرافیان می گفتند بچه به شیر تو حساسیت دارد و بهتر است دیگر به او شیر ندهی. نمی دانید این حرفشان چقدر دلم را به درد می آورد و باعث نگرانی ام می شد. وقتی فهمیدند باید تا یک سال شیر و لبنیات نخورم، باز هم گفتند با این همه دردسر چرا به جای شیر خودت از شیرخشک های مخصوص استفاده نمی کنی. با این کار هم به خودت ضرر نمی زنی و هم این شیر که به او نمی سازد را به خوردش نمی دهی... اما من شنیده بودم که شیر مادر سیستم ایمنی بچه ها را تقویت می کند و برای بچه هایی که آلرژی دارند، خیلی مفید است. به خاطر نوع کارم در حوزه سلامت حتی شنیده بودم که آلرژی به شیر در بچه هایی که شیر مادر می خورند زودتر از بین می رود و همین باعث شد خسته و ناامید نشوم.

با این رژیم غذایی حذفی نگران کمبود کلسیم نبودید؟

متخصص اطفال گفت در این مدت از قرص مکمل کلسیم و شیرخشک های مخصوص مادران شیرده استفاده کنم. البته آن زمان من برای کاهش وزن پیش متخصص تغذیه می رفتم و نظر ایشان این بود که استفاده از مکمل کلسیم کافی است.

شیر و لبنیات در خوراکی هایی مانند کیک و بیسکویت هم وجود دارد. آنها را هم مصرف نمی کردید؟

بله. کیک، بیسکویت، بستنی، شکلات های شیری و شیرینی خامه ای هم مصرف نمی کردم که این مساله برای کاهش وزنم هم مفید بود.

در این مدت که شیر گاو نمی خوردید شیر و محصولات لبنی گوسفندی را امتحان نکردید؟

من از پنیر و ماست گوسفندی استفاده می کردم. اما به دلیل وجود احتمال تب مالت از شیرهای گوسفندی که به صورت کیلویی فروخته می شوند، استفاده نکردم. درضمن شیر و ماست گوسفندی در همه سال وجود ندارد و فقط چند ماه از سال قابل تهیه است.

از چه زمانی مصرف لبنیات را شروع کردید؟

بعد از یک سالگی دخترم مصرف ماست و دوغ را شروع کردم. به این صورت که بعد از یک بار مصرف دو روز صبر کردم و بعد از اینکه مشکلی مشاهده نشد مصرف را به تدریج بیشتر کردم. الان دخترم هم بدون هیچ مشکلی ماست و دوغ می خورد.

شیر چطور؟

نه هنوز، بعد از اینکه شیر گاو می خورم دخترم دچار نفخ و دل درد خفیف می شود و دانه های ریزی در ناحیه زیر گردن اش می زند. فعلا شیر گاو نمی خورم و به توصیه پزشک به دخترم هم شیر گاو نمی دهم. امیدوارم زودتر مشکل اش برطرف شود و تا پایان ۲سالگی که او را از شیر می گیرم، بتواند شیر بخورد.

نگاه روان پزشک

یادداشت دکتر فریبا عربگل فوق تخصص روان پزشکی کودک و نوجوان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

نـقـش شـیـردهـی به نـوزاد در سلامـت روانـی مـادر

خیلی از مواقع مادر با موفقیت در شیردادن و تغذیه کودک و مراقبت از او احساس توانایی و رضایتمندی می کند و مادر بودن خود را با این قضیه می سنجد. مادران آگاه، مانند این خانم از عهده مشکل برمی آیند اما اگر مادری نتواند به فرزند خود شیر دهد و او را خوب تغذیه کند ممکن است احساس کند فرد بی کفایتی است که نتوانسته این وظیفه مهم را انجام دهد، به دلیل آنکه تغذیه اولین و مهم ترین مساله ارتباطی بین مادر و کودک است. یعنی بچه ای که ناتوان است، اساسی ترین نیاز او همین خوردن است و مادر باید احساس کند که آنقدر توانایی دارد تا این موفقیت را کسب کند تا به فرزندش شیر بدهد.

خیلی از مواقع، حتی می بینیم مادرانی که سن و سال کمتری دارند و جوان و بی تجربه اند یا مشکلاتی دارند و نمی توانند کودک خود را شیر دهند یا بنا به دلایلی کودک سینه مادر را نمی گیرد، دچار اضطراب و نگرانی می شوند و فکر می کنند که حتما یک جای کار ایراد دارد که من نمی توانم به کودکم شیر دهم و این یعنی نقص و ناتوانی در امر مادری!

معمولا اگر در رابطه مادر و کودک مشکلی پیش بیاید (چه عاطفی و روانی، چه در مسایل فیزیکی مانند تغذیه و شیردهی کودک) یک مشکل دوطرفه است و مجموعه ای از عوامل در ایجاد آن دخالت دارند در نتیجه برای رفع و تعدیل آن نیز باید چند بعدی و روی جنبه های مختلف کار کرد. وقتی مادر در امر تغذیه و شیردهی کودک دچار مشکل می شود ممکن است برخی از عوامل به کودک مربوط باشد و برخی دیگر به مادر. به عنوان نمونه برخی از بچه ها کلا بدغذا و کم غذا و کم خواب و بدقلق هستند و مادر برای غذا دادن به این کودک، خواباندن و آرام کردن او دچار مشکل می شود و باید ترفند هایی را بیندیشد تا بتواند به کودکش غذا بدهد، او را بخواباند و آرام کند.

از سوی دیگر برخی از بچه ها بهتر غذا می خورند، خواب منظمی دارند و آرام و راحت هستند. مسلم است که پدر و مادر چنین کودکی بودن نه تنها راحت و آسان است، بلکه بسیار لذت بخش است. نه تنها چنین کودکی مدام از محیط پیرامون اش توجه مثبت می گیرد، بلکه والدین او نیز توسط دیگران تایید و تحسین می شوند که آفرین به این روش تربیت و توانایی در والدگری!

در حالی که والدین گروه اول که بچه های سخت و بدقلقی دارند نه تنها خودشان در مدیریت رفتارهای مختلف کودک همیشه با مشکل مواجه هستند و باید راه حل های نوین و کارآمدی را پیدا کنند، بلکه مدام در معرض پیام های ناامید کننده و منفی اطرافیان قرار دارند که مهارت های پدر و مادر بودن آنها را زیر سوال می برند.

همان طور که برخی از عوامل مربوط به کودک است باید توجه کرد که برخی مشکلات وجود دارد که مربوط به مادر یا والدین است. به عنوان نمونه مادرانی که وسواسی، مضطرب و بسیار کنترل کننده هستند، روی مسایل کودک خود خیلی متمرکز می شوند و اجازه نمی دهند کودک متناسب با مراحل رشد، رفتارها و هیجاناتی را تجربه کند. به عنوان نمونه روی همین مساله غذا دادن اصرار دارند که کودک را مطابق الگوی خود غذا دهند و پس از مدتی، کشمکش قدرت بین مادر و کودک در می گیرد و ممکن است کودک دیگر غذا نخورد. مسلم است که کودک طی مراحل رشد خود اشتباهات و خطاهایی دارد و ما اگر برای پیشگیری از اشتباه نگذاریم کودک چیزی را تجربه کند رشدی رخ نخواهد داد.

فقط عوامل رفتاری و هیجانی نیستند که در روند یک شیردهی موفق ایجاد اشکال می کنند بلکه ممکن است بنا به دلایل فیزیکی و جسمی (چه در مادر و چه در کودک) مشکلاتی وجود داشته باشد که مادر نتواند کودکش را شیر دهد و برای درمان هم علل و عوامل مربوط به مادر و هم عوامل مربوط به کودک باید در نظر گرفته و اصلاح شود و چنانچه بنا به دلایلی نتوان علت را رفع کرد باید به مادر برای پذیرش و کنار آمدن و تطابق با این قضیه کمک شود به نحوی که مادر کفایت و شایستگی خود را زیر سوال نبرد و بپذیرد که در حد توانش تلاش خود را کرده است.

ولی مواردی نیز هست که می توان آن را برطرف یا مشکل را اندکی تعدیل کرد مانند مواقعی که به دلایل مسایل سرشتی کودک یا صفات شخصیتی مادر می توان با آموزش هایی در این زمینه آگاهی مادر را افزایش و مشکل را کاهش داد. برگزاری برخی کلاس ها و دوره های آموزشی قبل از زایمان و بارداری در مورد نحوه شیردهی، مراقبت از کودک و ارتباط برقرار کردن با او، تقویت نقش پدر در مراقبت از کودک و حمایت از مادر، آموزش در مورد واکنش های مختلف رفتاری کودک و مسایل رشدی و کنار آمدن با آنها و... می تواند بسیار کمک کننده باشد چون بسیاری از مشکلات مربوط به آن است که والدین اطلاعات و آگاهی کافی ندارند و ناگهان متوجه می شوند در حالی که هیچ آمادگی و مهارتی ندارند پدر یا مادر شده اند. چنانچه می بینیم در بسیاری موارد مشکلاتی که در بارداری اول و تربیت فرزند اول وجود دارد در فرزندان بعدی وجود ندارد.

در صورت وجود هرگونه مشکل در امر شیردهی و تغذیه کودک نباید از نقش و واکنش اطرافیان غافل شد چه در تشدید اضطراب و احساس بی کفایتی مادر و چه در کمک به احساس آرامش و تطابق او با مشکل. اینکه دیگران چطور به این قضیه نگاه می کنند بسیار مهم است. آیا آنها مادر را مقصر می دانند و احساس می کنند تلاش هایش را نکرده یا کمک می کنند تا او بفهمد که به عنوان نمونه در اینجا یک مساله پزشکی (مانند حساسیت یا آلرژی) اتفاق افتاده، مادر تلاش خود را کرده تا به طور کامل از کودک حمایت و مراقبت کند، اما نتوانسته کودکش را با شیر خودش تغذیه کند و حالا باید او را کمک کرد تا جنبه های مثبت وجودی خود یا سایر توانایی ها و زیبایی های رشدی کودک خود را ببیند.

نکته آخر تاکید بر نقش بسیار مهم پدر در حمایت از مادر و تقویت توانایی های او و غلبه کردن بر احساس تنهایی اوست.

نگاه متخصص تغذیه

کدام مادران به مکمل کلسیم نیاز دارند؟

دکتر ناصر کشاورز/ متخصص تغذیه و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران

در مواردی که شیرخوار یا کودک شیرخواره به پروتئین شیر گاوی که در شیر مادرش ترشح شده حساسیت نشان می دهد به ناچار مادر باید هر نوع پروتئین لبنیات گاوی را از رژیم غذایی اش حذف کند. به عبارت دیگر شیر، ماست و پنیری که از شیر گاو تهیه شده باشد هم برای او مضر است چون در شهرها و در کشور ما شیر گوسفند و بز کمتر یافت می شود یا به عبارتی نادر است، برای اینکه این مادران خود با مشکل مواجه نشوند یا باید شیر سویا یا حداقل ۱۰۰۰ میلی گرم کلسیم روزانه مصرف کنند. در غیر این صورت دچار مشکلات شدید و جدی استخوانی خواهند شد. چرا که هیچ چیزی مانند لبنیات و شیر تامین کننده کلسیم مورد نیاز بدن مادر نخواهد بود.

وقتی کودک شیرخوار چنین حساسیتی پیدا کند که مربوط به شیر گاو است، شیر و ماست و پنیر باید از رژیم غذایی اش حذف شود و نباید کودک را از بهترین غذا که همان شیرمادر است مخصوصا در یک سال اول زندگی محروم کرد. از طرفی اگر کودک شیر مادر نخورد باید سراغ شیر خشک رفت که باز هم در تهیه این شیر خشک ها از شیر گاو استفاده می شود و مشکل کودک حل نمی شود مگر اینکه شیرخشک های خاصی که در بازار موجود است برای او تهیه شود که این هم برای همه امکان پذیر نیست. بنابراین مادر باید مواد حاوی شیر گاو یا تهیه شده از شیر گاو را حذف کند و به جای آن از سایر منابع پروتئینی غیر از شیرگاو و مکمل کلسیم استفاده کند.

نگاه متخصص اطفال

شایع ترین آلرژی غذایی در کودکان

دکتر وحید قبادی دانا

بورد تخصصی بیماری های کودکان و عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی دانشگاه علوم پزشکی تهران، رییس کلینیک فوق تخصصی آلرژی جهاد دانشگاهی

آلرژی به پروتئین شیر گاو شایع ترین آلرژی غذایی در بچه های کوچک است. در ایران هم شیر گاو شایع ترین آلرژی در تمامی گروه های سنی کودکان کمتر از ۱۲ سال مبتلا به آلرژی غذایی بوده است. شیر از مواد مختلفی تشکیل شده است؛ پروتئین، قند یا کربوهیدرات، چربی، مواد معدنی و ویتامین ها که در این بیماری حساسیت به بخش پروتئین شیرگاو وجود دارد.

حساسیت به پروتئین شیرگاو طیف وسیعی از علایم بالینی را در برمی گیرد. ممکن است علایم خفیف داشته باشد و در برخی موارد نادر موجب واکنش شدید بدن به ماده حساسیت زا شود که آنافیلاکسی نامیده می شود. در موارد آنافیلاکسی تورم صورت، دهان و زبان می تواند موجب مسدودشدن راه هوایی شود. همچنین موجب ایجاد بثورات پوستی خارش دار و تهوع شدید تنها چند دقیقه پس از خوردن پروتئین شیر گاو می شود که اگر به سرعت درمان نشود می تواند تهدیدکننده حیات باشد. البته این شکل واکنش به شیر گاو خوشبختانه شایع نیست و نادر است.

در سایر موارد علایم به صورت بثورات پوستی شامل کهیر و اگزما و علایم گوارشی به صورت تهوع، استفراغ، اسهال یا وجود خون در مدفوع در موارد التهاب روده (کولیت) خواهد بود. در مواردی آلرژی به شیر گاو می تواند باعث ایجاد علایم آسم شامل ویز و خس خس سینه نیز شود چرا که بیماری های آلرژیک گاهی اوقات با هم همپوشانی دارند یعنی اگر بیماری مبتلا به یک نوع بیماری آلرژیک باشد باید از نظر سایر بیماری های آلرژیک هم بررسی شود و نیز این پیش آگهی برای والدین و خانواده و پزشک وجود داشته باشد که در طول زمان بیمار ممکن است علایم سایر بیماری های آلرژیک را نیز بروز دهد.

طبق آمار حدود ۶ درصد کودکان در ۳ سال اول زندگی خود واکنش های آلرژیک غذایی را تجربه می کنند که از این میزان ۵/۲ درصد آلرژی به شیر گاو، ۵/۱ درصد آلرژی به تخم مرغ و ۶/۰ درصد آلرژی به بادام زمینی است. البته نکته مهم این است که آلرژی به تخم مرغ و شیر گاو اکثرا تا حدود سن ۳ تا ۴ سالگی برطرف می شود اما آلرژی به بادام زمینی و غذاهای دریایی مثل ماهی و میگو طولانی تر است و ممکن است در تمام طول زندگی ادامه یابد.

آلرژی به شیر گاو ممکن است در اثر خوردن خود شیر گاو یا در اثر مصرف شیرخشکی که از شیر گاو تهیه شده باشد یا در اثر استفاده از شیر مادر در شیرخواران شیر مادرخوار ایجاد شود که در مورد آخر با مصرف شیرگاو یا سایر محصولات گاوی توسط مادر پروتئین حساسیت زا در شیر مادر ترشح شده و توسط شیرخوار خورده می شود.

بهترین راه درمان این بیماران، حذف کامل پروتئین های شیرگاو از رژیم غذایی است. در شیرخواران شیرمادر خوار نباید شیردهی توسط مادر به هیچ وجه متوقف شود بلکه باید مادر تا زمانی که پزشک به او پیشنهاد می کند از مصرف محصولات گاوی به طور کامل پرهیز کند. این منع مصرف علاوه بر شیر، شامل ماست، دوغ، پنیر، خامه، کره، بستنی و نیز محصولات غذایی که در تولید آنها شیرخشک و پودر آب پنیر به کار رفته نیز می باشد.

در برخی موارد این حساسیت گوشت گاو و گوساله را نیز شامل می شود. حدود ۱۳ تا ۲۰ درصد افرادی که به پروتئین شیر گاو حساسیت دارند به گوشت گاو هم حساسیت نشان می دهند.

شیرخوارانی که از شیرخشک یا فورمولا برای تغذیه استفاده می کرده اند و دچار آلرژی شده اند، باید از شیرخشک های مخصوص استفاده کنند. باید گفت که حدود نیمی از این شیرخواران «شیرخشک های حاوی پروتئین سویا» را تحمل می کنند اما برخی از این بچه ها ممکن است علاوه بر شیر گاو به پروتئین سویا هم حساس باشند که در این موارد «شیرخشک های بسیار هیدرولیزه شده» تا حد زیادی مشکل را حل خواهند کرد. تقریبا ۱۰ درصد شیرخواران حساس، به این نوع شیرخشک ها هم واکنش نشان می دهند که پزشک را مجبور به تجویز «شیرخشک های با پایه اسید آمینه» می کند.

در آلرژی به شیرگاو در بعضی موارد می توان از شیر بز یا شیر گوسفند استفاده کرد. اما باید گفت که در مواردی این افراد به سایر شیرها هم حساس هستند و مصرف این گونه شیرها هم مشکل را حل نخواهد کرد.

اما بیماری ای که با آلرژی شیرگاو اشتباه گرفته می شود، عدم تحمل لاکتوز است. این بیماری در اثر کمبود آنزیم لاکتاز که در هضم قند لاکتوز شیر موثر است، ایجاد می شود. در این بیماری آلرژی نقش ندارد. علائمی مثل اسهال، تهوع، درد شکم و نفخ دیده می شود. اما بثورات پوستی، واکنش های آنافیلاکسی و به تبع آن خطر تهدید حیات در آن جای ندارد. مشکل این بیماران با مصرف شیرهای بدون لاکتوز حل می شود. اگر این افراد به میزان کم در هر نوبت شیر مصرف کنند، معمولا دچار مشکل زیادی نمی شوند. همچنین این افراد در مصرف محصولات شیر همچون ماست و پنیر کمتر دچار مشکل می شوند.

پیگیری سوژه

حالا که آنیتا، دختر کوچولوی خانم فولادبند، یک ساله شده کم کم مادرش می تواند مصرف لبنیات را شروع کند. حال آنیتا خوب است. او به همت عالی مادرش توانسته یک کودک سالم و شاداب باشد و هرگز طعم شیرخشک را نچشد و از خوردن شیر مادر لذت ببرد. او حالا روی پاهای خودش ایستاده و قطعا به داشتن این مادر افتخار خواهد کرد. به امید موفقیت همه مادران.

نگاه فوق تخصص گوارش کودکان

کولیک شیرخواران و قانون ۳

دکتر فاطمه فرهمند/ فوق تخصص گوارش کودکان و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران

در کودک چند ماهه ای که موضوع این میزگرد است، با علایم فوق و درجه هایی از ضایعات صورت و اگزما، مساله کولیک شیرخوارگی مطرح است. در مورد کولیک شیرخوارگی بیشترین علت مسایل عاطفی است که جدیدترین اطلاعاتی که در حال حاضر در این مورد مطرح است بیانگر آن است که اشکالات رفتاری در دوران بارداری مادر و ارتباط او با همسر است و مسایلی که بعد از زایمان وجود دارد در توجیه کولیک شیرخوارگی مطرح می شود. تعریف کولیک شیرخوارگی به این صورت مطرح است که بچه ای که حداقل ۳ هفته سن دارد، دچار گریه های زیاد است. پاها را روی شکم جمع می کند و بیشتر در بعدازظهرها اتفاق می افتد قانون ۳ را در بر دارد، گریه ای که بیش از ۳ ساعت در روز بیش از ۳ روز در هفته و بیش از ۳ هفته در ماه است. معمولا کولیک شیرخوارگی حداکثر تا ۳ ماه است و بعد از آن برطرف می شود. علاوه بر مسایل عاطفی، علل دیگر کمتر از ۲ تا ۵ درصد موارد را شامل می شود که ممکن است یکی از آن علل آلرژی به پروتئین شیر گاو باشد یا ریفلاکس معده به مری و...

در مورد این شیرخوار چون احتمال آلرژی به شیر گاو مطرح است بیشتر در آن مورد صحبت می کنم. مساله آلرژی غذایی و شایع ترین آن آلرژی به پروتئین شیر گاو ۶ تا ۷ درصد آلرژی های غذایی را شامل می شود و بروز آلرژی غذایی بالاخص به پروتئین شیر گاو حتی از همان روزهای اولی که نوزاد تغذیه با شیر مادر را شروع می کند ممکن است شروع شود و به دلیل پایین بودن قدرت سیستم دفاعی و ورود آنتی ژن شیر گاو از طریق شیر مادر می تواند این آلرژی ایجاد شود. علایم آلرژی غذایی نه تنها به شکل کولیک شیرخوارگی، بیقراری، گریه و نفخ شکم و درجاتی از یبوست در شیرخوار است، بلکه ممکن است همراه با بثورات جلدی هم باشد. سابقه آلرژی در خانواده بسیار مهم است. ممکن است والدین یا مادر یکی از آلرژی ها را داشته باشند. حتما نباید آلرژی غذایی باشد و ممکن است به شکل رینیت آلرژیک یا به شکل آسم یا اشکال دیگر باشد. بهترین راه تشخیص آلرژی غذایی صرف نظر از گریه و بی قراری، ممکن است به شکل دفع خون از مقعد باشد. والدین متوجه می شوند که بچه شکمش کار می کند و رگه های خون و بلغم دیده می شود.

گاهی دیگر علایم به شکل استفراغ ثانویه به آلرژی به شیر گاو یا فعال شدن ریفلاکس معده به مری است. در مورد این شیرخوار، ممکن است آلرژی به شیر گاو مطرح شود که در این صورت بهترین راه تشخیص و حتی درمان، حذف ماده آلرژی زا که بیشترین آن پروتئین شیرگاو است، خواهد بود. در این صورت به مادر توصیه می شود که به صورت موقت محدودیت مصرف لبنیات گاوی را داشته باشد و علاوه بر لبنیات گاوی ممکن است شامل محدودیت مصرف گوشت گاو هم باشد. شاید نیاز باشد بادام را هم از رژیم مادرحذف کرد اما بقیه چیزها را نباید محدود کرد چرا که مادر در حال شیردهی است و باید غذای کافی مصرف کند، مصرف گوشت گوسفند و آب میوه ها خوب است. بهترین راه تشخیص حذف شیر گاو از رژیم بچه با محدود کردن محصولات در رژیم مادر است.

بهبود علایم در عرض ۴۸ ساعت ایجاد و بیقراری، دفع خون و اسهال بهتر می شود. همانطور که این مادر هم اشاره کردند، مادر ممکن است ابراز کند چون شیر نمی خورم کلسیم بدنم کم می شود. این مادر می تواند داروها ی حاوی کلسیم استفاده کند. به مادر باید اطمینان داد که این مساله موقتی است و حداکثر تا ۱۸ ماهگی برطرف می شود. مادر حتی لازم نیست نگران باشد که کودکش بعد ها اصلا نتواند شیر بخورد. اصلا این طور نیست و این مشکل برطرف می شود. حتی کودکانی هستند که از ۹ ماهگی شان مادر می تواند شیر گاو بخورد. در مورد بچه ای که شیر خشک می خورد بهتر است از شیر خشک هایی استفاده شود که پروتئین آن فاقد پروتئین شیر گاو باشد. شیر خشک هایی که پروتئین های هیدرولیزه دارند و شیرخشک های رژیمی را می توان برای کودک استفاده کرد ولی حتما باید با تجویز پزشک گوارش باشد. برخی والدین شیر سویا استفاده می کنند.

شیر سویا برای آن دسته از افرادی که به شیرگاو حساسیت دارند ممکن است دو هفته مشکل را برطرف کند اما به طور واقعی خیلی مناسب نیست و علایم مجددا برمی گردد چرا که ۵۰ تا ۷۰ درصد از کودکانی که به پروتئین شیر گاو حساسیت دارند به پروتئین شیر سویا هم حساسیت نشان می دهند. روش تشخیصی دیگر، آزمایش خون است. اطمینان دادن به والدین بسیار مهم است. والدین نباید نگران باشند که بچه نباید شیر و لبنیات بخورد این تصور غلط است. این مشکل به تدریج برطرف می شود. سیستم دفاعی او با افزایش سن قوی تر می شود و می تواند لبنیات مصرف کند.

مساله حساسیت در والدین به خصوص مادر حتما لازم نیست به پروتئین شیر گاو باشد. مادری که بچه اش علایم حساسیت به شیر گاو را نشان می دهد ممکن است خودش آلرژی داشته باشد. ممکن است هم نداشته باشد، مثلا یک نوع رینیت آلرژی یا در بچه دیگر خانواده سرفه های مکرر یا حملات آسم وجود داشته باشد.

مریم احمدی

مژگان کریمی