به تازگی دندان مصنوعی تان را تحویل گرفته اید ولی با آن هزار و یک مشکل دارید؛ شبها خجالت می کشید آن را از دهانتان بیرون بیاورید و در کاسه آب بیندازید؛ با آن راحت نیستید و نمی دانید چگونه از شر خرده های غذایی که در آن گیر می کند رها شوید و... اگر این مشکلات، مشکلات شما هم هستند؛ گفتگوی این هفته ما را با دکتر مسعود اجلالی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، بخوانید...

آقای دکتر! خیلی ها دست دندان (دندان مصنوعی) زیبایی دارند ولی هنگام غذا خوردن از دهان بیرون می افتد یا لق می شود. شما چه جور دست دندانی را تایید می کنید؟

ـ پروتز برخلاف تصور عمومی فقط یک مصنوع نیست. این وسیله با بافت های زنده مانند عضلات، اعصاب و سلول ها در تقابل است. بنابراین باید با این بافت ها سازگاری داشته باشد. مصنوعاتی مانند چشم مصنوعی در جایگاه خود عملکردی ندارند ولی پروتزهای دندانی علاوه بر تامین زیبایی، عملکردهای متفاوتی مانند جویدن را در دهان برعهده دارند. ولی باید توجه کرد هدف اصلی و اولیه از ساخت پروتزهای دندانی (حفظ نسوج باقیمانده دهان) است. معمولا اگر پروتز اصولی ساخته نشود، این هدف اصلی گم خواهد شد. ممکن است این پروتز در خندیدن زیبا باشد ولی یک عامل مخرب در دهان باشد. این عامل مخرب در ماه ها و سال های اول خود را نشان نمی دهد. تنها سال ها بعد که اثر خود را گذاشت و نسوج باقیمانده در دهان را تخریب کرد، به چشم می آید که دیگر کار از کار گذشته است و دیگر نمی توان پروتزهای معمولی برای بیمار ساخت و جراحی های پیچیده روی استخوان و بازسازی پیشرفته استخوان و نسوج نرم لازم خواهد بود.در مواردی که در سنین بالا به دلایل بیماری های مختلف امکان این جراحی ها وجود نداشته باشد، ممکن است بیمار دیگر نتواند از پروتز یا دست دندان استفاده کند.

پس از غذا خوردن بهترین روش شستن دست دندان چیست؟ باید آن را مسواک زد یا با مایع ظرفشویی شست؟

ـ بسیاری از پروتزهای دندانی از جنس آکریل هستند که این آکریل در برابر برخی مواد آسیب پذیر است. بهترین روش، استفاده از (تمیزکننده های آنزیمی) ساخت کارخانه ها است ولی چون بیشتر سالمندان به این مواد دسترسی ندارند، مناسب ترین روش استفاده از وایتکس است. وایتکس همان هیپوکلریت سدیم یا سفید کننده خانگی است. یک قاشق غذاخوری از ماده سفیدکننده را درون یک لیوان حل کنید و پروتزی که مواد سازنده آن فقط از آکریل است را درون آن به مدت یک ساعت قرار دهند. سپس آن را خارج کنید و با یک مسواک نرم و صابون آنتی باکتریال مایع بشویند. پس از شست وشو برای از بین رفتن بوی وایتکس، پروتز را درون آب به مدت ۱۵ تا ۳۰ دقیقه قرار داده و سپس در دهان تان بگذارید. این عمل را می توان به صورت روزانه انجام داد. اگر توانایی دست سالمندان کاهش پیدا نکرده است، می توانند با استفاده از مسواک نرم و صابون مایع، روزی ? بار دست دندان خود را شست وشو داده و این شست وشوی شیمیایی را به روز آخر هفته موکول کنند. از سرکه خانگی سفید نیز می توان استفاده کرد. یک قاشق غذاخوری سرکه خانگی سفید را درون یک لیوان آب ریخته و دست دندان را در آن قرار دهید. این روش علاوه بر ضدعفونی کردن دندان مصنوعی، بدرنگی دندان ها را نیز کاهش خواهد داد.

چرا باید این شست وشوی هفتگی و روزانه دندان مصنوعی انجام شود؟

ـ تجمع بقایای ریز باقیمانده مواد غذایی، موجب ایجاد بوی بدی در دست دندان مصنوعی خواهد شد. اگر این شست وشو و تمیز کردن انجام نشود، برخی خرده های غذایی و میکروب ها درون خلل و فرج میکروسکوپی آکریل نفوذ می کند و پس از یک سال یا دو سالی که کسی که هیچ گونه حساسیتی به آکریل نداشته است، ناگهان به دست دندان حساسیت پیدا می کند. این حساسیت به دلیل آکریل نیست به دلیل همان مواد نفوذ کرده درون آکریل است که موجب تورم و پرخونی لثه های بیماران می شود.

خیلی ها به دلیل منظره نه چندان زیبا شب ها دست دندانشان را از دهان خارج نمی کنند. آیا لازم است شب هنگام خواب دست دندان را از دهان بیرون آورد؟

ـ بهتر است در طول شبانه روز، ? ساعت دست دندان خارج از دهان باشد. زیرا بافت های تحت پوشش پروتز باید با هوای آزاد در تماس باشند. اگر پروتز از دهان خارج نشود میکروب های مضر بی هوازی در آن محل رشد پیدا کرده و باعث تخریب نسوج باقیمانده می شود. به علاوه لازم است لثه ها با مسواک نرم برای دندان های قبلی ماساژ داده شوند. می توان این ماساژ را با یک حوله گرم و مرطوب به مدت ۲ تا ۳ دقیقه انجام داد و بافت های تحت فشار را از حالت فشار خارج کرد. بهتر است که این ? ساعت در طول شب باشد ولی اگرافراد به دلایلی علاقه ندارند که افراد خانواده متوجه وضعیت دندانی آنها شوند می توانند این خارج کردن پروتز را در طول روز انجام دهند و با یک آب نمک رقیق (یک قاشق چایخوری در یک لیوان آب جوشیده ولرم) چند بار در طول روز دهانشان را بشویند.

سوگل هدایی