اگر شما هم از آن عده افرادی هستید که از خشکی دهان رنج می برید، باید بدانید که خشکی دهان به خودی خود یک بیماری نیست، بلکه معمولا به عنوان یک عارضه حاصل از بیماری های دیگر اتفاق می افتد. این بیماری ها و یا اتفاقات باعث می شوند که ترشح بزاق کم یا قطع شود و به دنبال آن دهان خشک گردد....

بزاق، دهان را مرطوب می کند و به شما کمک می کند تا مزه غذاها را بهتر احساس کنید. در ضمن بزاق یک عامل ضدپوسیدگی است. بزاق ذره های غذا و پلاک میکروبی را تا حدی از روی دندان ها پاک می کند و به خنثی کردن اسید باکتری هایی که در دهان ایجاد شده کمک می کند و به این ترتیب جلوی عوامل پوسیدگی زا را می گیرد.

اگر بزاق دهان شما کم شده، دندان ها و لثه های شما در معرض بیماری قرار می گیرند. در ضمن خطر ابتلا به بعضی بیماری های دهانی مثل برفک در شما افزایش پیدا می کند و تغذیه شما به خاطر اینکه مزه غذاها را به خوبی درک نمی کنید، تحت تاثیر قرار می گیرد. همه اینها دلایل خوبی هستند که اگر دچار خشکی دهان هستید، این حالت را به خوبی بشناسید و به دنبال رفع آن باشید.

علت ها را بشناسید

خشکی دهان ممکن است به دلیل های گوناگونی اتفاق بیفتد که بعضی از این دلیل ها عبارت اند از:

عوارض جانبی داروها:

مصرف بسیاری از داروها ممکن است دهان شما را خشک کند. داروهای ضدافسردگی، ضدحساسیت ها و ضددردها از این گروه اند. در افراد مسن که به صورت روزانه داروهای بیشتری را مصرف می کنند، خشکی دهان به دنبال مصرف این داروها، شیوع بیشتری دارد.

عوارض بیماری های گوناگون:

بعضی از بیماری ها ممکن است عوارضی مثل خشکی دهان را ایجاد کنند. دیابت، کم خونی، آرتریت روماتویید، فشارخون بالا و ایدز از جمله این بیماری ها هستند. بعضی از بیماری ها هم خود غدد بزاقی را هدف می گیرند و باعث کم شدن بزاق می شوند. بیماری شوگرن (بیماری خودایمنی علیه غدد بزاقی) و اوریون از این گروه اند.

کم آبی:

کم آبی بدن یک اتفاق شایع مخصوصا در روزهای گرم و پرتحرک است. در این روزها، اگر احساس کردید دهان تان خشک شده، این علامت را جدی بگیرید و مقدار زیادی آب بنوشید تا مایعات از دست رفته را جبران کنید. شرایط دیگری مثل تب، تعریق بیش از حد، استفراغ، اسهال و ... ممکن است به کاهش آب بدن منجر شود و در علامت آشکاری مثل خشکی دهان بارز گردد.

رادیوتراپی:

خشکی دهان عارضه جانبی شایع رادیوتراپی ناحیه سر و گردن است.

دنبال نشانه ها بگردید

هرچند خشکی دهان خود علامت و عارضه یک بیماری دیگر است اما برای تشخیص خود خشکی دهان، علامت ها و نشانه هایی وجود دارد. اگر شما با این نشانه ها درگیر هستید، ممکن است دچار خشکی دهان شده باشید:

تشنگی مداوم

حس سوزن سوزن شدن و سوزش دهان و به خصوص زبان

سرخی زبان

زخم های دهانی و گوشه لب ها

اشکال در بلع

اشکال در درک مزه ها

گلودرد

بوی بد دهان

اشکال در سخن گفتن

خشکی بینی

خشکی و ترک خوردگی لب ها

افزایش غیرعادی پوسیدگی ها و بیماری های لثه

عدم تحمل دندان مصنوعی

عفونت های قارچی مکرر دهان

دنبال درمان باشید

خشکی دهان معمولا به دنبال مصرف دارو یا حادث شدن یک بیماری اتفاق می افتد، بنابراین در صورت امکان باید با پزشک خود مشورت کرده، نوع داروی خود را تغییر دهید و یا شرایط بیماری خود را بهبود بخشید. برای رفع علامت های خشکی دهان باید به نحوی دهان خود را مرطوب نگه دارید و یا میزان ترشح بزاق خود را افزایش دهید. این راهکارها به مرطوب ماندن و یا افزایش بزاق شما کمک می کنند:

مرتب آب بنوشید تا دهان تان مرطوب بماند. همیشه با خود یک بطری آب داشته باشید و هراز گاهی دهان تان را خیس کنید. هنگام خواب یک شیشه آب کنار رخت خواب تان بگذارید.

مکیدن آب نبات یا یک تکه یخ به تحریک غدد بزاقی شما کمک می کند. بهتر است آب نبات های بدون قند را انتخاب کنید تا دندان هایتان دچار پوسیدگی نشوند.

آدامس های بدون قند بجوید.

از دهان شویه های بدون الکل استفاده کنید.

از خوردن خوراکی های خشک و پرنمک مثل نان خشک، بیسکوییت ها و چیپس ها خودداری کنید. خوراکی ها و نوشیدنی های بسیار شیرین هم انتخاب های خوبی نیستند.

از مصرف نوشیدنی های الکل دار و یا کافئین دار خودداری کنید. چای و قهوه باعث زیاد شدن ادرار، از دست رفتن بیشتر آب بدن و خشکی دهان می شوند.

سیگار نکشید.

اگر خشکی دهان دارید، لب ها و لثه های شما هم کم آب و خشک و تحریک پذیر هستند. برای رفع خشکی لب تان از مرطوب کننده های لب و برای جلوگیری از زخم شدن لثه ها هم از مسواک های نرم استفاده کنید.

به داد دندان ها برسید

پوسیدگی دندان ها از عوارض شایع و خطرناک خشکی دهان است و اگر دهان شما خشک است دندان های شما بسیار آسان تر دچار پوسیدگی می شود. مراقب دندان هایتان باشید و حتما روزانه (روزی دو بار و هر بار لااقل ۴ دقیقه) مسواک بزنید. نخ دندان کشیدن روزانه را فراموش نکنید. هر ۶ ماه یک بار برای ویزیت نزد دندانپزشک بروید. از فرآورده های فلوراید مثل دهان شویه ها و خمیردندان های فلوراید دار برای افزایش مقاومت دندان هایتان استفاده کنید. فرآورده هایی به نام بزاق مصنوعی در بازار وجود دارند. در صورت امکان برای مرطوب نگه داشتن بیشتر دهان تان از آنها استفاده کنید.

دکتر فرین میزانیان