اگر شما مادر باشید و یک بسته قرص ضدبارداری میان وسایل دختر نوجوان تان پیدا کنید، چه فکری می کنید؟ ولی زود عصبانی نشوید، قرص های ضدبارداری فقط برای پیشگیری از حاملگی نیست، گاهی پزشکان متخصص زنان این قرص ها را برای بیمارانی که مبتلا به کیست تخمدان هستند نیز تجویز می کنند.

از هر دو زن آمریکایی، یک نفر مبتلا به بیماری کیست تخمدان می شود که در بیشتر موارد این کیست ها بانوان را از جهات دیگر نیز دچار مشکل می کنند. چاقی، عضلات و استخوان های درشت، رویش مو روی صورت و بدن، خصوصیات مردانه، جوش زدن صورت و نامنظم شدن عادت ماهیانه از جمله این عوارض هستند.

شایع و خوش خیم

دکتر خشتی، متخصص زنان و زایمان می گوید: «کیست های تخمدانی، یک بیماری بسیار شایع زنان در سنین جوانی است و اغلب این کیست ها خویش خیم هستند و بدون نیاز به عمل جراحی بعد از مدتی از بین می روند.»

این متخصص زنان می افزاید: «این نوع کیست های تخمدانی خوش خیم در بیشتر موارد علامت خاصی ندارند و بیمار به علت دیگری با مراجعه به پزشک و به دنبال انجام سونوگرافی متوجه این کیست ها می شود. بیمارانی که دارای کیست تخمدانی هستند، به علت ترس یا ناآگاهی برای برداشتن این کیست ها به عمل جراحی رو می آورند و یا گاهی اوقات به علت ناآگاهی پزشک، کیست تخمدانی جراحی می شود.»

این متخصص زنان اعتقاد دارد برداشت این کیست ها عوارضی در پی دارد و می افزاید: «در این گونه جراحی ها ممکن است اشتباها تمام یا بخشی از تخمدان که تنظیم کننده هورمون های زنانه است برداشته شود.»

در این صورت فرد باوجودی که بسیار جوان است، دچار یائسگی زودرس می شود و یک عضو اصلی بدن را که به عنوان یک غده درون ریز مهم می شناسیم، از دست می دهد.

بیشتر کیست های تخمدانی در سنین جوانی و در سنین باروری خوش خیم هستند و خودبه خود از بین می روند: «در مواقعی که دل درد و تهوع در بیمار مشاهده می شود، ممکن است این عوارض ناشی از چرخش کیست و یا پارگی کیست ها باشد که در این موارد بایستی عمل جراحی برای برداشتن کیست انجام شود.»

بعضی از کیست های تخمدان علامت دارند و بعضی هم بدون علامت اند، به گونه ای که عقب افتادن یا نامنظمی دوره های ماهیانه می تواند ناشی از کیست های تخمدانی باشد.

روی مرز خطر!

اگر شما کیست تخمدان دارید باید منتظر عوارضی نیز باشید. ناباروری، افزایش ابتلا به دیابت، سکته ها و حملات قلبی و سرطان رحم از دردسرهای این کیست هاست. نتایج مطالعات دانشمندان ایتالیایی نشان می دهد مصرف داروی گلوکوفاژ (متمورفین) و رژیم غذایی دارای کربوهیدرات کامل (سبوس و غلات) می تواند در درمان این بیماری مفید باشد.

نتایج برخی مطالعات دیگر نشان می دهد داروها و رژیمی که برای درمان دیابت استفاده می شود و همچنین داروهایی که عمل هورمون مردانه را در زنان از بین می برند، از عوارض این بیماری جلوگیری می کنند.این بیماری احتمال ابتلا به سرطان رحم را در شما افزایش می دهد. بنابراین داروهای ضدبارداری را که دارای هورمون پروژسترون هستند پزشکان برای این بیماران تجویز می کنند و توصیه می کنند که اگر اضافه وزن دارند وزن اضافه خود را کاهش دهند.

چرا و چگونه؟

وقتی پزشکتان به شما می گوید کیست تخمدان دارید یکی از اولین پرسش هایی که در ذهنتان نقش می بندد این است که چرا به این بیماری مبتلا شده ام؟ علت اولیه پیدایش کیست تخمدان، اختلال در تخمک گذاری است که می تواند علت این اختلال در خود تخمدان و یا غیرتخمدانی باشد. در این موارد اغلب با درمان دارویی بیماری رفع می شود ولی با قطع شدن دارو مجددا عود می کند. علت دیگر زیادی هورمون پرولاکتین هورمون محرک تولید شیر در بدن ـ است. این هورمون در اثر بیماری و یا غیر بیماری افزایش می یابد. کم کاری تیروئید، پرکاری تیروئید و سایر اختلالات هورمونی نیز می تواند باعث کیست تخمدانی شود.

زودتر باردار شوید

پزشکان می گویند کسانی که کیست خوش خیم تخمدان دارند، احتمال حاملگی در آنها نسبت به افراد عادی کمتر است. به همین دلیل به آنها توصیه می کنند زودتر باردار شوند و بچه دار شدن را به سنین آخر باروری موکول نکنند.

در ابتدای بارداری میزان هورمون ها در بدن به شدت افزایش می یابد و همچنین تغییر ناگهانی میزان هورمون ها می تواند باعث بروز کیست شود ولی پس از چند ماه با عادت کردن بدن به این تغییرات این کیست ها فروکش می کنند.

کیست؛ هرگز

اگر دوست دارید از ابتلا به کیست های تخمدانی درامان بمانید باید از آن پیشگیری کنید. اگر قاعدگی نامنظم دارید و یا دارای بیماری های زمینه ای هستید و یا یکی از افراد خانواده تان چنین بیماری دارد باید هر سال برای چکاپ به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید. معمولا تا دو سال پس از بلوغ قاعدگی نامنظم است ولی پس از آن در صورت مشاهده نامنظمی به پزشک مراجعه کنید.

تشخیص زودرس مهم

تشخیص زودهنگام کیست تخمدان اهمیت زیادی دارد. چرا که اگر این بیماری زودهنگام تشخیص داده شود شما از بسیاری از عوارض آن در درازمدت مانند دیابت و بیماری های قلبی در امان می مانید.

اگر قاعدگی های نامنظم و سنگین دارید، اضافه وزن دارید، بدنتان زیاد جوش می زند با پزشک تان مشورت کنید. پزشک تان شما را از نظر بیماری های قلبی و هورمونی ارزیابی می کند. او ممکن است تاریخچه علایم شما را بگیرد. گاهی سونوگرافی، آزمایش خون و نمونه برداری نیز برای تشخیص بیماری شما لازم است.

درمان را جدی بگیرید

اگر تشخیص داده شد شما کیست تخمدان دارید هر چه زودتر درمان خود را زیر نظر یک متخصص زنان و زایمان آغاز کنید.

درمان این بیماری بستگی به این دارد که دچار چه عوارضی شده اید: پرمویی، نازایی، جوش، چاقی. در طولانی مدت مهم ترین جنبه درمان کنترل خطرات قلبی عروقی مانند چاقی، کلسترول بالا، دیابت و فشار خون بالاست. احتمالا پزشک از شما می خواهد تا به صورت منظم به او مراجعه کنید تا معاینه شوید و فشار خون و قند خون ناشتا را برای کمک به تصمیمات درمانی اش اندازه بگیرید. اگر باردارید و کیست تخمدان دارید و در عین حال اضافه وزن هم دارید علائم و نشانه های بیشتری را تجربه خواهید کرد. چاقی مقاومت به انسولین را در بدن تان بدتر می کند.

کاهش وزن می تواند سطوح هورمون مردانه و انسولین را کاهش دهد. برای کاهش وزن می توانید از یک متخصص تغذیه کمک بخواهید.

دکتر گلرخ ثریا