غده تیروئید :

تیروئید , غده کوچکی است که جلوی گردن قرار گرفته و هورمونهای تیرویید را تولید و ترشح می کند. این غده به شکل پروانه ای است که بالهای آن در طرفین نای گسترش یافته است . اگر این غده دچار اختلال شود نمی تواند عملکرد مناسبی داشته باشد.

بیماری کم کاری تیرویید یعنی زمانی که غده تیرویید قادر به تولید هورمون کافی نیست و در بیماری پرکاری تیرویید این غده بسیار فعال است و بیش از حد هورمون ترشح می کند. آگاهی معلمان , والدین , مربیان بهداشت از اختلالات غده تیرویید بسیار اهمیت دارد.

خصوصا والدینی که دارای سابقه خانوادگی مشکلات تیرویید هستند , باید نسبت به این مسائل هوشیارتر باشند زیرا برخی از این اختلالات ارثی هستند.

مشکلات تیروئید در کودکان و نوزادان

زمانی که غده تیرویید به درستی کار نکند. علائم و نشانه های مختلفی در کودکان همانند بزرگسالان بروز می کند.

این اختلال از رشد کودکان تعثیر می پذیرد بطوری که رشد آنها سبب فعالیت بیش از حد و یا کاهش فعالیت غده تیرویید می شود.

مشکلات تیرویید در کودکان سخت تر از بزرگسالان شناخته می شود , زیرا کودکان قادر به تشخیص علائم بیماری و بیان شکایات خود نیستند , حتی در کودکان بزرگتر هم علائم جسمی و روانی ناشی از بیماری , طبیعی بنظر می رسد.

علائم آشکار بیماری تیرویید زمانی بروز می کند که غده تیرویید رشد بیش از حد و قابل مشاهده ای داشته باشد , که اصطلاحا گواتر خوانده می شود. گواتر در هر سنی دیده می شود. اما در دختران سنین بلوغ شایعتر است . البته ممکن است بزرگ شدن غده تیرویید در جلوی گردن مشخص نباشد.

اگر کودک نشانه هایی از اختلال غده تیرویید را دارد باید بدانید که در رابطه با این علائم چه حس هایی را تجربه می کند و باید چه علائمی را در او جستجو کرد علائمی را که باید در کودکتان جستجو کرد بستگی به افزایش یا کاهش عملکرد غده تیرویید دارد.

همینطور یکی از عوامل مربوطه رشد کودک شماست (که عملکرد تیرویید را تحت تاثیر قرار می دهد).

کم کاری تیرویید مادرزادی

وقتی نوزادی با کم کاری تیرویید متولد می شود , ممکن است در بدو تولد طبیعی به نظر برسد. اغلب این نوزادان زردی یا یرقان پیدا می کنند اما این تغییر به آهستگی صورت می گیرد. در روزها و هفته های بعد , این نوزادان ممکن است علائمی مثل کسالت , خواب آلودگی , صدای گریه خشن و گرفته , یبوست , گرفتگی بینی , صورت پف آلود داشته باشند که ناشی از نوعی کم کاری تیروئید بنام کرتینیسم می باشد.

اگر این کودکان در نخستین روزهای پس از تولد درمان نشوند , آسیب های مغزی و عقب ماندگی های ذهنی ماندگاری ایجاد می شود. خوشبختانه , در صورت تشخیص و درمان به موقع می توان از آسیب های جدی جلوگیری نمود.

بنابراین مسئله مهم , تشخیص هرچه سریعتر این اختلال است که با یک آزمایش خون در بدو تولد مشخص می شود.

کم کاری تیرویید اکتسابی

اگر غده تیرویید کودک کم کار باشد (گاه به دلیل التهاب مزمن تیرویید) علائمی مثل کسالت و خستگی با وجود خواب کافی در آنها مشاهده می شود.

یکی از اولین علائم کم کاری , کند شدن عملکرد تیرویید و کندی قابل توجه الگوی رشد این کودکان می باشد. در هر فرد یکی و یا بیشتر از این علائم از قبیل : عقب ماندگی رشد , ضعف , فراموشی , موهای خشک و خشن , صورت و چشمهای پف آلود , یبوست , کندی ضربان , پوست خشک , عدم تحمل سرما , افزایش وزن و گواتر مورد توجه قرار می گیرد.

پرکاری غده تیرویید در نوزادان

یکی از نادرترین اختلالات غده تیرویید پرکاری آن در نوزادان می باشد. این وضعیت در نوزادانی که مادران آنها در طول دوران بارداری پرکاری تیرویید داشته اند , بندرت رخ می دهد. علائم و نشانه های پرکاری تیرویید در نوزادان شامل : گواتر (بزرگی غده تیرویید) , تولد زودرس , تب , قرمزی صورت , تپش قلب , فعالیت و بیقراری می باشد.

اگر بیماری خفیف باشد ممکن است نیاز به درمان خاصی پیدا نکند و خود به خود به حالت طبیعی بازگردد. اما اگر اختلال , کودک را به واقع بیمار کرده باشد درمان باید صورت گیرد و یا داروهای ضد تیروییدی مورد نیاز است . بنابراین برای هر خانم بارداری که سابقه پرکاری تیرویید دارد , مشاوره با پزشک مربوطه در طول دوران بارداری بسیار ضروری است .

پرکاری غده تیرویید در کودکان

با افزایش فعالیت غده تیرویید , علائم و نشانه هایی در کودکان همانند بزرگسالان بروز می کند. می توان تپش قلب کودکان را حتی زمانی که او در حال استراحت است حس کرد و همین طور می توان به میزان فعالیت او (بی قراری و پرتحرکی , عدم توانایی در بخواب رفتن ) توجه نمود.

نشانه رشد سریع این کودکان , کوچک شدن لباسهای آنان است که باید مورد توجه والدینشان قرار گیرد. والدین و معلمان مدارس معمولا توجه و دقت بسیار کمی در این موارد بر روی کودکان دارند. اما علائمی چون لرزش دست که سبب بدخط نوشتن می شود و یا ضعف عضلات شانه و ران در هنگام بازی و ورزش بسیار قابل اهمیت است . در هنگام پرکاری غده تیروئید یک و یا بیش از یکی از علائم عصبانیت , کج خلقی و زودرنجی , اختلال خواب , افزایش تعریق , عدم تحمل گرما , کاهش وزن غیر منتظره , چشمان بیرون زده , خیره نگاه کردن , گواتر , تپش قلب سریع , افزایش اشتها , افزایش حرکات دودی روده , دستان گرم و مرطوب و لرزش انگشتان در این افراد دیده می شود. درمان کم کاری غده تیرویید : اگر اختلال غده تیرویید به دلیل کاهش هورمونهای آن باشد به سادگی با جایگزینی داروهای حاوی هورمونهای تیرویید قابل درمان است . عملکرد غده تیرویید باید مکررا در طی دوران رشد آزمایش شود و بسته به نتیجه آن دوز دارو ممکن است تغییر کند.

درمان پرکاری غده تیرویید :

اگر گواتر (بزرگ شدگی غده تیرویید) سبب پرکاری غده تیرویید شده باشد , سه راه درمانی وجود دارد :

۱ ) درمان دارویی : این داروها از ساخته شدن هورمونهای تیرویید جلوگیری می کنند که نهایتا سبب از بین رفتن علائم بیماری ظرف ۶ تا ۸ هفته می شوند .

۲ ) درمان باید رادیواکتیو : این ماده وارد غده تیرویید می شود و سبب عدم فعالیت آن در جهت تولید بیش از اندازه هورمونهای تیرویید می گردد . با این روش علائم ظرف ۶ ـ۳ ماه برطرف می شوند. در بیشتر بیماران مصرف داروهای جایگزین هورمونهای تیرویید پس از این شیوه لازم می باشد .

۳ ) جراحی : برداشتن غده تیرویید توسط جراحی سبب متوقف شدن تولید بیش از اندازه هورمونای تیرویید می شود , در بیشتر بیماران , مصرف داروهای جایگزین هورمونهای تیرویید پس از این شیوه لازم می باشد.