بیماری فشار خون یا Hypertension بیماری شایعی می باشد که به راحتی قابل تشخیص و درمان است. در غیر اینصورت، می تواند عوارض کشنده ای از جمله عوارض عروقی مغزی، قلبی (کرونری) و کلیوی، به همراه داشته باشد.

از آن جا که بیماری فشار خون می تواند سال ها کاملاً بی علامت باشد، جهت تشخیص و کنترل آن باید به طور مرتب فشار خون افراد چک شود. فشار خون طبیعی کمتر از ۸۰/۱۲۰میلی متر جیوه است. فشار خون پری هایپرتنشن ۸۹ ۸۰/۱۳۹ ۱۲۰ “Prehypertension” میلی متر جیوه به عنوان فشار خون درجه یک، ۹۹/۹۰ ۱۵۹ ۱۶۰ میلی متر جیوه فشار خون درجه دو و ۱۰۰/۱۶۰ میلی متر جیوه درجه سه شناخته شده اند.

بررسی های علمی نشان داده است که حتی کنترل فشار خون خفیف تا متوسط، تعداد حملات مغزی را کاهش می دهد. شیوع فشار خون در خانم ها ارتباط مستقیم با سن دارد و در سنین بالای ۵۰ سال افزایش می یابد، که دلیل آن احتمالاً تغییرات هورمونی پس از یائسگی است.

شیوع فشار خون در خانم ها ارتباط مستقیم با سن دارد و در سنین بالای ۵۰ سال افزایش می یابد، که دلیل آن احتمالاً تغییرات هورمونی پس از یائسگی است.

چه عواملی باعث به وجود آمدن فشار خون می شوند؟ چاقی، کم تحرکی، بیماری قند خون، بیماری های کلیوی، مصرف سیگار، نقرس، چربی خون بالا با مصرف بیش از حد نمک، سابقه فامیلی فشار خون، قرص های ضد بارداری، استرس، سن بالای ۶۰ سال و دوران یائسگی در خانم ها را می توان ذکر کرد.

همانطور که می دانید فشار خون عوارض جانبی نیز دارد، این عوارض عبارتند از، ضخامت دیواره قلب، بزرگی و نارسایی قلب، بیماری آترواسکروز (تصلب شرائین)، سکته قلبی و مغزی، پارگی آئورت (شاهرگ بدن)، نارسایی کلیه و دفع پروتئین در ادرار، بیماری شبکیه چشم و کاهش بینایی.

فشار خون دارای انواع مختلف می باشد. نوع اول یا فامیلی که علت مشخصی ندارد، ممکن است ژنتیکی یا در اثرعلل عفونی ناشناخته باشد. نوع ثانویه که علت آن می تواند کلیوی (اختلال در عروق یا بافت کلیه)، هورمونی، داروئی (مثل داروهای ضد سرطان، ضد افسردگی، ضد چاقی)، خوردنی ها (مثل الکل) و علل عروقی باشد.

در چه بیمارانی احتمال فشار خون ثانویه وجود دارد؟ افراد مسن تر از ۵۰ سال و جوان تر از ۲۰ سال، فشار خون های بالا (بالاتر از ۱۱/۱۸میلی متر جیوه)، افزایش فشار خون علی رغم کنترل با داروی ضد فشار خون، ادم ریوی و تنگی نفس شدید و ناگهانی در زمان استراحت، افزایش یا کاهش ناگهانی وزن بدن، ورم لثه، صورت گرد و برافروخته، فشار خون همراه سردرد، عرق و طپش قلب، ادرار فراوان و غیر معمول، خستگی شدید همراه بی حسی اندام ها و سابقه فامیلی فشار خون ثانویه را می توان نام برد.

چند نکته در مورد فشار خون که باید بدانید؛ فشار خون دست چپ و راست متفاوت است، فشار خون دست راست اندکی بالاتر است و بهتر است مبنای فشارخون دست راست باشد. شیوع فشار خون در زن و مرد مساوی است. طول عمر زنان بیش از مردان است و چون شیوع فشار خون با افزایش سن ارتباط مستقیم دارد، بنابراین به طور کلی در جامعه، زنان بیشتر از مردان گرفتار عوارض قلبی عروقی ناشی از بیماری فشار خون می شوند. فشار خون کاذب در افراد مسن شایع تر است.

علائم فشار خون چیست؟ شایع ترین علامت بی علامتی است، نام دیگر بیماری فشار خون قاتل خاموش است و برای کشف بیماری راهی به جز اندازه گیری فشار خون وجود ندارد. سردردهایی که بیشتر صبحگاهی ومعمولاً بدون ضربانند، محل آنها اهمیت چندانی نداشته ولی در ناحیه پشت سر شایع ترند و با برخاستن از بستر و نوشیدن چای و قهوه به سرعت خوب می شوند یا به علت استراحت بیشتر در بستر درروزهای تعطیل، زیادتر می گردند، قابل بررسی هستند.

راه درمان چگونه است؟ در انواع مختلف فشار خون قدم اول تغییر و بهینه سازی شیوه زندگی است. به این مفهوم که فرد باید روزانه ورزش و پیاده روی به مدت نیم تا یک ساعت داشته باشد. ضمناً از خوردن غذاهای پر نمک پرهیز نماید. لازم به ذکر است که برخی غذاها از جمله کنسروها، غذاهای Processed و آماده، حاوی مقادیر قابل توجهی نمک می باشند.

کل میزان نمک مصرفی در طول روز باید حدود ۵ گرم نمک طعام باشد. البته نمک های مصنوعی حاوی کلروپتاسیم می توانند مفید باشند. کاهش وزن، قطع الکل مصرفی و ترک سیگار در کاهش فشار خون موثرند. هر چه مصرف نمک محدودتر باشد، افت فشار خون چشمگیرتر است.

توصیه های ضروری در رابطه با مصرف غذا چیست؟ موقع طبخ به غذا نمک نزنید. نمک پتاسیم به جای نمک معدنی استفاده کنید. غذاهای کنسروی و Fast Food استفاده نکنید. بعضی از داروها از جمله داروهای آنتی اسید مقدار زیادی نمک همراه دارند. در رژیم غذایی از سبزیجات تازه زیاد استفاده کنید. کاهش مصرف کلسیم، مصرف قهوه و چای و افزایش مصرف روغن ماهی Fish Oil و سیربسیار توصیه می شود.

با افزایش فعالیت بدنی، ورزش دینامیک مثل دویدن، شنا، دوچرخه سواری، تکنیک های Relaxtion و یوگا در پائین آوردن فشارخون کوشا باشید.

آزیتا مقصودی