جذام یک بیماری عفونی قدیمی است که ویژه انسان است و عامل مولد آن باکتری Mycobacterium lepraeنام دارد.این بیماری پوست، اعصاب محیطی و اعضای مخاطی مانند چشم ها و مجاری تنفسی را مورد حمله قرار می دهد.

بیماری جذام عمدتا سیستم اعصاب در ناحیه دست ها، پاها و صورت را هدف قرار می دهد. این بیماری همچنین با عنوان بیماری هانسن نیز شناخته شده است و علت این نامگذاری این است که جی.آی. هانسن در سال ۱۸۷۳ باسیل مولد آن را کشف کرد. ابتلا به جذام بیشتر در نواحی گرم و مرطوب در مناطق استوایی و نیمه استوایی شایع است. فرد مبتلا اغلب در نواحی آسیب دیده دردی حس نمی کند و ممکن است بدون اطلاع و ناخواسته به اعضای بدنش آسیب وارد کند.

مدت های زیادی تصور می شد که این بیماری مشکل مرموزی است که با نفرین در ارتباط است و افراد مبتلا به جذام قرنطینه و مطرود بودند. امروزه، درمان موثری برای این بیماری وجود دارد و قابل معالجه است و برای قرنطینه کردن افراد جذامی هیچ توجیهی وجود ندارد. همانطور که در بالا گفته شد این بیماری در ابتدا اعصاب دست ها، پاها و چشم ها و برخی از اعصاب را در پوست تحت تاثیر قرار می دهد و در شرایط حاد در صورتی که فرد اقدام به درمان نکند بیماری می تواند به فقدان حواس، فلج ماهیچه های دست ها و پاها، از شکل افتادگی بدن و کوری منجر شود.

جذام بیماری رنج آوری است که اگرچه قابل درمان است اما در صورت عدم درمان باعث فلج و غیر عادی شدن شکل بدن می شود. باکتری مولد جذام شبیه به باکتری مولد بیماری سل است. این بیماری ۳ نوع مختلف دارد.

نوع اول، نوع معمولی آن با عنوان جذام سپروماتو است که به اعصاب مرکزی، پوست، دستها و پاها، اعضای مخاطی مانند مجاری مرتبط به بینی و چشم حمله ور می شود.

در مقابل نوع دیگری این بیماری تحت عنوان توبرکولوئید یا شبه سل که منطقه ای است به طوری که کمتر از نوع اول در بدن گسترش پیدا می کند.

نوع سوم با عنوان جذام بینابین یا جذام با دو شکل مجزا شناخته شده است و ویژگی های هر دو نوع قبلی را با خود دارد.

در سال ۱۹۸۲ سازمان جهانی بهداشت طبقه بندی ساده ای را برای این بیماری ارائه کرد که شامل ۲ نوع جذام paucibacillary (PB) و Multibacillary (MB) است.

این طبقه بندی امروزه در سراسر جهان برای اهداف درمانی مورد استفاده است. هم چنین طبقه بندی قدیمی تر و تاحدی هم پیچیده تر هنوز در برخی از برنامه ها بویژه برای مطالعات تحقیقاتی کلینیکی کاربرد دارد. تشخیص این بیماری تا حدی مشکل است اما مهمترین ویژگی آن بروز بریدگی هایی بر روی بدن و به همراه آن از دست دادن حواس است. علائم جذام لپروماتو شامل گرفتگی بینی و گره ها و زخم های روی پوست در پشت و جلوی بدن است. از دست دادن حواس از انگشتان دست ها و پاها آغاز می شود و این امر باعث بروز جراحات و آسیب های ناخواسته ای شود که آنها هم به نوبه خود عفونی می شوند. در موارد پیشرفته و حاد بیماری حالت قانقاریا ایجاد شده و بدن فرد دچار گزیدگی و ضایع شدن می شود. این بیماری قابل معالجه است اما تاثیر درمان بستگی به تشخیص زودهنگام آن دارد. از سال ۱۹۸۲ سازمان جهانی بهداشت روش معالجه ترکیب دارویی را ارائه کرد. در این روش به بیماران ترکیبی از آنتی بیوتیک های قوی داده می شود که می تواند نوع شبه سل را ظرف ۶ ماه به طور کامل درمان کند و نوع عفونی تر آن که لپرومائو است ظرف ۲ سال معالجه کند. اگر درمان زود آغاز شود تغییر شکل بدن و فلج قابل پیشگیری است. این روش همچنین افرادی که عفونت های شدید دارند بسیار سریع عفونت زدایی کرده و در نتیجه به پیشگیری از شیوع جذام کمک می کند. لازم به ذکر است که انجمن انگلیسی درمان جذام (LEPRA) یک موسسه پزشکی است که با اهداف سازمان جهانی بهداشت در جهت ریشه کنی این بیماری پیش می رود. هدف از فعالیت این موسسه تشخیص زودهنگام بیماری و ارائه درمان مناسب است. با این حال اکثر بیمارانی که در نقاط دور از دسترس زندگی می کنند به سختی به تشخیص زودهنگام دسترسی پیدا می کنند.