چه وقت به پزشک مراجعه کنیم؟

قوزک پا آسیب دیده است و به قدری درد می کند که هنوز بعد از ۲۴ ساعت نمی توان روی آن تکیه کرد.

درد ربطی به آسیب دیدن قوزک ندارد و بیش از چهار روز طول کشیده است.

اگر بعد از آسیب دیدگی، علاوه بر درد، قوزک ورم دارد یا کبود شده است یا تب دارید یا احساس می کنید قوزک حالت طبیعی ندارد، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

درد قوزک نشانهٔ چیست؟

ما قوزک را حما ل بار بدن کرده ایم، و آن را مجبور به تحمل وزن بدن، طی کردن مسافت های طولانی، و چرخیدن و خم شدن در هر جهت می کنیم. اما با فشار آمدن بیش از حد به قوزک که مثلاً در هنگام ورزش کردن روی می دهد فریاد کمک آن بلند می شود. در بعض موارد، این فریاد مانند فریاد از درد است.

شایع ترین آسیب دیدگی ها ناشی از چرخاندن قوزک به طرف بیرون پا است. این چرخیدگی می تواند فشار زیادی بر رباط های نگاهدارندهٔ قوزک وارد کرده و باعث پیچ خوردگی مچ پا شود. یا ممکن است ماهیچه ای را پاره کرده یا استخوانی را بشکند. هر کدام از این آسیب دیدگی ها می توانند ورم زیاد، تغییر رنگ، و کاهش حرکت را همراه با درد شدید ایجاد کند.

چرخیدگی تنها آسیب رسان قوزک نیست. کار کشیدن بیش از حد از آن مثل راه رفتن، ایستادن، و بالا رفتن زیاد و نیز زیاد خم کردن قوزک می تواند به التهاب وترهائی منجر شود که ماهیچه ها را به استخوان های قوزک و ساق وصل می کنند. یکی از نواحی مستعد آسیب وتر آشیل است که از پاشنهٔ پا تا پشت قوزک امتداد دارد. وتر آشیل به آسانی کشیدگی پیدا کرده یا پاره می شود، مخصوصاً اگر به اندازهٔ کافی انعطاف پذیر نباشد. کار کشیدن زیاد هم می تواند باعث التهاب کیسهٔ زلالی (کیسهٔ پر از مایعی در پشت پاشنه که مثل یک بالشتک محافظ است) گردد.

قوزک از راه های دیگری هم آزرده می شود. کفش گشاد یا تنگ ممکن است باعث درد قوزک در هنگام چرخاندن پا یا در اثر تماس با سطح سفت آن شود. پوشیدن کفش نامناسب برای کاری که انجام می دهید نیز فشار زیادی بر مفصل مچ پا وارد می کند.

چند بیماری نیز باعث درد قوزک می شوند. نقرس درد شدید ضربانی و التهاب مفصل در اثر رسوب بلورهای اسید اوریک اغلب قوزک را گرفتار می کند. تیزی استخوان، قطعات جدا شدهٔ استخوان یا غضروف، التهاب شبه روماتیسمی مفاصل، و نقص گردش خون و آسیب عصب نیز دیگر آزاردهندگان قوزک هستند.

درمان درد قوزک

درد قوزک چیزی نیست که سرسری گرفته شود. اگر بعد از آسیب دیدگی درمان مناسب انجام نشود، یا در درمان تأخیر شود، ممکن است گرفتاری های مختلفی بروز کند. در اینجا پیشنهاد هائی برای تسکین درد ارائه می گردد.

اصول چهارگانه را رعایت کنید. استراحت، یخ گذاشتن، بستن و بالا گرفتن قوزک اولین کارهای بعد از آسیب دیدگی قوزک و بیشتر گرفتاری های دردناک آن است.

استراحت لازم است، چون از تحریک کردن قوزک آزرده ممانعت می کند. استراحت در بستر بهتر است، و اگر ناچار به حرکت هستید، از عصا یا چوب زیر بغل استفاده کنید. گذاشتن یخ بر روی آن، چند بار در روز و هر بار به مدت ۱۵ دقیقه، با بی حس کردن انتها های اعصاب و انقباض مویرگ ها برای جلوگیری از خونریزی بیشتر، التهاب دردناک قوزک را کاهش می دهد.

قوزک را با باندپیچی کشسان یا استفاده از پابند مخصوص بی حرکت کردن آن ثابت کنید. قوزک را با گذاشتن یک بالش در زیر آن بالا نگاه دارید تا مایع جمع شده در آن تخلیه شود. اصول چهارگانه را به مدت سه تا پنج روز رعایت کنید.

از مسکن استفاده کنید. آسپیرین، ایبوپروفن، و استامینوفن می توانند درد قوزک آزرده را کاهش دهند.

پاشنه را بلند کنید. می توانید با گذاشتن یک بالشتک در داخل کفش یا بلند کردن پاشنهٔ کفش درد کشیدگی وتر آشیل را کاهش دهید. یک تا یک و نیم سانتی متر کافی است. بالشتک را از داروخانه تهیه کنید.

پیشگیری با پوشیدن درست کفش

اگر قوزک پایتان زیاد آسیب می بیند، باید در مورد کفش هایتان دقت زیاد به خرج دهید.

کفش مناسب بپوشید. همیشه کفش مناسب با کاری که انجام می دهید بپوشید، مثلاً در هر ورزش کفش مخصوص آن و در هر شغلی کفش مناسب آن شغل را به پا کنید.

کفی در کفش بگذارید. کف هر کفشی باید قوس متناسب با کف پا را داشته باشد تا از چرخیدگی پا به طرف داخل جلوگیری کند. این امر مخصوصاً در مورد اشخاصی که کف پای صاف دارند مهم است. بیشتر کفش های خوب و دارای کیفیت بالا این قوس را دارند، در حالی که کف کفش های ارزان قیمت، صندل ها، و دمپائی ها صاف هستند. شما می توانید کفی مناسب پایتان را تهیه کره و در کفشتان بگذارید.

زیر پا را نرم کنید. اگر تمام روز را سر پا هستید، با خریدن بالشتک های زیرپائی از داروخانه ها بیشتر فشار ناشی از راه رفتن بر روی سطح سفت را به آن منتقل کنید.

کفش های کهنه را کنار بگذارید. کفش ها به تدریجی نرمی و قوس کف خود را از دست می دهند. بیشتر مردم کفش هایشان را به مدت دو یا سه سال به طور مداوم می پوشند، که زمان زیادی برای عمر یک کفش است. نرمی و قوس کف هر کفشی عمر شش تا هشت ماهه دارد.

درد ناشی از نقرس

اگر گرفتار نقرس هستید، خیلی کارها برای جلوگیری از درد قوزک می توانید انجام دهید.

برنامهٔ غذائی خود را تغییر دهید. غذاهای پر از پورین، مثل لبنیات، قلوه، جگر، صدف خوراکی، ساردین، و آجیل می توانند سطح اسید اوریک خون را بالا برده و باعث حملهٔ نقرس شوند. خودداری از خوردن این مواد از حملهٔ نقرس جلوگیری می کند. الکل نیز مضر است، چون تولید اسید اوریک را در بدن افزایش می دهد. نوشیدن آب زیاد مفید است، چون به دفع اسید اوریک از بدن کمک می کند.

وزن خود را کم کنید. داشتن اضافه وزن فشار زیادی بر روی قوزک وارد می کند. وزن زیاد در افراد مبتلا به نقرس شایع است. کاهش وزن نیاز قوزک پای شما است.

از مسکن های ضدالتهاب استفاده کنید. دردهای شدید نقرسی و التهاب مفصلی را می توان زیر نظر پزشک با داروهای خوراکی مثل ایندوسین، ناپروسین، و کولشیسین کنترل کرد. در موارد شدیدتر از تزریق داروهای استروئیدی مثل کورتیزون استفاده می شود.

رجوع کنید به: ورم قوزک، التهاب مفصل، درد مفصل، ورم مفصل