چه وقت به پزشک مراجعه کنیم؟

ـ تغییر رنگ یا باردار شدن زبان مخصوصاً اگر سفید، دلمه ای، یا رشته ای باشد که با مسواک زدن معمولی از بین نرود.

زخمی در کنار زبان پیدا شود.

گرفتاری های زبان نشانهٔ چیست؟

جلو آینه دهانتان را باز کنید، زبانتان را بیرون بیاورید، و بگوئید آ... با این کار اگر چیز عجیبی روی زبان باشد، دیده می شود.

زبان طبیعی به رنگ قرمز صورتی و با سطح کاغذ سنباده ای است که دارای شیارها و برجستگی های کوچک است. زبان جای مناسبی برای رشد چیزهای بد هم هست. مثلاً مکان زیستی خوبی برای باکتری ها و قارچ ها است. شیارها با مواد غذائی پرشده و باکتری ها از آن تغذیه می کنند.

باکتری ها در اثر عدم رعایت بهداشت در زبان جای می گیرند و به دلایل مختلف، تعادل باکتریائی به نفع یکی از آنها شده و گرفتاری زبان آغاز می شود.

مثلاً برجستگی های زبان ممکن است از اندازهٔ اولیهٔ یک یا دو میلی متری تا ۲۰ میلی متر رشد کنند، انگار زبان ریش درآورده است. مواد غذائی در میان اینها بسته به نوع باکتری موجود به رنگ های سیاه، سبز، یا قرمز در می آید.

در مقابل، زبان ممکن است بیش از حد صاف شود که این حالت معمولاً ناشی از سوء تغذیه است. گاهی نیز زبان متورم شده و برجستگی ها را در خود می برد.

زبان ممکن است زخمی شود. این زخم ها خوش خیم یا ناشی از گازگرفتگی هستند. یا اینکه ممکن است کمی بدتر، مثل تاول های تب، باشند. زخم های کنار زبان اهمیت بیشتر دارند، چون علاوه بر موارد بالا، ممکن است نشانهٔ سرطان دهان باشد که تشخیص آن با پزشک است.

اگر جاهائی از زبان بدون برجستگی شوند، که این را زبان جغرافیائی می نامند، چیز مهمی نیست. زبان جغرافیائی دارای لکه های قرمز صافی است که گاه گاه جای خود را عوض می کنند. ۲۰ تا ۳۰ درصد افراد به زبان جغرافیائی مبتلا هستند. زبان جغرافیائی مانند یک نقشه است و اگر به آن مبتلا هستید، ممکن است در خانوادهٔ شما کس دیگری هم مبتلا باشد، چون زیاد در میان خانواده ها دیده می شود، گرچه دلیل برای ارثی بودن آن درست نیست.

زبان جغرافیائی با وجود لکه های کوچک روشن دارای نواحی سفید تفاوت دارد. این حالت که زبان صورتی نام دارد بیماری است.

درمان گرفتاری های زبان

اگر تغییر زبان شما ناشی از خوردن چیزی رنگی نباشد، دچار ناراحتیی شده اید که پزشک باید درمان کند.

زبان را مسواک بزنید. اولین کاری که با دیدن تغییر رنگ زبان می توانید بکنید، مسواک زدن آن است. اگر با مسواک زدن از بین نرود یا بیش از چند روز طول بکشد، برای تشخیص علت آن نزد دندان پزشک بروید. اما اگر مسواک زدن آن را برطرف کند، این کار را ادامه دهید.

داروهایتان را کنترل کنید. بسیاری داروها با تغییر در تعادل باکتریائی زبان ایجاد تغییر رنگ می کنند. این کار به رشد سویه های قوی تر باکتری منجر می شود. در این حالت مرتباً زبان را مسواک بزنید و اگر تغییر رنگ ادامه پیدا کند، به پزشک اطلاع دهید. شاید دارو را عوض یا مقدار آن را کم کند.

سیگار نکشید. سیگار عامل بسیاری از گرفتاری های زبان است. باز هم می گوئیم: سیگار نکشید!

ویتامین B بخورید. زبان صاف و لیز معمولاً نشانهٔ کم خونی یا کمبود ویتامین B۱۲ است. شاید نیز علامتی برای سایر گرفتاری های خونی باشد. پزشک بعد از معاینه و تشخیص علت ممکن است تزریق ویتامین B۱۲ و خوردن غذاهای غنی از آن مثل ماهی، ماست کم چربی، و پنیر را توصیه کند.

زبان جغرافیائی را کنترل کنید. اگر زبان جغرافیائی دارید، ممکن است کمی احساس سوزش در دهان کنید. برای رفع سوزش و مطمئن شدن از اینکه ناراحتی دیگری ندارید، نزد دندان پزشک بروید.

چیزهای محرک نخورید. بعضی غذاها باعث سوزش زبان جغرافیائی می شوند. با حذف یک به یک چیزهائی که می خورید، علت را پیدا کنید.

زخم کنار زبان را جدی بگیرید. اگر زخمی دردناک یا بدون درد در کنار زبانتان دیدید، حتماً به پزشک مراجعه کنید. شاید آفت یا تبخال باشد. ولی گاهی هم ممکن است سرطانی شود. دندان ها را مقصر ندانید. معمولاً دندان زخمی بر زبان ایجاد نمی کند.