سینوزیت چیست

سینوزیت به طور ساده یعنی التهاب یا عفونت سینوسها
متخصصین , سینوزیت را به سه گروه حاد سابقه كمتر از یك ماه , تحت حاد سابقه یك تا سه ماه و مزمن سابقه بیش از سه ماه تقسیم می كنند

احساس بی حالی و درد عمومی دارید . فكر می كنید كه سرما خورده اید .داروئی برای سرما خوردگی مصرف می كنید ولی افاقه نمی كند.به علت سردرد و بی حالی بیشترپزشك مراجعه می كنید .

او پس از شنیدن صحبتهای شما معاینه كاملی از صورت ، سر، دهان و حلق ، بینی و گوش شما به عمل آورده و شاید یك عكس رادیوگرافی هم برایتان تجویزكند وسپس به شما می گویدكه؛سینوزیت دارید . سینوزیت به طور ساده یعنی التهاب یا عفونت سینوسها .

متخصصین ، سینوزیت را به سه گروه حاد (سابقه كمتر از یك ماه ) ، تحت حاد (سابقه یك تا سه ماه ) و مزمن (سابقه بیش از سه ماه ) تقسیم می كنند . البته یك نوع هم سینوزیت عود كننده می باشد كه در طی سال چندین بار اتفاق می افتد . براساس آمار موجود در ایالات متحده هرسال ۳۷ میلیون نفر به سینوزیت مبتلا می شوند . حدود ۳۳ میلیون نفر نیز مبتلا به سینوزیت مزمن می باشندو هر ساله میلیاردها دلار خرج درمان سینوزیت می شود .در ایران آمار تحقیقی نداریم ولی می دانیم كه یكی از شایعترین علل مراجعه بیماران به درمانگاهها و مطبهای پزشكان عمومی ، داخلی ،‌اطفال و بالاخره گوش و حلق و بینی سینوزیت است . سینوسها فضاهائی در داخل استخوانهای صورت و سر و اطراف بینی و چشم می باشند . به طور طبیعی این سینوسها پر از هوا بوده و توسط یك لایه مخاط ساده پوشیده شده و به وسیله یك مجرای باریك به بینی متصل میشوند و از طریق این مجرا ترشحات خود را به بینی می ریزند .

چهار گروه سینوس وجود دارد :

۱- سینوسهای پیشانی كه در پیشانی وسمت بالای چشم قرار دارند .

۲- سینوسهای فكی كه در گونه ، بالای دندانهای بالائی وزیز چشم قرار گرفته اند .

۳- سینوسهای اتموئید كه در زیر پل بینی و در قسمت بین دو چشم واقع شده اند .

۴- سینوسهای اسفنوئید كه از تمام سینوسها عقب تر بوده و پشت چشم قرار دارند .

برای عملكرد صحیح سینوسها حتما مجرای آن باید باز باشد . هر گونه عاملی كه مجاری را تنگ یا مسدود كند می تواند ایجاد بیماری نماید . این عامل معمولا یك سرما خوردگی ساده است ولی آلرژی ، پولیپ و انحراف تیغه بینی و عوامل دیگری هم وجود دارند . وقتی مجرای سینوس بسته شد مخاط متورم می گردد . سپس ترشحات درداخل سینوس به دام می افتد و با كمتر شدن فشار اكسیژن در آن آسیب مخاط هم شروع شده و آنگاه باكتریها شروع به تكثیر و ایجاد عفونت می نمایند . هوا و ترشحاتی كه در سینوس گیر می افتند روی دیواره آن فشار می آورند و باعث درد شدید می شوند . حتی خلاء، ایجاد شده به دنبال عدم ورود هوا می تواند ایجاد درد نماید .

علائم دیگر سینوزیت چیست ؟

v درد : بسته به اینکه کدام سینوس گرفتار است محل درد متفاوت است . وقتی درد درناحیه پیشانی باشد نشاندهنده درگیری سینوس پیشانی می باشد عفونت در سینوس فكی باعث درد در فك بالا و دندانها می گردد . درد در بین دو چشم نشانه درگیری سینوس اتمویید و در بالا یا پس سر نشانه عفونت سینوس اسفنویید می باشد . البته این تقسیم بندی حتمی نیست . و درد در هر مكانی ممكن است وجود داشته باشد . درد معمولا“ به صورت ضرباندار بوده و با خم شدن بدتر می شود .

v تب : معمولا“ خفیف می باشد ولی بچه های كوچك ممكن است تب بالا داشته باشند .

v ضعف و بی حالی و خستگی

v سرفه : به خصوص در بچه ها و عمدتا“ در شب روی می دهد .

v ترشح بینی به صورت چرك سبز یا زرد رنگ و گاهی همراه خون

v ترشحات پشت حلق كه خصوصا“ صبح ها بیشتر است و علامت آن تمیز كردن مرتب گلوست . همین ترشحات می توانند ایجاد گلو درد بكنند .

v درموارد نادر سینوزیت می تواند باعث عوارض خطرناك چشمی و مغزی گردد .

علل سینوزیت حاد چیست ؟

بیشتر سینوزیتهای حاد با سرما خوردگی شروع می شوند كه ویروسی است . ویروسها باعث ایجاد علائم سینوزیت نمی شوند ولی می توانند مخاط سینوسها را ملتهب كنند . این حالت معمولا“ ظرف یك هفته تا ده روز خود به خود خوب می شوند ولی گاهی به دنبال این التهاب و گیر كردن ترشحات داخل سینوس باكتریها نیز هجوم آورده و تكثیر می شوند . این باكتریها معمولا“ به صورت طبیعی در بینی و حلق اكثر افراد و جود دارند ولی در حالت معمول ایجاد عفونت نمی كنند . تنها در زمانی كه موقعیت مناسب باشد ایجاد بیمار میکنند . گاهی مواقع قارچها ایجاد سینوزیت حاد می كنند و با این كه قارچها در محیط زندگی ما فراوانند ولی برای افراد سالم خطری ندارند و این نشانه مقاومت خوب بدن در مقابل آنهاست . در مواقعی كه به هر دلیل مقاومت بدن كم شود قارچها بیماری زا می شوند . Aspergillus می تواند در این شرایط ایجاد بیماری كند . در شرایط خاص نیز برخی افراد به قارچ ها حساسیت دارند . التهابات مزمن بینی و سینوس ها كه به علت حساسیت ،رینیت وازوموتور ، هوای سرد ، الكل و برخی شرایط محیطی به وجود می آیند می توانند سینوزیت مزمن به وجود بیاورند . برخی افراد به سینوزیت مستعد ترند مثل افرادی كه نقص ایمنی دارند یا كسانی كه عملكرد غیر طبیعی مژكها و یا ترشحات بینی دارند .

علت سینوزیت مزمن چیست ؟

اگر شما مبتلا به آسم یا آلرژی هستید احتمال این كه مكررا“ دچار سینوزیت شوید وجود دارد . در هر حالتی كه مجرای سینوسها بسته شود و این بسته شدن مجراوقتی ادامه یابد سینوزیت مزمن به وجود می آید . این حالتها ممكن است به علت انحراف شدید تیغه بینی ، تومور ، پولیپ و یا آلرژی باشد . افرادی كه كمبود و نقص ایمنی مثل AIDS دارند و یا حركت مژكها اختلال داشته باشد و یا ترشحات غیر طبیعی دارند دچار سینوزیت مزمن می شوند .

سینوزیت چگونه تشخیص داده می شود ؟

در سینوزیت حاد علائم مشخص و واضح است تنها ممكن است سرما خوردگی با سینوزیت حاد اشتباه شود ولی سرماخوردگی معمولا“ تا یك هفته بهبود می یابد . در سینوزیت مزمن علائمی مثل سردرد، انسداد بینی و ترشحات بینی و ترشحات پشت حلق یا شدت كمتر به مدت طولانی وجود دارند . انجام معاینه دقیق به خصوص با استفاده از اندوسكوپ و همچمنین گرفتن عكسهای CTS برای تشخیص سینوزیت مزمن ضروری است .

درمان سینوزیت ؟

در سینوزیت حاد استراحت ، خوردن مایعات فراوان ، بخور ، شستشوی با سالین نرمال ، خوردن غذاهای ملایم و سبك ضروری است . كمپرس با حوله یا آبگرم روی پیشانی و صورت به كاهش درد كمك می كند . استفاده از مسكنها مثل استامینوفن یا قرص سرما خوردگی موثر است .

دكوژنستانهای خوراکی مثل پزودوافدرین و همچنین قطره بینی مثل فنیل افرین دركاهش التهاب و بیرون آمدن ترشحات چركی مفید می باشد . آنتی بیوتیكهایی كه روی emophillus influensa ، Streptococcus pnumonia ، moraxella catarhal اثر داشته باشند باید به كار روند . آموكسی سیلین هنوز در بسیاری از مراكز به عنوان اولین دارو استفاده می شود ولی در مطالعات متعدد مشخص شده كه در حال حاضر بسیاری از انواع باكتریهای ذكر شده به این دارو مقاومند . تركیب Cotrimoxasol+ erythromycin داروهای نسل سوم سفالوسپورین ها مثل cefaclil و همچنین آموكسی سیلین های مقاوم b-lactaman مثل co-amoxiclav داروهای انتخابی هستند دارو باید حداقل به مدت ۵ روز با دوز كافی استفاده شود .آنتی هیستامینها و اسپری های استروئید بینی باید در افراد مبتلا به آلرژی استقاده شود .

-درمان سینوزیت مزمن :

به دلیل طولانی بودن بیماری درمان سینوزیت مزمن سخت و پیچیده است . استفاده از داروهای آنتی بیوتیكی و استروئید به مدت حداقل ۶-۴ هفته لازم است . چنانچه بیمار به درمان های داروئی و آلرژیك پاسخ ندهد نیاز به جراحی دارد . هدف از جراحی باز كردن مجرای سینوسها و برقراری تهویه مناسب بینی و سینوس است . امروز با استفاده از اندوسكوپ به نحو موثری سینوزیتهای مقاوم به دارو درمان می شوند .

گاهی برداشتن لوزه و لوزه سوم كودكان مبتلا یه سینوزیت مزمن را درمان می كند .

چگونه می توان از بروز سینوزیت جلوگیری كرد ؟

با این كه نمی توان از تمامی سینوزیتها جلوگیری كرد ولی می توان تعداد و شدت آن را كاهش داد . همچنین می توان در برخی موارد از تبدیل نوع حاد به مزمن جلوگیری نمود . چنانچه از مرطوب كننده ها استفاده شود علائم كاهش می یابد .

فیلترهای الكترواستاتیك كه به تجهیزات تهویه ای متصل می شوند برای جلوگیری از ورود آلرژنها مفیدند . اگر بیماری مستعد به بیماریهای سینوس است به خصوص اگر آلرژی داشته باشد باید از سیگاریا هر گونه آلوده كننده هوایی اجتناب نماید . مصرف الكل نیز باعث افزایش التهاب مخاط سینوسها می گردد.

در افراد مستعد همچنین شنا در استخر های با آب كلر دار باعث تحریك بیشتر می گردد . این افراد نباید غواصی كنند برخی افراد كه در مسافرتهای هوایی دچار درد در ناحیه سینوس ها می شوند باید در زمانی كه سینوزیت حاد یا سرما خوردگی دارند از مسافرت اجتناب كرده و در بقیه موارد قبل از مسافرت از داروهای دكونژستان استفاده گردد .