بی اختیاری ادرار می تواند به دلیل عفونت های ادراری، عفونت های زنانگی، غده پروستات، تجمع مدفوع، شل و ضعیف شدن عضلات کف لگن و شکم ایجاد شود اما چطور می توان متوجه شد به بی اختیاری ادرار دچار هستید یا خیر؟ کافی است به این سوالات پاسخ دهید:..

آیا هنگام عطسه، سرفه، خنده یا حرکت متوجه می شوید چند قطره ادرارتان بی اختیار می ریزد؟

آیا زمانی که احساس دفع ادرار دارید، تا رسیدن به دستشویی نمی توانید خود را نگه دارید؟

آیا ادرارتان قطره قطره می ریزد؟ همه این موارد می توانند نشانه های بی اختیاری ادرار باشند.

در صورت ابتلا به بی اختیاری ادرار، ابتدا به پزشک مراجعه کنید تا علت آن پیدا و درمان شود و مجبور نشوید که فعالیت های اجتماعی، رفت وآمدها و مصاحبت با دوستان تان را محدود کنید. نوشیدن آب را کم نکنید زیرا آب کافی برای دفع سم های بدن و جلوگیری از عفونت ادراری و پیشگیری از تشکیل سنگ های ادراری لازم است.بی اختیاری ادرار یکی از ۳ حالت زیر را دارد: بی اختیاری استرسی، بی اختیاری فوریتی و بی اختیاری سرریزشونده.

۱) بی اختیاری استرسی: در این حالت هنگام عطسه، سرفه، خنده و برخاستن از زمین، بی اختیار چند قطره ادرار خارج می شود. این حالت در خانم ها خیلی بیشتر است که ممکن است به علت عفونت ادراری، تغییرات مجرای ادرار با افزایش سن یا زایمان های متعدد باشد.

توصیه هایی برای رفع حالت اول:

هر ۲ ساعت برای ادرار کردن به دستشویی بروید.

در طول روز ۶ تا ۸ لیوان مایعات بنوشید.

بعد از ساعت ۸ شب از نوشیدن مایعات خودداری کنید.

لباس های آزاد و راحت بپوشید.

عضلات کف لگن را تقویت کنید.

مثانه را تقویت کنید.

این مشکل قابل حل است پس برای برطرف شدن آن حتما به پزشک مراجعه کنید.

۲) بی اختیاری فوریتی: در این حالت احساس ناگهانی و شدید برای ادرار ایجاد می شود، اما قبل از رسیدن به دستشویی ادرار می ریزد.

توصیه هایی برای رفع حالت دوم:

هر ۲ ساعت برای ادرار کردن به دستشویی بروید.

در طول روز ۶ تا ۸ لیوان مایعات بنوشید.

بعد از ساعت ۸ شب از نوشیدن مایعات خودداری کنید.

لباس های آزاد و راحت بپوشید.

برای داشتن آرامش تمرین کنید.

از ورزش های سخت اجتناب کنید.

قهوه، نوشابه های گازدار و غذاهای پرادویه میل نکنید.

۳) بی اختیاری سرریزشونده: در این حالت مثانه خیلی پر می شود و ادرار به صورت قطره قطره و به طور غیرارادی می ریزد. زمانی که فرد به دستشویی می رود، ادرار به طور کامل خالی نمی شود. این حالت بیشتر در مردها دیده می شود که دلیل آن تنگ شدن مجرای ادرار به دلیل بزرگ شدن غده پروستات است.

توصیه هایی برای رفع حالت سوم:

در طول روز ۶ تا ۸ لیوان مایعات بنوشید.

بعد از ساعت ۸ شب از نوشیدن مایعات خودداری کنید.

در زمان ادرار کردن عضلات شکم را سفت کنید. سپس به آرامی با دست زیر شکم را به سمت پایین فشار دهید. این فشار به مثانه منتقل می شود و به تخلیه ادرار کمک می کند.

این مشکل قابل حل است پس برای برطرف شدن آن حتما به پزشک مراجعه کنید.

عفونت های ادراری

عفونت های ادراری از جمله مشکلات شایع سالمندی است. شیوع عفونت ادراری با افزایش سن در هر ۲ جنس بالا می رود و در زنان سالمند ۲ برابر مردان سالمند دیده می شود. بسیاری از بیماران بدون علامت هستند ولی علایم شایع شامل سوزش و تکرر ادرار، بی اختیاری جدید ادرار، درد پهلو و تب است. گیجی و بی حالی و عدم هوشیاری می تواند از عوارض قابل توجه در عفونت ادراری سالمندان باشد که باید با مشاهده آنها حتما به پزشک مراجعه کرد. عفونت ادراری به راحتی با آزمایش ادرار تشخیص داده می شود. نوشیدن آب کافی برای جلوگیری از عفونت ادراری لازم است. در پیشگیری از عفونت های مجاری ادراری مصرف انواع گوشت قرمز و سفید، ماهی، تخم مرغ و غلاتی مانند برنج و انواع نان می تواند موثر باشد و باید از مصرف موادغذایی محرک خودداری شود. این مواد عبارتند از:

ادویه ها، فلفل سبز، فلفل قرمز، خردل، مارچوبه...

فرآورده های گوشتی نمک سود به خصوص سوسیس و کالباس

سیرابی، گوشت های کنسرو شده و صنعتی

نوشابه های الکلی

بزرگی غده پروستاتغده پروستات در مسیر مجرای ادرار همه مردان قراردارد. این غده با افزایش سن (۶۰ سال و بالاتر) بزرگ می شود که علت آن می تواند زمینه های ژنتیکی، مسایل هورمونی، تجمع ادرار یا علل انسدادی در مسیر ادرار باشد که در برخی از مردان مشکلاتی را در ادرار کردن ایجاد می کند. توجه به علایم و درمان به موقع بزرگی غده پروستات از ایجاد مشکلات و عوارض بیشتر و شدیدتر جلوگیری خواهد کرد.

اگر هریک از علایم زیر را دارید، برای بررسی وضعیت غده پروستات به پزشک مراجعه کنید:

در شروع ادرار تاخیر دارید. به این معنی که چند ثانیه طول می کشد تا ادرار شروع شود یا برای شروع شدن ادرار باید زور بزنید.

بعد از اتمام ادرار، احساس می کنید مثانه تان کاملا تخلیه نشده است.

ادرار نازک شده و قطر کافی ندارد و پرش آن کم است.

فشار جریان ادرار نسبت به قبل کم شده است.

با فاصله زمانی کمتر از ۲ ساعت دوباره مجبور هستید برای ادرار به دستشویی بروید.

هنگام ادرار چندبار ادرار قطع و دوباره شروع می شود.

انتهای ادرار قطره قطره می آید.

نگه داشتن ادرار سخت می شود یا احساس ناگهانی و فوری برای ادرار دارید.

بعد از رفتن به رختخواب چند بار برای ادرار کردن مجبورید بلند شوید یا تکرر ادرار دارید.

مبتلا به عفونت های مکرر مجاری ادراری می شوید.

وجود خون در ادرار و درد در زمان دفع ادرار علامت های هشداردهنده ای هستند و حتما باید بررسی کامل از نظر کلیه و مجاری ادراری انجام شود و به متخصص مراجعه کنید. البته باید بدانید که بزرگی غده پروستات، خوش خیم است و ارتباطی به سرطان پروستات ندارد و به یکدیگر تبدیل نمی شوند. در مواردی که علایم خفیف است، می توان از درمان طبی و دارویی استفاده کرد ولی در مواردی که بیماری پیشرفت کرده باشد نیاز به جراحی است. با پزشک خود مشورت کنید.

چگونه مثانه را تقویت کنیم؟

سعی کنید کم کم مدت زمان بیشتری ادرارتان را نگه دارید. برای شروع هر ۲ ساعت یک بار ادرار کنید. به تدریج این مدت زمان ۲ ساعت را افزایش دهید، اینکه چقدر این فاصله زمانی را بیشتر می کنید، به خودتان بستگی دارد ولی باید درحدی باشد که ادرار نریزد. کم کم آن را به ۳ تا ۴ ساعت برسانید. لازم نیست این تمرین را شب ها انجام دهید. با انجام این تمرین ها تا توانایی مثانه برای نگه داشتن ادرار بیشتر می شود.

دو تمرین برای تقویت عضلات کف لگن

تمرین اول: هر بار که برای ادرار به دستشویی می روید، چند بار به طور ارادی، دفع ادرار را شروع و قطع کنید تا به این ترتیب عضلات کف لگن تان تقویت شود.

تمرین دوم: ناحیه مقعد را سفت کنید. مانند حالتی که می خواهید مانع دفع مدفوع شوید و این حالت را برای مدت ۵ ثانیه حفظ و بعد رها کنید. در طول انقباض، نفس خود را حبس کنید. این کار را چند بار در طول روز انجام دهید. تکرار تمرین باید در حدی باشد که خسته نشوید. این تمرین را می توانید در حالت ایستاده، نشسته یا خوابیده انجام دهید.

دکتر فرزانه شریفی اقدس

متخصص اورولوژی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی