علائم بیماری از مهم‌ترین ابزارهای تشخیص در تعیین نوع بیماری فرد می‌باشد و پزشک با ‏تکیه به شرح حال دقیق از روش‌های تشخیصی مکمل استفاده می‌کند. اما مهمترین علائم در ارتباط با بیماری‌های قلب و عروق شامل مواردی است که در مطلب امروز برایتان تشریح می‌کنیم.

۱) احساس ناراحتی در قفسه سینه: ‏اگرچه یکی از مهمترین علائم تنگی سرخرگی عروق قلب احساس ناراحتی در قفسه ‏سینه می‌باشد اما هرگونه ناراحتی در قفسه سینه الزاما ناشی از مسائل قلبی نیست. ‏ناراحتی قفسه سینه در صورتی‌که ناشی از تنگی سرخرگ‌های قلب باشد اصطلاحا ?‏آنژین قفسه صدری? نام داشته و با این مشخصات می‌باشد:

- در اغلب موارد بصورت ‏فشارنده و در ناحیه پشت جناغ می‌باشد.

- با فعالیت افزایش و با استراحت کاهش می‌‏یابد.

- ممکن است به بازو دست چپ و گاها به گردن و فک انتشار یابد.

- با مصرف ‏قرص‌های زیر زبانی ?نیتروگلیسیرین? در طی ۳ الی ۵ دقیقه قطع می‌شود.

۲) دردهای غیرآنژینی قفسه سینه: در صورتی‌که درد قفسه سینه ارتباطی با فعالیت نداشته ‏باشد، با قرص زیرزبانی نیتروگلیسیرین تغییری نکند و با تنفس و سرفه و یا تغییر وضعیت ‏تشدید شود در این صورت احتمال قلبی بودن درد بیمار کم می‌باشد و عامل غیر قلبی ‏نظیر اسپاسم عضلانی و مسائل استخوانی مطرح می‌باشد. درد سوزشی پشت جناغ که بعد ‏از مصرف غذا ایجاد شده و با خوابیدن و خم شدن تشدید شده و با تغییر مزه دهان بصورت ترش و با مصرف شربت‌های ضدِ اسیدی و یا قرص‌هایی نظیر رانیتیدین کاهش می‌‏یابد.

۳) ضعف و خستگی‌پذیری زودرس: ‏یکی از علائم شایع در بسیاری از بیماری‌های قلبی و غیرقلبی نظیر بیماری‌های غددی و ‏متابولیسمی، ریوی ومسائل روانی می‌باشد. نارسایی قلب، برادیکاردی (ضربان پایین قلب) ‏و مشکلات دریچه‌ای قلب با ضعف و خستگی‌پذیری زودرس همراه می‌باشند. وجود ‏علائم همراه از قبیل تنگی نفس، سرفه، کندی نبض (ضربان کمتر از بار در دقیقه)، ‏حملات غش (سنکوپ) تعریق سرد و سرگیجه در تشخیص مسائل قلبی کمک کننده ‏است. معاینه دقیق توسط پزشک و در صورت لزوم الکتروگرام قلبی، اکوکاردیوگرافی، ‏عکس قفسه سینه و آزمایش خون معمولا منجر به تشخیص سریع مسائل قلبی می‌شود.

۴) تنگی نفس: احساس دشواری در تنفس می‌تواند ناشی از علل قلبی ویا غیر قلبی ‏باشد. در صورتی‌که تنگی نفس با فعالیت تشدید شده در حالت خوابیده نسبت به ‏حالت نشسته افزایش یابد و مخصوصا در صورتی‌که همراه تورم پاها و همراه با ‏حملات تنگی نفس شبانه باشد، علل قلبی نظیر نارسایی قلب و مشکلات دریچه‌ای ‏مطرح بوده و با اکوکاردیوگرافی به راحتی قابل تشخیص است. ‏آسم و بیماری‌های انسدادی ریوی از علل شایع تنگی نفس می‌باشند. در این موارد ‏سرفه و خلط فراوان و احساس خس خس سینه بصورت شایع دیده می‌شود. شرح ‏حال مصرف طولانی مدت دخانیات با احتمال آمفیزم و برونشیت مزمن همراه است. ‏تنگی نفس ناگهانی ممکن است ناشی از علل خطرناک از قبیل آمبولی ریه باشد؛ در ‏صورتی که فرد به مدت طولانی بی‌حرکت بوده و یا در بیمارستان بستری بوده باشد ?‏آمبولی ریه? مطرح بوده و باید مورد بررسی قرار گیرند. آریتمی‌های قلبی بصورت ‏برادیکاردی و یا تاکی کاردی‌های حمله‌ای نیز منجر به تنگی نفس می‌شود. که با ‏گرفتن نبض توسط همراهان بیمار قابل تشخیص می‌باشد. ‏نارسایی کلیوی مسائل روانی و بیماریهای متابولیک نیز می‌توانند با تنگی نفس شدید ‏همراه باشند. گاها در سالمندان و افراد دیابتی حمله قلبی با درد خفیف یا بدون درد بوده و ‏تنگی نفس ناگهانی تنها علامت می‌باشد. بنابراین ارجاع فوری این بیماران به اورژانس ‏الزامی است.

۵) سرگیجه:‏ سرگیجه یکی از علائم شایع در افراد جامعه است که می‌تواند ناشی از علل قلبی، عصبی، متابولیک و یا مسائل روانی باشد. احساس سبکی سر، تاری دید و عدم تعادل ‏مخصوصا اگر همراه با تعریق سرد باشد می‌تواند ناشی از آریتمی قلبی، ضربان پایین ‏قلب و یا افت فشارِخون باشد. در صورتی‌که فرد هنگام تغییر وضعیت از حالت نشسته ‏به ایستاده دچار سرگیجه شود افت فشار خون اتواستاتیک ناشی از داروهای فشارخون، ‏کم آبی و یا اختلال اتونوم در سالمندان مطرح بوده و با اندازه گیری فشارخون در ‏حالت خوابیده و ایستاده بررسی می‌شود. حملات سرگیجه بصورت کوتاه مدت ‏مخصوصا در صورت همراهی با تعریق ویا طپش قلب مطرح کننده آریتمی‌های قلبی ‏می‌باشد. در صورتی‌که سرگیجه به صورت احساس چرخش در محیط و یا حرکت ‏اطراف می‌باشد مخصوصا در صورت همراهی با علائمی نظیر تهوع و استفراغ و وزوز ‏گوش مطرح کننده علل عصبی بوده و مراجعه به متخصص اعصاب توصیه می‌شود. ‏در صورتی که بیمار مبتلا به دیابت که تحت درمان با انسولین ویا قرص‌های پایین ‏آورنده قند خون می‌باشد، دچار سرگیجه، کاهش سطح هوشیاری و یا تعریق شود ‏احتمال کاهش قندِخون مطرح بوده و مراجعه به اورژانس توصیه می‌شود. در این ‏موارد توصیه می‌شود تا قبل از رسیدن به اورژانس مواد قندی از قبیل عسل و یا قند ‏مصرف شود.

۶) طپش قلب: احساس طپش قلب ممکن است بعلت آریتمی قلبی باشد و یا ناشی از اضطراب و ‏فعالیت باشد. در صورتی‌که فرد با فعالیت کم دچار طپش قلب شود مراجعه به پزشک و ‏معاینه قلبی و در صورت لزوم بررسی‌های قلبی توصیه می‌شود. در صورتی‌که فرد در ‏حالت استراحت به صورت ناگهانی دچار طپش قلب شده و پس از چند دقیقه طپش قلب ‏بصورت خودبخود و دفعتا قطع شود احتمالا ?آریتمی قلبی? وجود داشته است. در این ‏موارد گرفتن نبض و شمارش ضربان قلب در تشخیص علت طپش قلب بسیار کمک کننده ‏است. در صورتی‌که امکان مراجعه فوری به مرکز پزشکی و ثبت الکتروگرام قلب در ‏هنگام طپش وجود داشته باشد تشخیص آریتمی قلبی بسیار آسان می‌شود. ممکن است ‏فرد گاها دچار احساس ریزی داخل قفسه سینه و یا احساس یک ضربان قوی نماید.

۷) تعریق: ‏تعریق سرد یکی از علائم شایع حملات قلبی، آریتمی‌ها، برادیکاردی و نارسایی قلب می‌‏باشد که البته در اغلب موارد همراه سایر علائم دیده می‌شود. در صورتی‌که تعریق سرد ‏همراه درد آنژینی قفسه سینه باشد احتمال حمله‌های قلبی مطرح است. در صورتی‌که ‏تعریق سرد همراه طپش قلب سرگیجه ضعف و بی‌حالی باشد، احتمال آریتمی های قلبی ‏مطرح است. در نارسایی شدید قلبی تعریق سرد همراه تنگی نفس و احساس خستگی ‏ایجاد می‌شود. ممکن است تعریق سرد ناشی از کاهش قند خون در افراد دیابتی تحت ‏درمان باشد که در این موارد معمولا کاهش سطح هوشیاری و گیجی از علائم همراه ‏باشد. در موارد نادر ممکن است حملات تعریق سرد به تنهایی ناشی از حمله قلبی باشد که ‏این مسئله مخصوصا در سالمندان و مبتلایان به دیابت دیده می‌شود و لزوم توجه ویژه به ‏این نشانه در این افراد را خاطر نشان می‌سازد.