بیماری که معرفی می شود آقایی است ۸۲ ساله که حدود چند ماه است دچار بی اشتهایی و کاهش وزن شده به طوری که در مدت زمان یک ماهه حدود ۱۵ کیلوگرم وزن کم کرده است...

علت مراجعه به پزشک بی اشتهایی، یبوست، درد شکمی و کاهش وزن بوده است. در ضمن این بیمار سابقه قندبالا و فشارخون نیز داشته اما از ۴، ۵ سال پیش تحت درمان بوده است. در معاینه شکمی که توسط پزشک انجام شد در قسمت فوقانی و چپ شکم درد و حساسیت داشته و سایر معاینات طبیعی بوده است. برای تشخیص بیماری، سونوگرافی و برخی آزمایش ها برای بیمار تجویز شد. با سوژه این هفته آقای مراد.س ۸۲ ساله همراه شوید و ببینید که چگونه بیماریشان تشخیص داده شد و نظر کارشناسان را برای درمان پیگیری کنید. نکات مهمی در این پرونده وجود دارد که می تواند به عنوان پیشگیری برایتان مفید باشد.

نگاه پزشک معالج

درمان سرطان روده بزرگ در گفتگو با دکتر سیدرضا فاطمی عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی:

استنت گذاری به ۷۵ درصد این بیماران کمک می کند

آقای دکتر! چطور به تشخیص سرطان روده برای آقای «سین» رسیدید؟

در آزمایش خون کم خونی و افزایش تعداد گلبول های سفید و پلاکت خون نشان داده شده و این مساله نشانگر التهاب بدن (CRP و ESR) که در بدخیمی ها افزایش می یابد بود.ضمنا سابقه بیماری سرطان معده در خانواده بیمار (خواهر و عمه) وجود داشت. در سونوگرافی که انجام دادیم در کبد، کانون مشکوکی دیده شد که سایز تقریبی اش ۴۶۴۸ میلی متر بود. همچنین در قسمت خلفی تحتانی و داخلی طحال نیز ناحیه ای با همین مشخصات که به نظر می رسید بخشی از روده با دیواره ای ضخیم و نامنظم باشد، دیده شد که برای بررسی بیشتر سی تی اسکن انجام شد. در سی تی اسکن با کنتراست تصویر ناحیه مورد نظر در لوب چپ کبد دیده شد. اتساع شدید در کل مسیر روده وجود داشت و به خاطر وجود توده ای در همین محل و افزایش ضخامت دیواره روده برای بررسی دقیق?تر روده بیمار تحت کولونوسکوپی قرار گرفت. در کولونوسکوپی توده قارچی شکل و زخم داری همراه با تراوش خون و انسداد کامل در خم طحالی روده بزرگ دیده شد که تحت بیوپسی قرار گرفت. درنهایت بیمار با تشخیص سرطان روده بزرگ همراه با ایجاد عارضه (انسداد کامل) کاندید استنت گذاری در روده بزرگ برای رفع انسداد شد.

در مورد روش درمانی که گفتید توضیح می دهید.

استفاده از استنت های روده ای به عنوان روشی غیرجراحی برای تسکین عوارض توده?ای دستگاه گوارش به ویژه در مری و سیستم صفراوی رو به افزایش است. استنت ها همچنین در درمان انسداد سایر قسمت های لوله گوارش مانند معده و قسمت ابتدایی روده کوچک و روده بزرگ نقش دارند. در بیمارانی که سرطان روده دارند، استفاده از استنت به منظور تسکین عوارض بیماری پیشرفته کاربرد دارد.

آیا این روش جایگزین جراحی شده است؟

خیر. استنت گذاری روشی است که با توجه به ?نظر پزشک انجام خواهد شد. بهتر است بیماران اجازه بدهند چنین تصمیم تخصصی را پزشک برایشان بگیرد. جایگزینی استنت این مزیت را ایجاد می کند تا جراحی های اورژانسی ۲ مرحله ای، همراه با کولوستومی (برداشتن بخشی از روده) به جراحی یک مرحله ای انتخابی تبدیل شود. استنت گذاری در کولون در بسیاری از بیماران با انسداد جزیی یا کامل انجام پذیر است البته با در نظر گرفتن این موضوع که بیمار اختلال سیستمیک شدید نداشته باشد. میزان مرگ ومیر و عوارض بعد از جراحی اورژانسی به مراتب از جراحی انتخابی بیشتر است و استنت کولون در بیمارانی که انسداد ناشی از سرطان روده و نیاز به رفع فشار ناشی از انسداد به منظور آمادگی برای انجام جراحی انتخابی دارند، استفاده می شود.

قابل ذکر است که از لحاظ تکنیکی، میزان موفقیت در این گونه بیماران بالای ۹۰ درصد است. استنت گذاری برای بیماران مبتلا به سرطان روده که به علت گسترش موضعی تومور یا سن بالا گزینه مناسبی برای جراحی نیستند راه حل مناسبی است. بیشتر از ۷۵ درصد این گروه از بیماران با کمک استنت بهبود نسبی می یابند. اگر چه رشد تومور به داخل استنت و حرکت استنت، مداخله مجدد با استنت اضافه یا لیزر یا روش های جراحی را موجب می شود. در بیماران با بیماری لوکالیزه پیشرفته و حال عمومی خوب جراحی و رادیوتراپی روش های پیشنهادی بهتری است (به استثنای افرادی که تمایل به استومی ندارند). جایگذاری استنت های فلزی خودکار(خودبازشونده) با کمک آندوسکوپی یا فلوروسکوپی صورت می گیرد. استفاده از آندوسکوپی در جایگذاری استنت ها هنگامی که انسداد نزدیک به ناحیه رکتوسیگمویید (قسمت انتهایی روده) باشد یا هنگامی که روده پیچ و خم دار است مفید است. انجام باریم انما یا سی تی اسکن با کنتراست قبل از جایگذاری استنت به منظور بررسی آناتومی روده و طول تنگی و میزان انسداد هم مؤثر است. (البته ضروری نیست)

در حال حاضر که این بیمار را درمان کرده اید چه توصیه های تغذیه ای دارید؟

پس از جایگذاری استنت در سمت چپ روده به منظور جلوگیری از ایجاد مدفوع فشرده شده در داخل استنت قوام مدفوع باید نرم نگاه داشته باشد. برای این منظور استفاده از روغن معدنی و رژیم غذایی خاص توصیه می شود. مصرف روغن معدنی خوراکی به میزان ۱۵ تا ۴۵ سی سی به صورت روزانه پیشنهاد می شود اگر چه در بیمارانی که خطر خفگی دارند، استفاده از روغن معدنی ممنوع است. سایر ملین ها نیز قابل استفاده هستند. بیمارانی که در کولون راست یا عرضی استنت دارند، می توانند رژیم غذایی عادی داشته باشند. خوشبختانه این تکنیک نوین و پیشرفته در کشور ما در بخش گوارش و کبد بیمارستان طالقانی قابل انجام است و از این نظر قدم بزرگی در ارائه خدمت به هموطنان عزیز برداشته شده است.

نگاه فوق تخصص آندوسکوپی

روده چه کسانی در معرض سرطان است؟

دکتر عباسعلی محرابیان/ استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

سرطان روده بزرگ در کشور ما سومین سرطان از نظر شیوع است و در صورتی که دیر تشخیص داده شود کشنده است. می توان به کمک روش هایی در مراحل اولیه که هنوز علایمی ندارد آن را شناخت و با درمان مناسب از مرگ بیمار جلوگیری کرد. با توجه به اینکه سرطان کولون از پولیپ ها سرچشمه می گیرند یعنی مرحله ای که هنوز سرطان ایجاد نشده و با توجه به فاصله طولانی زمانی که طول می کشد تا پولیپ به آن مرحله برسد، می توان با شناخت و برداشت پولیپ ها از ایجاد سرطان جلوگیری کرد.

با توجه به اینکه شیوع سرطان روده از۵۰ سالگی به بعد افزایش می یابد، بنابراین به جز افراد پرخطر بررسی ها از این سن شروع می شود.

افراد گروه پرخطر کدام اند؟

افرادی که سابقه سرطان روده در خانواده به خصوص خانواده درجه یک شامل پدر، مادر، برادر و خواهر دارند به خصوص اینکه چند عضو خانواده یا در سن کمتر از ۵۵ سال مبتلا شده باشد.

کسانی که خودشان سابقه پولیپ یا سرطان روده داشته اند و آنهایی که سابقه چند مورد سرطان در فامیل (حتی چیزی به غیر از سرطان روده) داشته باشند.

کسانی که بیماری التهابی روده (کولیت اولسروز و کرون) دارند.

در افراد گروه پرخطر بررسی باید حتما انجام شود و این بررسی به طور معمول ۱۰ سال زودتر از سن اولین فرد مبتلا انجام می شود.

در افرادی که در گروه پرخطر نیستند، بررسی از سن ۵۰ سالگی آغاز می شود.

کدام روش بررسی بهتر است؟

بررسی خون مخفی در مدفوع: خونی که با چشم دیده نمی شود ولی با آزمایش مدفوع مشخص می شود. این روش موثر است اما کافی نیست.

رادیوگرافی روده بزرگ (باریم انما): دقت زیادی ندارد و در صورت مشاهده ضایعه، باید از روش تکمیلی دیگری استفاده کرد.

مشاهده روده بزرگ با آندوسکوپ کوتاه: دقیق است ولی فقط بررسی قسمت چپ روده بزرگ امکان پذیر است. (نیمی از سرطان های روده بزرگ در این ناحیه است)

مشاهده روده بزرگ با آندوسکوپ بلند: دقیق و امکان بررسی تمام روده میسر است و در افراد گروه پرخطر توصیه می شود.

روش های دیگری مانند روش بررسی ژنتیکی مدفوع و نوعی سی تی اسکن وجود دارد که هنوز تحت بررسی است.

پیشگیری از سرطان کولون

لازم است بدانید مصرف زیاد سبزی و میوه های تازه، پرهیز از استعمال دخانیات و کاهش مصرف گوشت قرمز و چربی ها از عمده موارد پیشگیری هستند. طبق برخی مطالعات مصرف آسپیرین، فولیک اسید و کلسیم می تواند خطر سرطان کولون را کاهش دهد.

نگاه متخصص داخلی

نشانه های سرطان روده را بشناسید

دکتر ایرج خسرونیا/ رییس انجمن متخصصان داخلی ایران

باید برای تشخیص علت مشکل و بیماری هر کسی که مشکلاتی مربوط به کلون مانند یبوست مزمن، خونریزی و دردهای ناشناخته داشته باشد، عمل کولونوسکوپی انجام دهیم. در افراد سالم بالای ۵۰ سالی که هیچ مشکلی ندارند، هر سه یا چهار سال یک بار باید عمل کولونوسکوپی انجام شود. افرادی هم که سابقه بیماری و سرطان های گوارشی در خانواده شان وجود دارد، باید بعد از سن ۴۰ سالگی، هر سال یا هر دو سال یک بار، عمل کولونوسکوپی انجام دهند و مورد بررسی قرار بگیرند تا اگر در معرض ابتلا به بیماری قرار گرفتند، بیماری شان خیلی زود تشخیص داده شود. البته اگر فرد سالم کمتر از ۵۰ سال یا فردی با سابقه خانوادگی که زیر ۴۰ سال سن دارد علائم و ناراحتی های گوارشی مانند درد و خونریزی و بی اشتهایی را حس کند باید خیلی سریع برای تشخیص بیماری در مراحل اولیه به پزشک مراجعه کند. خیلی از افراد فکر می کنند که کولونوسکوپی عمل دردناکی است و به همین دلیل از انجام آن طفره می روند. بهتر است بدانید که عمل کولونوسکوپی با بی حسی موضعی یا عمومی انجام می شود و بیمار حین عمل هیچ دردی را حس نمی کند.

یکی از مهم ترین نکاتی که باید به آن اشاره کنم این است که متاسفانه خیلی از ما ایرانی ها اصلا به مساله مهم دفع خون از روده اهمیت نمی دهیم و فکر می کنیم که این خونریزی ممکن است مربوط به خونریزی همورویید (بواسیر) باشد به همین دلیل آن را با پزشکمان در میان نمی گذاریم. در صورتی که دفع خون از روده می تواند یکی از مهم ترین نشانه های ابتلا به سرطان روده باشد. دفع خون، ایجاد اختلال در اجابت مزاج و باریک شدن مدفوع علائمی از ابتلا به سرطان روده هستند. این بیمار پس از یک ماه بی اشتهایی و ۱۵ کیلوگرم کاهش وزن به پزشک مراجعه کرده ، در صورتی که توصیه ما به همه سالمندان عزیز و خانواده آنها این است که در صورت مشاهده هرگونه بی اشتهایی و کاهش وزن، حتما در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنند چون این علائم می توانند به دلیل بیماری های کبد یا دستگاه گوارش باشند. در ضمن اگر بیشتر از ۱۰ درصد وزن کسی در کمتر از شش ماه کم شود، حتما مشکلی وجود دارد و باید از نظر پزشکی مورد بررسی قرار بگیرد. این را هم فراموش نکنید که بیماران سالمندی که دل درد، بی اشتهایی و دفع خون از روده دارند، باید توسط پزشکان مورد بررسی دقیق قرار بگیرند زیرا حتی اگر ۹۹ درصد آنها مشکل خاصی نداشته باشند، باز هم بررسی دقیق برای تشخیص آن یک درصد که ممکن است سرطان داشته باشند، ارزش دارد!

نگاه انکولوژیست

جراحی مؤثرتر است یا شیمی درمانی؟

دکتر حمید رضوانی/ عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

معمولا خیلی از افرادی که به سرطان روده مبتلا می شوند، از ما می پرسند بهترین روش درمانی برای آنها چیست؛ جراحی یا شیمی درمانی؟ بهتر است این نکته را بدانید که حرف اول را در درمان سرطان های روده بزرگ، جراحی می زند یعنی اگر شرایط بیمار اجازه بدهد به طور حتم جراحی انجام می دهیم اما گاهی بیماری خیلی پیشرفت می کند و به نقاط دیگری از بدن مانند کبد، ریه و استخوان ها متاستاز می دهد و نمی توانیم جراحی انجام دهیم زیرا در این صورت ارزش جراحی از دست می رود. به همین دلیل، پزشکان برای کنترل بیماری، ابتدا برای مدتی از روش شیمی درمانی کمک می گیرند و بعد از اینکه شرایط بیمار و بیماری به حالتی رسید که امکان جراحی میسر شد ، حتما ادامه روند درمان با جراحی همراه خواهد بود. پس می بینید که در درمان سرطان های روده بزرگ به هر حال جراحی باید انجام شود. شاید این سؤال برایتان پیش بیاید که آیا استنت گذاشتن هم از درمان های روتین سرطان روده است یا نه؟ در پاسخ می توان گفت که استنت گذاری بیشتر در مواردی انجام می شود که احتمال انسداد روده با تومور وجود داشته باشد و ما نتوانیم بیمار را تحت عمل جراحی قرار بدهیم. برخی از بیماران به دلیل سن خیلی بالا یا ابتلا به بیماری های قلبی و ریوی نمی توانند روند درمانشان را با عمل جراحی ادامه بدهند به همین دلیل به منظور پیشگیری از ابتلا به انسداد روده و عوارض ناشی از آن، پزشکان عمل استنت گذاری را انجام می دهند. اگر بیماری به انسداد روده مبتلا شود و شرایطش هم اجازه بدهد، ما حتما برای او عمل جراحی انجام می دهیم تا از ابتلای او به عوارض ناشی از انسداد روده پیشگیری کنیم. به علاوه، برخلاف باور عامه مردم که فکر می کنند سرطان روده فقط بیماری مربوط به افراد بزرگسال است، این بیماری می تواند افراد جوان را هم مبتلا کند و نوع درمان هم ربطی به سن و سال ندارد. شیمی درمانی و جراحی هم برای افراد جوان انجام می شود و هم برای افراد سالمند.

نگاه متخصص تغذیه

رابطه تغذیه و سرطان

دکتر سعید حسینی/ استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران

در مورد رابطه تغذیه و سرطان باید به این نکته اشاره شود که به طور کلی سرطان ها، مخصوصا برخی از انواع آن، به طور مستقیم با تغذیه رابطه دارند. مثلا وزن بالا و اضافه دریافت انرژی، مصرف زیاد چربی های اشباع و غذاهای چرب و سرخ کردنی و انواع فست فودها می توانند خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهند. از طرف دیگر، مصرف زیاد سبزی و میوه هایی که حاوی انواع آنتی اکسیدان ها هستند به خصوص آنهایی که ویتامین E، C و سلنیوم دارند می توانند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهند. از آنجا که خطر ابتلا به سرطان بین کسانی که زمینه خانوادگی ابتلا به این بیماری در آنها وجود دارد، بیشتر است، این افراد باید خیلی مراقب خورد و خوراکشان باشند و تا آنجا که می توانند مواد غذایی مفید و سالم را جایگزین غذاهای مضر کنند. این توصیه به دلیل این است که تحقیقات نشان داده عوامل محیطی مانند عادت های غذایی می توانند در تسریع یا سرکوب ابتلا به سرطان در بیمارانی با سابقه خانوادگی، بسیار مهم و مؤثر باشند.

متاسفانه یکی از بزرگ ترین مشکلات و مسائلی که سالمندان با آن مواجه هستند، مشکل ابتلا به یبوست است. معمولا سالمندان به دلیل ترس از دفع بی اختیار یا بیدار شدن مکرر در طول شب، برای رفتن به دستشویی، از نوشیدن آب کافی امتناع می کنند. این مشکل در آقایان سالمند به دلیل مسائل مربوط به پروستات بیشتر و پررنگ تر است. مسأله دیگر این است که به طور معمول، کم آبی در بدن سالمندان علامت خاصی ندارد و این عزیزان شاید اصلا متوجه کم آب بودن بدنشان نباشند. سالمندان باید حتما به این نکته توجه داشته باشند که کم آب شدن بدن و در نتیجه ابتلا به یبوست عامل زمینه سازی برای بیماری های دیگر از جمله انسداد روده خواهد بود و نباید هرگز برای پیشگیری از تکرر ادرار، از نوشیدن آب کافی در طول شبانه روز امتناع کنند. همه سالمندان و افرادی که به نوعی از یبوست مزمن رنج می برند، می توانند در کنار مصرف آب فراوان، دریافت فیبر غذایی شان را هم بالا ببرند تا بر یبوست خود غلبه کنند. این فیبر، هرچه بیشتر از منابع گیاهی مانند انواع سبزی ها دریافت شود، بهتر است. به دلیل اینکه فیبر موجود در سبزی نامحلول در آب است، می تواند بیشتر به رفع یبوست کمک کند. دانستن یک نکته بسیار مهم در مورد سبزی ها ضروری است؛ اگر شما دریافت فیبر غذایی خود را از طریق مصرف سبزی ها بالا ببرید اما در طول روز به اندازه کافی آب ننوشید همین فیبر می تواند باعث تشدید یبوست شود. به عبارت ساده تر، چون فیبر می تواند آب بدن را جذب کند، اگر شما آن را با آب فراوان مصرف کنید، به احتمال زیاد مشکل یبوستتان برطرف خواهد شد ولی اگر آن را بی رویه در رژیم روزانه تان بگنجانید و در کنارش آب ننوشید، به طور حتم کمکی به رفع مشکل یبوست نخواهد کرد.

اصلا به دلیل همین خاصیت جذب آب فیبر است که به افرادی که اسهال دارند، توصیه می کنیم بیشتر سبزی بخورند! یکی دیگر از دلایل ابتلا به یبوست در سالمندان کم تحرکی یا حتی بی تحرکی آنهاست. این عزیزان باید با یک برنامه ریزی منظم، مقداری فعالیت روزانه را در برنامه خود داشته باشند. نکته دیگر این است که برخی از سالمندان خودسرانه و بدون نظر پزشک، مکمل هایی مانند کلسیم، آهن یا مولتی ویتامین مصرف می کنند که خود این امر هم می تواند در تشدید یبوست آنها تاثیرگذار باشد. ضمن اینکه خیلی ها اصلا تعریف درستی از یبوست ندارند. در تعریف یبوست باید گفت که اساسا اجابت مزاج از سه بار در روز تا سه روز یکبار اگر همراه با درد و ناراحتی نباشد، یبوست محسوب نمی شود اما اگر اجابت مزاج، ۳ روز یکبار هم نباشد و با درد و ناراحتی و سختی همراه شود، آن وقت می گوییم که فرد به یبوست مبتلا شده است.

نگاه اورولوژیست

کم آبی زمینه ساز انسداد روده

دکتر عباس بصیری/ استاد دانشگاه علوم پزشکی

شهید بهشتی

یکی از توصیه?های پزشکان نوشیدن میزان کافی آب است. اما گاهی برخی از سالمندان به دلایل مختلف مانند ترس از دفع بی اختیار یا بیدارشدن های مکرر و تکرر ادرار در طول روز مایعات کمتری می نوشند تا در دفعات زیاد، دفع ادرار نداشته باشند. در چنین مواردی حتما باید علت پرادراری یا تکرر ادرار مشخص و درمان شود. معمولا در سنین بالا ابتلا به بزرگی پروستات یکی از مواردی است که باعث ایجاد این مساله می شود. این افراد در دفع ادرار دچار مشکل هستند زیرا بزرگی پروستات باعث بسته شدن مجرای ادراری و عدم تخلیه کامل آن می شود. مثلا اگر حجم مثانه حدود ۵۰۰ سی سی باشد، مثانه قادر به تخلیه کامل نیست و ممکن است حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ سی سی ادرار در مثانه باقی بماند.

هنگامی که حجم ادرار فرد ۵۰۰ سی سی است قاعدتا دفع ادرار هر پنج، شش ساعت اتفاق می افتد اما اگر حجم واقعی مثانه ۲۰۰ یا ۳۰۰ سی سی باشد هر دو، سه ساعت یکبار فرد دچار تکرر ادرار می شود.

در مواردی که بزرگی پروستات در تکرر ادرار نقش دارد حتما باید درمان شود. نوشیدن مایعات می تواند به راحتی سموم بدن را دفع کند در نتیجه املاح کمتری در بدن ته نشین می شود بنابراین توصیه می شود سالمندان به اندازه کافی آب بنوشند و اگر عاملی برای تکرر ادرارشان وجود دارد به دنبال درمان مشکل باشند.

در پی عدم درمان بیماری و کم نوشیدن آب، حجم ادرار کاهش می یابد و معمولا مقداری از آن در مثانه باقی می ماند. ادرار باقیمانده مانند آب راکد در مثانه است که باعث التهاب و عفونت می شود در نتیجه محیط مناسبی برای رشد میکروب و تشکیل سنگ است. کم آبی، سموم بدن را به خوبی دفع نمی کند و باعث غلظت محیط شیمیایی خون و در نتیجه غلظت خون و عامل زمینه ساز برای ابتلا به بیماری هایی چون یبوست، انسداد روده و... است. عدم نوشیدن آب و مایعات به مقدار کافی، ابتلا به بیماری سفتی عروق را افزایش می دهد و کلیه و مثانه در معرض تهدید ابتلا به التهاب، عفونت و تشکیل سنگ های ادراری است. سالمندان باید حتما به این نکته توجه داشته باشند که اگر مبتلا به بیماری قلبی یا مشکلات ریوی و اختلال کار کلیوی هستند، نباید آب و مایعات را به مقدار فراوان بنوشند زیرا عدم دفع آب، باعث بروز مشکلاتی مانند فشارخون و... می شود.

بیشتر بخوانید

بـاریـم انـمـا یـعـنـی چـه؟

باریم انما نوعی عکسبرداری از روده بزرگ با اشعه x است. از باریم انما می توان برای تشخیص بیماری های روده یا اختلالاتی که روده بزرگ را متاثر می کند، استفاده کرد. در این روش برای اینکه روده ها با اشعه x قابل رؤیت باشند، با یک ماده حاجب حاوی باریم از طریق تنقیه پر می شوند. دو روش برای انجام باریم انما وجود دارد:

در روش اول ماده حاجب تزریق می شود و فقط اختلالات بزرگ روده نشان داده می شود.

در روش دوم، علاوه بر ماده حاجب، هوا هم داخل روده تزریق می شود. در این روش اختلالات کوچک تری هم که در جدار کولون وجود دارد، نمایان می شوند.

گاهی به علل خاص پزشکی یا به علت مسن بودن بیمار، روش اول که زمان کمتری نیاز دارد و بیمار را کمتر اذیت می کند، انجام می شود ولی هرگاه شکی وجود داشته باشد یا نتایج کافی نباشد روش دوم هم به کار می رود. باریم انما در موارد زیر انجام می شود:

تشخیص بیماری های التهابی روده

تشخیص اختلالات روده بزرگ مثل تنگی ها

بررسی روده در کسانی که تغییراتی در عادات

اجابت مزاج خود دارند یا دچار کم خونی یا کاهش وزن بی دلیل هستند

تشخیص بدخیمی های روده

قبل از انجام باریم انما موارد زیر را به پزشک خود گزارش کنید:

بارداری یا احتمال بارداری

حساسیت به لاتکس (لاتکس ماده ای است که در ساختمان بسیاری از مواد حاجب به کار می رود و در صورت حساسیت به آن باید از مواد حاجبی که لاتکس ندارند، استفاده کرد.)

حساسیت به باریم

بررسی اخیر لوله گوارش فوقانی با باریم

قبل از باریم انما معمولا آمادگی هایی برای پاک کردن روده از مدفوع صورت می گیرد مانند عدم مصرف مواد غذایی مایع به مدت یک تا دو روز. استفاده از مواد مسهل روز قبل از انجام تست همراه با مایعات فراوان و انجام تنقیه روز قبل یا در روز انجام آزمون. قبل از تست باید تمام لباس های خود را درآورید و لباس مخصوص بپوشید. سپس در حالی که روی تخت دراز کشیده اید یک عکس ساده رادیولوژی گرفته می شود. بعد از طریق یک لوله باریک، ماده حاجب را داخل روده تزریق می کنند. هنگام انجام باریم انما به آرامی نفس های عمیق بکشید و در صورتی که احساس دفع به شما دست داد، در مقابل آن مقاومت کنید. پزشک با تصاویر متعددی که از روده می گیرد، آن را مورد بررسی قرار خواهد داد. گاهی از شما خواسته می شود حالت خاصی به خود بگیرید یا اینکه تخت شما را کمی خم می کنند تا تصاویر بهتری تهیه شود. ممکن است پزشک با دست شکم شما را کمی فشار دهد تا باریم، خوب در روده ها جابجا شود. سپس باریم تخلیه و هوا به داخل روده تزریق می شود. گاهی حین گرفتن تصاویر از شما می خواهند نفس خود را حبس کنید و برای چند لحظه حرکت نکنید. در انتها معمولا یک یا دو تصویر ساده از شکم گرفته می شود. در روش نوع اول که فقط باریم تزریق می شود، تست حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه طول می کشد و این زمان در روش دوم که هوا نیز تزریق می کنند به یک ساعت افزایش می یابد. بعد از آزمون شما می توانید تغذیه عادی خود را از سربگیرید مگر آنکه پزشک مورد خاصی را توصیه کند. در ضمن مایعات فراوان مصرف کنید تا باریم هر چه زودتر دفع شود و آبی که در اثر مصرف مواد مسهل از دست داده اید، جبران شود.

باریم انما معمولا خسته کننده است و بیمار کمی اذیت می شود. برای بیشتر افراد آمادگی های قبل از انجام باریم انما مثل خوردن روغن کرچک و اسهال بدترین قسمت آزمون است. در ضمن ناحیه مقعد می تواند در اثر این آزمون زخم شود. استفاده از لگن آب گرم و بی حس کننده های موضعی به بهبود این وضعیت کمک می کند.

بیمار ممکن است احساس ناراحتی کند یا نتواند جلوی دفع باریوم را بگیرد و باریم را روی خودش یا روی تخت بریزد. پزشک و همکارانش کاملاً به این موارد عادت دارند و می توانند به شما کمک کنند.

میزی که بیمار روی آن دراز می کشد، سفت و گاهی سرد است زیرا از جریان هوا برای کاهش حرارت دستگاه ها استفاده می شود. باریوم ممکن است سرد باشد و هنگام ورود آن به بدن احساس سرما کنید. وقتی کولون با ماده حاجب پر می شود، ممکن است احساس دفع به بیمار دست دهد یا احساس پری یا دل پیچه کند. اگر هوا نیز به داخل روده تزریق شود، بیمار احساس نفخ شکم و دل پیچه بیشتری می کند. کشیدن نفس های آرام و عمیق از راه دهان می تواند بسیار موثر باشد.

احتمالا تا یک روز بعد از انجام تست احساس خستگی می کنید. بهتر است کسی را همراه خود داشته باشید تا شما را به منزل برساند. این آزمون برای افراد مسن و ناتوان خسته کننده تر است. یک تا دو روز بعد از باریم انما دفع مقادیری از باریوم به صورت ماده سفید یا صورتی رنگ کاملا طبیعی است اما در صورت وجود خون ریزی، درد شدید شکمی، تب بالای ۳۸ درجه و عدم دفع مدفوع به مدت ۲ روز بعد از انجام باریم انما به پزشک خود گزارش کنید.

ندا احمدلو

مریم معروف

الهه رضاییان