شاید شما هم جزو افرادی باشید که معتقدند داروی تزریقی بهتر از نوع خوراکی است چون سریع تر عمل می کند و باعث می شود روند درمان زودتر طی شود. اما در واقعیت چنین نیست و هر بیماری ای برای درمان نیاز به داروهای خاصی دارد و نوع تزریقی یا خوراکی دارو بنا بر صلاحدید پزشک تجویز می شود. در این باره با دکتر ایرج خسرونیا، رییس جامعه متخصصان داخلی گفتگو کرده ایم....

▪ داروی تزریقی بهتر است یا خوراکی؟

ـ ببینید؛ اصولا داروها به چند دسته کلی تقسیم می شوند و این تشخیص پزشک است که بسته به نوع بیماری داروی خوراکی یا تزریقی را برای بیمار خود تجویز کند. بعضی از داروها از طریق روده جذب نمی شوند و باید از طریق تزریق وارد بدن فرد شوند. گاهی اوقات نیز درباره تعدادی از داروها مانند آنتی بیوتیک ها، دوز تجویزی زیاد است که باید از طریق رگ جذب شوند و به همین دلیل تزریق بهترین گزینه است اما در بسیاری از مواقع دارو باید به صورت محلول در آب مصرف شود و به همین دلیل باید به صورت شربت یا پودر حل شدنی در آب مصرف شود و داروی تزریقی در این مورد بی فایده و حتی زیان آور است.

▪ در مورد داروهای مشابه چه طور؟

ـ در مورد داروهای مشابه باز هم اولویت با داروی خوراکی است. مثلا اگر دارویی هم به صورت آمپول و هم به صورت قرص و کپسول موجود باشد، توصیه ما این است که بیمار حتی الامکان داروی خوراکی مصرف کند زیرا هر تزریقی می تواند یک واکنش به همراه داشته باشد و بروز حساسیت از جمله مهم ترین عوارض داروهای تزریقی است. در عین حال در صورت بروز حساسیت دارویی در قرص و کپسول و شربت می توان مصرف آن را بلافاصله قطع کرده و یا حتی با شستشوی معده دارو را از بدن خارج کرد اما در صورت بروز حساسیت داروی تزریقی اقدام خاصی نمی توان انجام داد، بنابراین عوارض داروهای خوراکی بسیار کمتر از انواع تزریقی است و همواره در علم طب توصیه می شود که از درمان های تهاجمی (تزریق) کمتر استفاده شود.

▪ چرا عده ای معتقدند که داروی خوراکی کم اثرتر از

ـ نوع تزریقی است؟بله؛ متاسفانه بسیاری از افراد بر این باورند که داروی خوراکی بی تاثیر است و فقط با آمپول زدن بیماری شان بهبود می یابد. حتی بیمارانی هم وجود دارند که با مراجعه به پزشک از او می خواهند که برای شان داروی تزریقی تجویز کند و استدلال شان هم این است که داروی خوراکی بر بدن آنها تاثیری ندارد. حتی هرگز به پزشکی که برای شان داروی تزریقی تجویز نکند، مجددا مراجعه نمی کنند؛ مگر اینکه حداقل یک قلم داروی تزریقی (مثلا Bکمپلکس) در نسخه آنها وجود داشته باشد.

▪ به مصرف خودسرانه Bکمپلکس اشاره کردید. آیا هرچند وقت یک بار لازم نیست که این آمپول تزریق شود؟

ـ هیچ نیازی نیست که فردی به صورت خودسرانه Bکمپلکس تزریق کند و مصرف میوه و سبزی تازه و مصرف گروه های مختلف غذایی فرد را از مصرف این ویتامین ها بی نیاز می کند و این یک باور اشتباه است که فردی که احساس کسالت و ضعف می کند باید Bکمپلکس تزریق کند تا وضعیت بدنی اش بهبود یابد. متاسفانه بسیاری از افراد نمی دانند که مصرف بی رویه ویتامین ها هم خطرناک است و ویتامین ها در صورت مصرف بیش از حد مجاز، مسمومیت ایجاد می کنند.

▪ در مورد سرماخوردگی چه طور؟ درمان تزریقی زودتر جواب نمی دهد؟

ـ این هم یکی از باورهای غلط است که خیلی ها فکر می کنند اگر پنی سیلین بزنند، سرماخوردگی شان زودتر خوب می شود، غافل از اینکه ۹۹درصد سرماخوردگی ها و انواع آنفلوآنزا ویروسی هستند و درمان آنها هیچ نیازی به آنتی بیوتیک ندارد (نه خوراکی، نه تزریقی). از طرفی عملکرد آنتی بیوتیک ها یک شمشیر دولبه است و عوارض زیادی به همراه دارد.

▪ چه عوارضی؟

ـ مشکلات کبدی و کلیوی از مهم ترین عوارض مصرف بی رویه آنتی بیوتیک هاست. در عین حال، مصرف بی مورد آنتی بیوتیک ها موجب می شود بدن نسبت به این دارو مقاوم شود و در صورت نیاز هم مصرف آنها تاثیری در بهبود بیماری نداشته باشد. البته در مورد سایر بیماری ها ممکن است تجویز داروی تزریقی، اصل درمان باشد و در مورد این بیماری ها است که نوع تزریقی سریع تر از نوع خوراکی اثرگذار است. در عین حال، بسیاری از خانواده ها داروهای بی مصرف و باقی مانده شان را نگهداری می کنند تا مبادا روزی به آنها احتیاج پیدا کنند و این بدترین کار ممکن است و مصرف آنها عوارض خطرناکی به همراه دارد. بسیار دیده شده که فردی با تزریق یک ویتامین ساده یا خوردن یک قرص بدون تجویز پزشک، جان خود را از دست داده است.

▪ به نظر شما، آیا پزشکان با تجویز غیرموجه این داروها مصرف بی رویه آنها را در جامعه رواج نمی دهند؟

ـ متاسفانه همین طور است. مسکن ها، آنتی بیوتیک ها و مولتی ویتامین ها از جمله داروهایی هستند که مثل نقل و نبات توسط ایرانیان مصرف می شوند و اصلا در هیچ جای دنیا به اندازه ایران دارو بدون تجویز پزشک مورد استفاده قرار نمی گیرد. ما عادت کرده ایم که با احساس کوچک ترین دردی مسکن بخوریم و یا با احساس هرگونه ضعفی آمپول ویتامین بزنیم اما به این موضوع دقت نمی کنیم که مصرف همین داروهای به ظاهر ساده، اعتیادآور است و حتی مصرف آسپرین روزانه بدون تجویز پزشک، سلامت فرد را به خطر می اندازد. البته تبلیغات در این بین نقش مهمی ایفا می کنند، به طوری که این روزها در مجلات و روزنامه ها و به ویژه شبکه های ماهواره ای، انواع مکمل و ویتامین تبلیغ می شود؛ اما باید بدانید که مصرف بی رویه هر ماده ای حتی آب هم برای بدن مضر است. ما باید یاد بگیریم که مصرف هرگونه دارو، چه خوراکی و چه تزریقی، باید با تجویز پزشک صورت گیرد و باید انتخاب هر یک از این داروها را به پزشک مان واگذار کنیم.

▪ حرف آخر؟

ـ پزشک خوب، پزشکی نیست که چند نوع دارو تجویز کند و در بسیاری از بیماری ها مثل سرماخوردگی اصلا بیمار نیازی به مصرف دارو ندارد و درمان او استراحت و مایعات گرم است. در عین حال، ما باید آستانه تحمل را در خودمان بالا ببریم و به جای مصرف مسکن، علت درد را پیدا کنیم تا مشکل از ریشه حل شود. باز هم تاکید می کنم که جمله «تاثیر داروهای تزریقی بیشتر از داروهای خوراکی است» همیشه صادق نیست و این موضوع به نوع بیماری، نوع دارو، نیاز بیمار و صلاحدید پزشک معالج بستگی دارد.