غضروف کوسه SHARK CARTILAGE

در حال حاضر بیماری سرطان یکی از مشکلات مهم و اصلی بهداشت و درمان در ایران و جهان به شمار می آید و ۱۲% از مجموع مرگ و میرها در سطح جهان، متعلق به سرطان های مختلف است سالانه حدود ۷ میلیون نفر به علت سرطان فوت کرده و ۸ میلیون نفر نیز به انواع سرطان مبتلا می شوند.

در کشور ایران نیز بیماری سرطان به عنوان سومین عامل، پس از بیماری های قلب و عروق و حوادث، ۴/۹% از مرگ و میرها را به خود اختصاص داده است.

به کارگیری روش های طب مکمل، جایگزین در درمان بیماری ها رو به رشد می باشد.

گرایش بیماران مبتلا به سرطان در کشورهای مختلف برای استفاده از درمان های طب، مکمل، جایگزین در حدود ۴/۳۱% می باشد.

تی در بعضی از تحقیقات میزان استفاده از این روش های درمانی به بالاتر از ۸۰% می رسد.

گرایش افرادی با تحصیلات بیشتر، سطح فرهنگی و اقتصادی بالاتر، زنان و افراد جوان تر به این روش ها بیشتر است.

یکی از فرآورده های طبیعی است که از مدتی قبل به بازار داروئی ایران و نیز عطاری ها راه یافته است. در حال حاضر بیش از ۴۰ محصول متلف از غضروف کوسه وجود دارد و یکی از مکمل های طبیعی شناخته شده محسوب می شود.

بررسی اثرات درمانی غضروف کوسه از ۵۰ سال پیش آغاز شد و بعد از اینکه معلوم شد کوسه ها به ندرت دچار سرطان یا بیماری می شوند، توجه پژوهشگران به آن معطوف شد. توجه و اقبال عامه به فرآورده های غضروف کوسه بعد از مطالعات مناقشه برانگیز دکترلین (Lane) افزوده شد. ولی سه مطالعه انجام شده وسط او مورد تردید قرار گرفت. با وجود فقدان اطلاعات کافی غضروف کوسه به طور گسترده ای توسط بیماران سرطان در آمریکا استفاده می شود.

موارد مصرف

تمامی کاربردهای پیشنهادی غضروف کوسه به تأیید نرسیده است و هیچ شواهد علمی برای آن وجود ندارد. از آن جمله می توان به عفونت های باکتریائی، اسپوندیلیت انکیلوزان، اسهال و سارکوم کاپوسی اشاره کرد.

همان طور که گفته شد استفاده غضروف کوسه به عنوان داروی ضدسرطان ریشه در این یافته داشت که کوسه ها سرطان نمی گیرند در صورتی که بر خلاف یافته های اولیه، کوسه ها نیز می توانند دچار سرطان شوند.

درمانگران طبیب طبیعی معمولاً از غضروف کوسه برای درمان سرطان، سوریازیس و بیماری های التهابی مفاصل استفاده می کنند.

حد مجاز و ممنوعیت مصرف

به نظر می رسد که با دوزهای تجویز شده بتوان تا ۱۸ ماه از آن استفاده کرد ولی در مواردی نیز استفاده از آن مجاز نمی باشد.

در زمان بارداری به علت اثرات شناخته شده اختلال در اندام زائی جنین ممنوع می باشد.

در کودکان و زنان شیرده نیز مصرف آن توصیه نمی شود.

در ۲ گروه دیگر نیز با توجه به اثرات آن در مهار ترمیم زخم و رگ زائی توصیه نمی شود. یکی از آنها بیماران مبتلا به سکته های قلبی و دسته دیگر بیمارانی هستند که تحت عمل جراحی قرار گرفته و یا دچار سانحه شده اند. به علت بالا بودن مقدار کلسیم در غضروف، کوسه تجویز آن در هیپرکلسمی (افزایش کلسیم خون)، نارسائی کلیوی و آریتمی قلبی ممنوع می باشد.

میزان مصرف

از آنجائی که روش آماده سازی و خالص سازی غضروف کوسه هنوز استاندارد نشده است. به همین خاطر نمی توان براساس ماده خاصی آن را تجویز کرد. بعضی از فرآورده ها براساس شکل و میزان پودر شده غضروف کوسه (سرچکشی یا Sping dogfish) محصول خود را عرضه می کنند. به همین خاطر میزان مواد مؤثره موجود در فرآورده های کارخانه های مختلف بسیار متفاوت می باشد. به طوری که در یک آنالیز ۲۷%/۹۹ عصاره غضروف کوسه فقط شامل آب بود. به هر صورت میزان توصیه شده بالای افراد ۱۸ سال به بالا به شرح زیر است.

خوراکی دهانی

سرطان:

۸۰ ۱۰۰ گرم در روز یا به عبارت دقیق تر ۱ ۱/day۳/kg/g در ۲ تا ۴ نوبت می باشد. در صورتی که شخصی فرآورده AE ۹۴۱ (neovastat) در دسترس دارد، ۳۰ ۲۴ میلی لیتر در روز و ۲ بار در روز استفاده کنند.

بیماری های التهابی مفاصل:

۲ ۲ گرم به ازاء هر کیلوگرم وزن بدن در روز در ۲ تا ۳ دوز منقسم.

سارکوم کاپوسی: ۱۰۰ گرم در روز

سوریازیس: ۵/۴ ۰/۰ گرم به ازاء هر کیلوگرم وزن بدن به مدت ۴ هفته. اگر ضایعات پوستی بهبود یابند دوز آن به ۳ ۰۲/۰ گرم کاهش یافته، ۴ هفته دیگر درمان ادامه پیدا کنند.

موضعی

سوریازیس

کرم موضعی با ۵۰% ۳۰ غضروف کوسه نیز وجود دارد که گاه همراه با قرص خوراکی همراه می شود و می توان کرم موضعی آن را ۴ تا ۶ هفته استفاده کرد.

عوارض جانبی/ هشدارها/ منع مصرف

آلرژی و حساسیت

هر کسی که به غضروف کوسه و مواد موجود در آن مانند کندروایتین سولفات و گلوکوزامین حساسیت دارد. علاوه بر آن آسم شغلی نیز در مواجهه با پودر غضروف کوسه دیده شده است.

عوارض جانبی

در یک تحقیق ۱۸ ماهه که ۳۳۰ بیمار شرکت کرده بودند، سمیت عمده ای بعد از مصرف ۱۸ ماهه غضروف کوسه دیده نشد. گرچه بعضی از پژوهش ها استفرغ، مشکلات گوارشی خفیف تا متوسط را ذکر کرده اند.

عوارض پوستی (مهار ترمیم زخم)، عوارض عصبی (کاهش قدرت حرکتی)، عوارض قلبی (اشکال در وضعیت بیماران عروق قلبی)، عوارض کبدی (هپاتیت)، عوارض کلیوی، عوارض غدد اندوکرین و عوارض خونی از جمله عوارض آن می باشد.

پس باید در تجویز غضروف کوسه به این بیماران احتیاط کرد:

۱) مشکلات عروق قلب

۲) اختلال عملکرد کبد

۳) دیابت یا عدم تحمل گلوکز

۴) نارسائی کلیه

۵) بعد از جراحی و سانحه و تروما

باز هم متذکر می شویم که در زنان باردار شیرده و کودکان تجویز نمی شود.

تداخل

داروها:

با داروهای تیاریدی، داروهای کاهنده قند خوراکی، اینترفرون آلفا و بتا و داروی ضد سرطان سپس پلاتین تداخل دارد.

گیاهان و مکمل ها

مکمل های حاوی کلسیم، مکمل ها و گیاهان کاهنده قند خون و کندروایتین سولفات و گلوکوزامین سولفات.

غذا

با مصرف آب میوه های اسیدی مانند سیب، انگور، پرتقال و گوجه فرنگی، جذب غضروف کوسه کاهش می یابد.

آزمایش های پزشکی

فرآورده های غضروف کوسه گاهی تا بیش از ۲۵% کلسیم دارند که مصرف بعضی از آنها که در حدود ۶۰۰ ۷۸۰ میلی گرم کلسیم دارند، میزان کلسیم خون را اضافه می کند.

علاوه بر این دو تست تروپونین بیماران قلبی تداخل ایجاد کرده، مثبت کاذب ایجاد می کند. به طور کلی غضروف کوسه را می توان در ۵ مورد استفاده کرد که تنها در مورد سرطان اطلاعات اندکی وجود دارد و در مورد کاربردهای دیگر اطلاعات ناکافی است.

آنالژزی، سرطان، بیماری التهابی مفاصل (آرتریت روماتوئید و استوارتریت)، دژنراسیون ماکولا و سوریازیس از کاربردهای عمده فرآورده های غضروف کوسه می باشد که به علت نوع عوارض و منع مصرف آن و تداخل داروئی لازم است پزشک نیز در جریان امور قرار گیرد.