هنگام پایان یافتن فصل زمستان و فرا رسیدن بهار، شاهد بروز تغییرات اساسی در طبیعت و بدن مان هستیم. تغییراتی که نه تنها محیط اطراف ما را تحت الشعاع خود قرار می دهد بلکه بر چگونگی و عملکرد اندام ها و دستگاه های درونی بدن مان نیز موثر است. بسیاری از درمانگران مکاتب درمانی طبیعی در جهان به ویژه مکتب طب سنتی ایران، بر این باورند که رعایت نکاتی ساده و کاربردی از مجموعه تدابیر حفظ سلامت که در کتب و متون قدیمی طب سنتی بارها به آن اشاره شده، می تواند تاثیر زیادی در کنترل تغییرات، بیماری ها و اختلال های ناشی از جابه جایی فصول داشته باشد. به همین منظور و برای حفظ سلامت و تندرستی مخاطبان مان درآستانه تغییر فصل زمستان به بهار، سراغ محمد عبادیانی، مدرس دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران رفتیم تا با مجموعه ای از تدابیر و نکات حفظ سلامت در فصل بهار و راه های پیشگیری از ابتلا به بیماری های این فصل بیشتر آشنا شویم.

چگونه مواد زائد را پاکسازی کنیم ؟

در فصل زمستان، مقدار غذایی که ما مصرف می کنیم در مقایسه با سایر فصل ها کمی بیشتر است. این اتفاق به این دلیل می افتد که بدن ما در هوای سرد زمستانی، انرژی بیشتری برای تامین حرارت بدن و مقابله با سرما نیاز دارد. بنابراین خوراکی ها و غذای بیشتری در این فصل مصرف می کند. افزایش مصرف موادغذایی به دنبال خود، افزایش میزان موادزائد و غیرضروری به همراه دارد. به این ترتیب که حفره های ریز بدن و بافت های آن از این موادزائد انباشته می شود و چون افراد در فصل زمستان نسبت به دیگر فصل ها کمتر عرق می کنند این مواد زائد، امکان خروج از طریق پوست را پیدا نمی کنند اما به مرور با گرم شدن طبیعت و آغاز فصل بهار این فضولات منجمد شده در حفره های بدنی، روان و سیال شده و وارد جریان خون می شوند. حال اگر این پاکسازی هدف مند و با کمک شیوه های طبیعی طب سنتی انجام شود با پاکسازی مواد زائد و سموم از بدن، می توان بهار و تابستان کم دردسر و بدون بیماری را سپری کرد.

افزایش ابتلا به بیماری های عفونی در فروردین

سرما و برودت به طور کلی، فعالیت عوامل بیماری زا را در طبیعت و در بدن انسان کند و در بسیاری مواقع متوقف می کند. بنابراین در فصل های سرد به ویژه فصل زمستان، امکان فعالیت این عوامل بیماری زا که ممکن است در بدن نیز موجود باشند به شدت کاهش پیدا کرده و با نزدیک شدن بهار و گرم شدن هوا امکان فعالیت این عوامل بیماری زا و میکروارگانیسم ها بیشتر و بیشتر می شود. به این ترتیب با آمدن بهار، احتمال ابتلا به برخی بیماری ها به ویژه بیماری های عفونی در بدن افزایش پیدا می کند که اگر این عوامل و دیگر مواد زائدی که در بدن وجود دارد به درستی پاکسازی و تخلیه شود، امکان ابتلا به بیماری ها به حداقل می رسد.

سه نکته که نمی دانستید :

۱) درمانگران طب سنتی ایران بر این باورند که مصرف سبزی ها و گیاهان دارویی که در فصل بهار می رویند، تاثیر بسیار زیادی در پاکسازی خون و پیشگیری از ابتلا به انواع بیماری های فصل بهار دارد.

۲) براساس متون طب سنتی ایران، پوشیدن لباس هایی با جنس کتان در فصل بهار، بهترین نوع پوشش از دیدگاه قدما و حکمای این مکتب است. چرا که این نوع پارچه به لحاظ مزاج و طبع، سازگاری زیادی با فصل بهار دارد.

۳) نوشیدن عرق های گیاهی به ویژه عرق هایی که از گیاهان بهاره مثل شاه تره، کاسنی و خرفه تهیه می شود، در پیشگیری از ابتلا به حساسیت ها و آلرژی های فصلی توصیه شده است.

سرخک و اوریون فصل را درمان کنید

اوریون، سرخجه، سرخک، آبله مرغان و سرماخوردگی از جمله رایج ترین بیماری هایی هستند که با فرا رسیدن فصل بهار در میان بزرگسالان و کودکان دیده می شود. این اتفاق به این دلیل بروز می کند که با گرم شدن هوا، حصار برودتی بدن شکسته شده و زمینه فعالیت عوامل بیماری زا فراهم می شود. از طرفی، افزایش حرارت غریزی بدن در آستانه بهار، موجب فعال شدن این عوامل بیماری زا شده و به طور خودبه خود آن ها را بیدار و فعال می کند و آن ها را وارد جریان گردش خون کرده و سبب ساز بروز بیماری ها می شوند.

پاکسازی بدن با شروع بهار طبی

افرادی وجود دارند که به هیچ یک از شیوه های پاکسازی اخلاط و سموم بدن مانند قی کردن، حجامت کردن، فصد (خون گیری) یا مصرف داروهای مسهل عادت ندارند و انجام این نوع پاکسازی ها برای شان بسیار دشوار است. برای این گروه نیز راه حلی ساده وجود دارد. این گروه باید دقت کنند که در فصل بهار، مقدار غذای شان را نسبت به فصل های دیگر کمتر کنند تا موادزائد و سموم کمتری در بدن شان انباشته شود. علت کاهش مصرف موادغذایی در وعده های صبحانه، ناهار و شام این است که با شروع فصل بهار و گرم شدن هوا مواد زائد و انباشته درون بدن از حالت انجماد خارج شده و در بدن به جریان می افتند. در این حالت که بدن ما در حال برون ریزی مواد زائد است، پرخوری و رعایت نکردن رژیم غذایی، موجب ضعیف شدن توان و ایمنی بدن شده و به این ترتیب زمینه ابتلا به بیماری در افراد نمایان می شود.

مصرف میوه و سبزیجات نشسته نیز در طول سفر از جمله عوامل بیماری زا محسوب می شود.

بهترین روش پیشگیری از آلرژی ها

افرادی که عموما با آغاز فصل بهار دچار حساسیت ها و آلرژی های فصلی می شوند با رعایت نکات و تدابیری که در متون طب سنتی ایران به آن اشاره شده، می توانند از ابتلا به این بیماری ها در این فصل پیشگیری کنند. این افراد با نزدیک شدن بهار می توانند به رعایت یک رژیم غذایی ساده به مدت ۳ روز از ابتلا به آلرژی ها و حساسیت های فصل بهار پیشگیری کنند. این افراد باید به مدت ۳ روز تنها از ماءالشعیری که به صورت سنتی و بدون استفاده از موادشیمیایی و نگهدارنده تهیه شده، استفاده کنند و نباید از ماده غذایی دیگری استفاده کنند. پس از اتمام این رژیم غذایی ۳ روزه نیز بیمار باید از سبزی های پخته شده، بدون ادویه و کم حجم به عنوان غذا استفاده کند.

در فصل بهار پرخوری ممنوع!

افرادی وجود دارند که به هیچ یک از شیوه های پاکسازی اخلاط و سموم بدن مانند قی کردن، حجامت کردن، فصد (خون گیری) یا مصرف داروهای مسهل عادت ندارند و انجام این نوع پاکسازی ها برای شان بسیار دشوار است. برای این گروه نیز راه حلی ساده وجود دارد. این گروه باید دقت کنند که در فصل بهار، مقدار غذای شان را نسبت به فصل های دیگر کمتر کنند تا موادزائد و سموم کمتری در بدن شان انباشته شود. علت کاهش مصرف موادغذایی در وعده های صبحانه، ناهار و شام این است که با شروع فصل بهار و گرم شدن هوا مواد زائد و انباشته درون بدن از حالت انجماد خارج شده و در بدن به جریان می افتند. در این حالت که بدن ما در حال برون ریزی مواد زائد است، پرخوری و رعایت نکردن رژیم غذایی، موجب ضعیف شدن توان و ایمنی بدن شده و به این ترتیب زمینه ابتلا به بیماری در افراد نمایان می شود.

به جای آب، عرق شاه تره بنوشید

بهترین رژیم غذایی در فصل بهار برای کودکان و تقویت سیستم ایمنی و قوای جسمی آن ها خوردن سوپ جو، ماءالشعیر طبیعی، چلو گشنیز با گوشت جوجه خروس است. در متون طب سنتی، توصیه شده به کودکان در این فصل، کمتر گوشت قرمز بدهیم و بیشتر آن ها را به خوردن گوشت جوجه خروس که لطیف و زود هضم است و فضولات کمتری در بدن باقی می گذارد، تشویق کنیم. همچنین توصیه شده در این فصل به جای آب عرق کاسنی، عرق خرفه یا عرق شاه تره بنوشیم یا به فرزندان مان بدهیم.

مواد غذایی حیاتی

یکی از بهترین وعده های غذایی برای افرادی که به شیوه های ذکر شده امکان پاکسازی ندارند، مصرف موادغذایی سبک، غذاها و مواد خوراکی است که خاصیت غذایی کمتری دارند. برای مثال مصرف انواع سبزی و حبوبات در وعده های غذایی از جمله بهترین و مفیدترین غذاها محسوب می شود. بنابراین بهتر است برای تهیه غذا به ویژه در ۲ وعده ناهار و شام از سبزی های فصل و سبزی های صحرایی استفاده شود. برای تهیه خوراک، آش و انواع بورانی می توان سبزی های تازه و با طراوت استفاده کرد.

غذاهای مناسب برای فروردین ماه

درمانگران و قدمای طب سنتی در متون طب سنتی ایران از غذاهایی مانند آش، بورانی اسفناج، بورانی شبدر و یونجه، کاهو سکنجبین، سمنو، آش شبدر و قره قروت به عنوان بهترین و سبک ترین غذاهای ایرانی که انرژی و ویتامین زیاد و از طرفی خاصیت غذایی کمتری دارند برای فصل بهار نام می برند. به اعتقاد درمانگران طب سنتی مصرف این غذاها موجب پاکسازی خون و تقویت اعصاب و قوای بدن می شود. از طرفی مصرف حبوبات فصل بهار مانند ماش، نخود فرنگی و جو نیز توسط حکمای طب سنتی ایران توصیه شده است. نوشیدن آب ماست، آب دوغ و ماءالشعیر سنتی که افزودنی های شیمیایی نداشته باشد نیز برای پاکسازی خون و تقویت کبد در فصل بهار بسیار مناسب است.

چگونه خارش گلو را درمان کنیم ؟

در بسیاری از حساسیت ها، فرد مبتلا به آلرژی از خارش گلوی خود شکایت دارد. گاهی این خارش به حدی تشدید می شود که صبر و طاقت فرد را از او گرفته و او را کلافه می کند. درمانگران طب سنتی برای درمان این عارضه از جوشانده ای گیاهی استفاده می کنند و نوشیدن آن را یک بار در روز به بیماران توصیه می کنند. برای تهیه این جوشانده لازم است چند گرم گل بنفشه و شکرتیغال را در ۲ لیوان آب ریخته و روی حرارت ملایم بجوشانیم تا یک لیوان آن باقی بماند. دم نوش باقی مانده را صاف کرده و شب پیش از خواب میل کنید اما در افرادی که خارش گلوی شان خیلی زیاد است و باعث می شود از برنامه های روزانه خود باز بمانند، توصیه شده علاوه بر شب، صبح بعد از بیدارشدن از خواب یک لیوان دیگر از این دم نوش گیاهی بنوشند.

تسکین عطسه بهاره با روغن بنفشه

درمانگران طب سنتی برای درمان عطسه های ناشی از آلرژی و حساسیت فصلی، استفاده از روغن بنفشه و بادام را به بیماران شان توصیه می کنند. این درمانگران به بیماران شان که از دست عطسه های بی وقفه کلافه می شوند توصیه می کنند روزی ۲بار، یک قطره از روغن بنفشه را درون حفره های بینی خود بچکانند. علاوه براین با استفاده از همین روغن، پیشانی خود را نیز ماساژ دهند. این کار موجب می شود از شدت عطسه ها کم شده و در مواردی نیز به طور کامل برطرف شود. در کنار استفاده از روغن بنفشه، پرهیز غذایی نیز یکی دیگر از راهکارهای برطرف کردن عطسه های فصلی است. درمانگران به بیماران شان توصیه می کنند از خوردن انواع ادویه، غذاهای سرخ کردنی، شکلات و قهوه در فصل بهار پرهیز کنند و مصرف آن ها را به حداقل برسانند.

کنترل بیماری های ویروسی در کودکان

از آنجا که بدن کودکان در مقایسه با بزرگسالان سیستم ایمنی و مزاج ضعیف تری دارد، بنابراین پاکسازی بهاره در آن ها ضرورت بیشتری پیدا می کند. چرا که رعایت این پاکسازی و حفظ نکات و تدابیر طب سنتی ویژه فصل بهار به آن ها کمک می کند در مجاورت افراد مبتلا به بیماری های ویروسی مثل آبله مرغان، اوریون، سرخک و سرخجه یا بیمار نشوند یا اگر بیمار شدند، یک بیماری آرام و کم دردسر را پشت سر بگذارند. علاوه بر این، متخصصان و درمانگران طب سنتی به والدین توصیه می کنند در این فصل به کودکان شان غذاهای پرادویه ندهند و تا ممکن است از مصرف ترشی و غذاهای محرک و خوراکی هایی که طبع آن ها سرد است، دور نگه دارند.

درمانگران طب سنتی غذاهایی مانند آش، بورانی اسفناج، بورانی شبدر و یونجه، کاهو سکنجبین، سمنو، آش شبدر و قره قروت به عنوان بهترین غذا برای فصل بهار نام می برند

تسکین خارش پوست با خرفه

گیاه خرفه یکی دیگر از سبزی های فصل بهار است که خواص بسیار زیادی دارد. از جمله خواص این گیاه دارویی به اثرات تصفیه کنندگی خون از فضولات و مواد زائد به ویژه مواد صفراوی زائد می توان اشاره کرد. درمانگران طب سنتی معتقدند خوردن این سبزی به عنوان سبزی خوردن در وعده های غذایی، تاثیر بسیار زیادی در درمان خارش های فصل بهار و از بین رفتن تلخی دهان در این فصل دارد. نوشیدن آب این سبزی نیز در کاهش عوارض و خارش های ناشی از حساسیت های فصلی بسیار مؤثر است.

چرا با آمدن بهار بیمار می شوید؟

با تغییراتی که به دلیل تغییر شرایط آب و هوایی در آستانه فصل بهار در طبیعت و بدن انسان به وجود می آید، بدن انسان مستعد ابتلا به بیماری های مختلف می شود. علاوه براین، عوامل دیگری نیز وجود دارند که موجب بروز بیماری ها در آستانه فصل بهار می شود.

تعطیلات فصل بهار، فرصتی برای خانواده ها به وجود می آورد که به واسطه آن می توانند به شهرها و سرزمین های مختلف مسافرت کنند. این تغییر مکان، استفاده از موادغذایی در رستوران های بین مسیر و مصرف تنقلات، خوراکی یا آب غیربهداشتی همگی از جمله عواملی است که ممکن است علاوه بر علائم تغییر فصل، در ابتلا به بیماری ها مؤثر باشد.

در متون طب سنتی به این نکته اشاره شده که در فصل بهار، بهتر است مردم به مناطق و سرزمین های معتدل سفر کنند و از سفر کردن به مناطق سرد و گرم پرهیز کنند چرا که سفر به این نقاط، موجب تشدید فعالیت عوامل بیماری زا و ابتلا به بیماری ها می شود.

پیش از مسافرت باید بدانید

پیش از آن که راهی سفر شوید سعی کنید شهرهایی با آب و هوای معتدل برای مسافرت انتخاب کنید. شهرهایی که در کوهپایه آن ها بتوانید از گیاهان دارویی مثل خرفه، کاسنی و دیگر گیاهان دارویی صحرایی بهره مند شوید. درصورتی که با این گیاهان آشنایی ندارید بهتر است از مردم بومی آن منطقه کمک بگیرید. درمانگران طب سنتی معتقدند نوشیدن روزانه مخلوطی از آب گیاهان و سبزی های صحرایی در فصل بهار، تاثیر بسیاری در مقاوم سازی بدن و پیشگیری از ابتلا به بیماری های فصل بهار دارد.

درمانگران توصیه می کنند در این فصل درصورتی که با خوردن میوه ای، احساس سنگینی، خشکی دهان و پوست و حتی بادگلو زدن داشتید، دیگر آن میوه را مصرف نکنید. در عوض از میوه هایی که به شما انرژی داده و موجب نشاط و سبکی شما می شوند مصرف کنید.

منبع : مجله سیب سبز