تبلیغات طی گذر زمان تغییرات زیادی داشته و متناسب با پیشرفت های هر دوره ویژگی های خاص خود را دارا بوده است. امروزه با پیشرفت های شگرف در عرصه فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی شاهد به وجود آمدن شکل های جدیدی از تبلیغات هستیم که طیف متنوعی از اشکال گوناگون تبلیغات را از تبلیغات بر روی تابلوهای کامپیوتری گرفته تا تبلیغات از طریق گوشی های موبایل، تبلیغات دیجیتالی، تبلیغات اینتراکتیو و تبلیغات در شبکه جهانی اینترنت شامل می شود.

ویژگی های تبلیغات نوین

امروزه با پیشرفت های صورت گرفته در فناوری های ارتباطی و فراگیر شدن آنها در بین مردم اشکال جدیدی از تبلیغات به وجود آمده است. معرفی صرف محصولات در تلویزیون و تکرار بیش از حد آنها نه تنها تاثیری در ایجاد انگیزه برای خرید آنها در مردم ایجاد نمی کند بلکه حتی نوعی واکنش منفی در مخاطبان ایجاد کرده و تنفر و امتناع آنها را برمی انگیزاند.

از جمله نکات مهم در تبلیغات امروزی به ویژه در جوامع غربی حفظ حریم خصوصی افراد است. در جوامع فردگرای غربی حریم خصوصی افراد از جایگاه مهمی در مناسبات اجتماعی برخوردار بوده و به عنوان یک اصل مهم در تمامی شئون زندگی رعایت می شود. بر همین اساس تبلیغات کنندگان نیز در استراتژی ها و شیوه های تبلیغات خود به حفظ حریم خصوصی افراد تاکید ویژه ای دارند.شخصی شدن از دیگر ویژگی های تبلیغات نوین محسوب می شود. بر این اساس تبلیغات کنندگان برای فردفرد مخاطبان برنامه تبلیغاتی مخصوص به وی را تهیه و تدارک می بینند. فناوری های جدید ارتباطی این امکان را فراهم می کنند تا براساس علایق و سلایق افراد گوناگون برنامه های تبلیغاتی جداگانه ای برای افراد ارائه شود.

اشکال نوین تبلیغات

در حال حاضر تبلیغات به منظور ایجاد حداکثر تاثیرگذاری و تناسب با پیشرفت های تکنولوژیکی، شکل ها و صورت های نوینی یافته است. امروزه حجم بالایی از تبلیغات در فناوری های ارتباطی نوین و به ویژه اینترنت مورد استفاده قرار می گیرد. یک نمونه از این نوع تبلیغات استفاده از آگهی های هوشمندانه به منظور جلب توجه مخاطبان است. نمونه این تبلیغات در اینترنت کاربرد بسیاری دارد. از جمله این تبلیغات که شرکت گوگل نیز آن را مورد استفاده قرار داده می توان به قرار دادن آگهی های مرتبط با پرسش های کاربران در باکس جست وجو در گوشه سمت راست بالای صفحه پاسخ ها اشاره کرد.

این روش چند مزیت دارد؛ اول آنکه مزاحم، تحمیلی و آزار دهنده نیست، چون از پاسخ ها جدا شده و دوم آنکه فرمت بسیار ساده ای دارد و در یک یا دو خط نحوه برقراری ارتباط با آگهی دهنده را در اختیار کاربر می گذارد و از همه مهمتر این که آن آگهی کاملاً با پرسش کاربران مرتبط است. به عنوان مثال چنانچه کاربر کلمه نرگس را تایپ کند، گوگل علاوه بر آنکه مرتبط ترین پاسخ ها را در مورد کلمه نرگس (به ترتیب میزان مراجعه ای که به آن شده است) در اختیار کاربر می گذارد، در سمت راست و بالای صفحه، یک فروشگاه گل (که از گوگل خواسته برایش تبلیغ کند) معرفی خواهد کرد. از دیگر شکل های تبلیغات نوین می توان به شیوه متعامل و اینتراکتیو اشاره کرد. امروزه اکثر شرکت های تجاری بزرگ در دنیا به تدریج از بودجه های تبلیغاتی به شکل سنتی کاسته و به سمت شیوه های به اصطلاح اینتراکتیو و تعاملی روی می آورند.

در این شیوه های جدید یک رابطه متقابل میان مصرف کننده و شرکت تبلیغاتی به وجود می آید و به تدریج تبلیغات اختصاصی تر شده و برای هر کسی متناسب با سطح سواد، درآمد و نیاز متغیر خواهد بود.

اگر به رادیو اینترنتی یاهو که توسط کمپانی لانچ تامین می شود مراجعه کرده باشید خواهید دید که برای نام آهنگ، خواننده و آلبوم سه نظرسنجی جدا وجود دارد و شنونده به تدریج که آهنگ ها و ترانه ها پخش می شوند به آهنگ، خواننده و آلبومش امتیاز می دهد و به تدریج نرم افزارهای یاهو ذائقه مشتری خود را تشخیص داده و آهنگ های مورد علاقه اش را بیشتر پخش می کند و از پخش کردن آهنگ هایی که امتیاز پایین آورده اند برای مشتری پرهیز می کند. به این شیوه که بر اثر واکنش های مشتری، عرضه کننده محصولات، ذائقه مشتری خود را شناسایی می کند و فقط محصولات مورد علاقه مشتری را در اختیارش می گذارد، شیوه اینتراکتیو می گویند. فناوری های جدید و بویژه نرم افزارهای ردیاب و آمارگیر به تدریج به کمپانی های بزرگ کمک می کنند که رفتارهای مشتری را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند. این نرم افزارها می توانند به آسانی نشان دهند که در سال، ماه، هفته و یا در روز گرایش کاربران چه بوده است.

نکته دیگری که این نرم افزارها دارند پاسخگویی است به این معنی که در روش های اینتراکتیو امروزی آمارهای بسیار دقیقی به دست می آید. به عنوان مثال گوگل در سمت راست و بالای صفحه پاسخ ها یک تبلیغ می گذارد. به ازای هر بار کلیک روی آن آگهی بازرگانی، گوگل می تواند به شرکت تبلیغ کننده آمار دهد که تاکنون چند نفر به آن تبلیغ مراجعه کرده اند. به عبارت دیگر صرف قرار دادن تبلیغ در صفحه، سودی برای گوگل و شرکت تبلیغ کننده ندارد. در چنین شرایطی، مخاطبان واقعی و بالقوه شمارش می شوند. از دیگر شیوه های تبلیغاتی مورد استفاده در تبلیغات اینترنتی، بنرها هستند. تبلیغات بنری با وجود حجم کم، وسیله ای کارآمد برای تحقق اهداف چندمنظوره اند. آنها در حقیقت بخشی از پیام های تبلیغاتی شرکت ها و وب سایت ها محسوب می شوند.

این شیوه تبلیغ، اسم، نشانه و تولیدات شرکت را با روش های گوناگون و متنوع به نمایش می گذارد. استفاده از ابزارها و روش های نوین، افزون بر افزایش تاثیر این روش تبلیغاتی، انقلابی در این نوع تبلیغات ایجاد کرده است. برای کسانی که از ابزارهای سنتی تبلیغ همانند رادیو و تلویزیون و یا تبلیغات چاپی استفاده می کنند، تبلیغات بنری نقش بسزایی در افزایش قابلیت های تصویری علامت های تجاری دارند و همین طور میانگین تعداد کلیک ها را افزایش می دهند. در حال حاضر حجم، فضا و مکان قابلیت های ارتباط دوسویه و شیوه های بیان گفتاری و شنیداری تبلیغات بنری در صفحات وب رو به افزایش است و گسترش روزافزون دسترسی عموم مردم به اینترنت این نوع تبلیغات در آینده از رشد بسیاری نیز برخوردار خواهد شد.

بنرها خود انواع مختلفی دارند. یک نوع آنها بنرهای ثابت هستند که دربردارنده تصاویر و متونی هستند که ثابت بوده و حرکت نمی کنند. قبلاً از این نوع بنرها به دلیل آنکه گمان برده می شد مورد توجه بازدیدکنندگان قرار نمی گیرند کمتر استفاده می گردید. در مقابل نوعی دیگر از بنرها هستند که بنرهای متحرک یا انیمیشنی نامیده می شوند. این بنرها دارای خاصیت تغییرپذیری هستند. اندازه و حجم این بنرها نیز معمولاً از بنرهای ثابت بیشتر است. از مزیت های این نوع بنرها آن است که می توان با استفاده از آنها پیام های تبلیغاتی پیچیده تری طراحی کرد و نیز اینکه این بنرها برای کاربران جالب تر بوده و توجه آنان را بیشتر به خود جلب می کند. اما از طرفی این نوع بنرها به علت حجم زیاد و اندازه های بزرگ، سرعت بازگذاری صفحات اینترنتی را کاهش می دهند. اما نوع جدید بنرها، بنرهای تعاملی هستند. در این نوع از بنرها، استفاده از انواع نرم افزارها و فناوری های رسانه ای ویژگی ها و کارکردهایی را به بنرها اضافه می کنند به گونه ای که توانایی تعامل پذیری خاصی پیدا می کنند. برای مثال بنرهایی وجود دارند که نخست چندگزینه را برای کاربر نمایش داده (مثلاً سئوال در مورد مذکر یا مونث بودن کاربر) و در صورت انتخاب هر یک از آن گزینه ها توسط کاربر در ادامه تبلیغات خاصی به او نشان داده می شود. در حقیقت بنرهای تعاملی نوع پیشرفته تری از بنرهای انیمیشنی بوده و دارای امکانات بیشتری هستند.

روش تبلیغاتی دیگری نیز در حوزه فناوری اینترنت باب شده است. این شیوه تبلیغاتی با استفاده از خرده سایت ها انجام می گیرد. خرده سایت ها عبارتند از پنجره های کوچکی (کوچکتر از اندازه معمولی پنجره مرورگر) که هنگام جست وجوی فرد در اینترنت ناگهان بر روی صفحه نمایشگر ظاهر شده و حاوی نوشته ها و تصاویر تبلیغاتی هستند. این نوع از تبلیغات به پنجره های جهنده نیز معروف هستند. از آنجا که این نوع تبلیغات اینترنتی بدون اجازه و خواست کاربران ظاهر می شوند و ممکن است موجب برهم زدن تمرکز آنان شوند مورد انتقاد قرار گرفته اند.

استفاده از پست الکترونیک جهت تبلیغات نیز از دیگر شیوه های تبلیغاتی است. تبلیغات اینترنتی از طریق بنرها، خرده سایت ها و موتورهای جست وجوگر تکنیک هایی هستند که تنها در محیط وب عملی هستند اما پست الکترونیک زیرمجموعه فناوری های اینترنت بوده و سال ها قبل از وب مورد استفاده قرار می گرفته است.

با این حال به کارگیری پست الکترونیک برای تبلیغات در سال های اخیر و با افزایش تعداد کاربران اینترنت مورد توجه قرار گرفته است به گونه ای که براساس آمار تعداد نامه های الکترونیک تبلیغاتی که کاربران اینترنت سالانه دریافت می دارند از ۴۰ عدد در سال ۱۹۹۴ به بیش از ۱۶۰۰ عدد در سال ۲۰۰۵ افزایش یافته است. نامه های الکترونیکی که شرکت ها برا ی کاربران ارسال می کنند را می توان به دو نوع تقسیم بندی کرد. یک نوع، نامه های الکترونیک خواسته شده است که خود کاربران خواستار دریافت چنین نامه هایی هستند و نوع دیگر نامه های الکترونیک ناخواسته یا اسپم است که بدون اجازه کاربران به نشانی الکترونیکی آنها ارسال می شود.

در کل فرستادن نامه های الکترونیک امروزه یکی از رایج ترین مدل ها برای تبلیغات اینترنتی است که مزایای بسیاری از جمله پایین بودن هزینه، امکان هدف گیری دقیق مشتریان، اثربخشی بالا و مدیریت آسان را دارا است. شکل جدیدی از تبلیغات نیز توسط شبکه های تلویزیونی کابلی مورد استفاده قرار می گیرد. در این شبکه ها، آگهی های بازرگانی به شکلی هوشمندانه در اختیار بینندگان قرار می گیرد.

به عنوان مثال در هنگام پخش یک فیلم سینمایی با مضمون فلسفی، هیچگاه نوشابه یا خوراکی تبلیغ نمی شود. به عبارت دیگر یک ارتباط منطقی میان تبلیغ و فیلم سینمایی، سریال یا کلیپ وجود دارد. در واقع هدف از این گونه تبلیغ ها القا و تحمیل به مشتری نیست بلکه از یک برنامه ای که مورد علاقه بیننده است استفاده می شود تا محصولات مرتبط با همان علاقه نیز به بیننده معرفی شوند.

استفاده از تابلوها یا صفحات الکترونیکی بزرگ بر روی وسایط نقلیه از جمله اتوبوس ها نیز از شیوه های جدید تبلیغات محسوب می شود که در کشورهایی چون ژاپن، آمریکا، هنگ کنگ و... به تبلیغ یا اطلاع رسانی مشغولند. این رسانه ها که از شاخه های رسانه های بزرگ محسوب می شوند طرفداران خاص خود را دارند.

به عنوان مثال در کشور هنگ کنگ این رسانه ها به عنوان بزرگترین رسانه ها مطرح هستند که سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون نفر را جذب خود می کنند، و جالب آنکه این افراد حاضرند بهترین کالای خود را از طریق این رسانه ها به دست آورند. در حالی که اگر چنین آگهی هایی را در روزنامه ببینند نسبت به خرید کالای خود کمتر اقدام می کنند که این مورد یک نمونه منحصر به فرد است. هزینه درج آگهی در این صفحات الکترونیکی یک سوم روزنامه ها است و از این نظر هزینه کمتری را به آگهی دهندگان تحمیل می کند. نوع جدید دیگر تبلیغات ارسال پیام بر روی تلفن همراه است.

تلفن های همراه امروزه به عنوان یکی از ابزارهای ارتباطی نوین مطرح هستند که در طول زندگی کوتاه خود صرفاً به تبادل صوت قناعت نکرده اند و پیشرفت و مقبولیت آنها در جامعه به دلیل قابلیت هایی چون ارسال فایل های متنی، صوتی و گرافیکی است. نسل های جدیدتر تلفن همراه به دلیل بهره گیری از تکنولوژی های منحصر به فرد زمینه مناسبی را برای ارسال پیام های تبلیغاتی به این وسیله فراهم نموده است. به دلیل نزدیک بودن و در دسترس بودن همیشگی تلفن همراه در نزد صاحبان آنها، این وسیله ارتباطی شانس دیدن، فکر کردن و پسندیدن محصولات معرفی شده توسط شرکت های تبلیغاتی را به شدت بالا می برد. با چنین رویکردی کم کم پیام های تبلیغاتی روی تلفن همراه مشتریان فرود می آیند.

نوشته:سیدعلی محمدنژاد