بی شک تعادل بین کار و زندگی و مدیریت زمان برای جلوگیری از پیامدهای نامطلوب ناشی از عدم تعادل بین آنها از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. البته باید توجه داشت که کشورهای مختلف براساس میزان پیشرفت فناوری و درجه توسعه یافتگی و همچنین ارزش های فرهنگی و اجتماعی از این نظر با هم متفاوت هستند.

در دنیای امروز گسترش فناوری های نوین در زمینه های مختلف، چگونگی برقراری ارتباط بین افراد و همچنین شیوه کار و زندگی را بشدت تحت تاثیر خود قرار داده است به گونه ای که پس از گذشت مدت زمان کوتاهی فناوری های ارتباطی جدید نظیر اینترنت، ماهواره و تلفن همراه توانسته است پس از عبور از مرز کشورها قدم به زندگی خصوصی افراد بگذارد.

نگرانی های حاصل از این تحولات، بسیاری از کشورها را بر آن داشته است که به دنبال راه و روش مناسبی برای ایجاد تعادل بین کار و زندگی باشند. ساعات کار طولانی یکی از مهم ترین عواملی است که موجب ایجاد تعارض بین کار و زندگی می شود.

اگرچه در آغاز به نظر می رسید گسترش فناوری اطلاعات در کشورهای مختلف می تواند ساعات کار طولانی افراد شاغل را به حداقل برساند، اما اوضاع آن طور که پیش بینی می شد پیش نرفت، بلکه گسترش فناوری های نوین موجب شد تا زمینه مناسبی برای جذب افراد علاقه مند به اشتغال فراهم شود.

براساس بررسی های انجام شده، ضرورت تصویب قانونی مبنی بر عدم افزایش ساعات کاری افراد از ۴۸ ساعت در هفته می تواند نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت روحی و جسمی کارکنان داشته باشد.

اگرچه درصد زنان و مردان شاغل با توجه به اختلاف جمعیت کشورهای مختلف، متفاوت است، اما در اکثر کشورها میزان اشتغال مردان در مقایسه با زنان بیشتر است.

کشور مجارستان و جزیره ای به نام اروبا در غرب کشور هند تنها نقاطی از این کره خاکی هستند که در آنجا اشتغال زنان از مردان فراتر رفته است.

بر اساس گزارشات منتشر شده در این زمینه، علی رغم این که کار مفید هفتگی در کشور ما تنها ۶ تا ۷ ساعت است، در کشورهایی مانند ژاپن و کره جنوبی که به نظر می رسد از سطح زندگی مناسب تری برخوردار هستند، میزان ساعت کار مفید هفتگی بیش از ۵۰ ساعت است.

به طور کلی سرانه کار مفید در کشور کره جنوبی سالانه حدود ۲۴۰۰ ساعت و در کشور ژاپن ۱۹۰۰ ساعت است و این در حالی است که سرانه کار مفید در ایران سالانه تنها ۸۰۰ ساعت است.

البته باید توجه داشت که کشورهای عربی در مقایسه با دیگر کشورهای دنیا کمترین ساعت کاری سرانه را دارند به طوری که این میزان در کشور کویت ۶۰۰ ساعت و در کشور عربستان ۷۵۰ ساعت است که این امر ناشی از دسترسی این کشورها به ذخایر نفتی و درآمدی است که از فروش نفت به دست می آورند.

در برخی از کشورها نظیر کشور آلمان رشد منفی جمعیت موجب شده است که جمعیت سالمند نسبت به جمعیت جوان افزایش یافته و در نتیجه شاهد روند کاهش ساعات کار مفید سرانه باشند.

براین اساس پیش بینی می شود کشورهایی نظیر کشور کره جنوبی که از ترکیب جنسیتی تقریبی مناسبی برخوردار و در تلاش هستند تا با سرعت بیشتری در مقایسه با گذشته در مسیر توسعه قدم بردارند، در سال های آینده رتبه نخست ساعات کار را در جهان به خود اختصاص دهند.

متوسط ساعات کار افراد شاغل در کشور انگلیس که در مقایسه با دیگر کشورهای اروپایی، بیشترین ساعات کار را داشته است، حدود ۴۱ ساعت در هفته است، اما در کشور آلمان متوسط ساعات کار هفتگی ۴۰ ساعت و در کشورهای فرانسه و ایتالیا به ترتیب ۳۹ و ۳۸ ساعت است.

دو کشور ژاپن و آمریکا با داشتن متوسط ساعات کاری هفتگی ۴۲ ساعت از جمله کشورهایی هستند که بیشترین متوسط ساعات کار را دارند.

البته در هریک از این کشورها، افراد، گروه ها و سطوح مختلف شغلی ساعات کاری متفاوتی دارند و عواملی نظیر درآمد بیشتر، پیشرفت شغلی یا تلاش برای ارتقای ، جایگاه شغلی کنونی، رقابت با همکاران برای رسیدن به موقعیت های شغلی بهتر و همچنین فرار از استرس های محیط زندگی از دلایل و انگیزه های آنان برای داشتن ساعات کاری طولانی تر محسوب می شوند.

علاوه بر این تفاوت های میان کشورها از نظر موقعیت جغرافیایی و شرایط فرهنگی، اقتصادی و سیاسی حاکم بر هر کشوری می تواند بر سیاست های اتخاذ شده در این زمینه تاثیرگذار باشد. برای مثال در برخی از کشورها مانند سوئد و نروژ یا دیگر سرزمین های شمالی اروپا به ازای هر ۳ هفته کار ، یک هفته مرخصی برای سفر به دیگر کشورهای اروپایی و لذت بردن از آفتاب سوزانی که در این کشورها می تابد، اختصاص داده می شود.

بنابراین همان طور که می بینید اغلب کشورها در تعیین ساعات کاری در مشاغل مختلف حساب همه جای کار را کرده اند تا تعادل بین کار و زندگی افراد به هم نخورد.

در سال های اخیر ساعات کار هفتگی در کشور ژاپن کاهش یافته است و این در حالی است که در این کشور همچنان افراد شاغل ساعات طولانی از شبانه روز را برای انجام کار اختصاص می دهند و کمتر به تفریح توجه می کنند، اما در این کشور در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه، ساعت کاری افراد به ۸ ساعت کاهش می یابد، اما روزهای دیگر هفته معمولا ساعت کاری از ۸ صبح شروع شده و تا ساعت ۱۰ شب ادامه دارد، اما مردم کره جنوبی همچنان با داشتن متوسط ساعت کاری سالانه ۲۴۰۰ ساعت،پرکارترین و فعال ترین مردم دنیا هستند که متوسط ساعت کاری آنها حتی از کشوری مانند آمریکا هم حدود ۴۰۰ ساعت بیشتر است.

روزهای تعطیل

روزهای کاری هفته و تعطیلات تا پایان هفته با توجه به شغل افراد و فرهنگ حاکم بر کشورهای مختلف، متفاوت است. در اغلب کشورهای اروپایی و آمریکایی، روزهای کاری هفته از دوشنبه تا پنجشنبه یا شنبه است و روز پایانی هفته یا دو روز پایانی هفته به اوقات فراغت و انجام کارهای شخصی اختصاص پیدا می کند.

اما در کشورهای مسلمان نخستین روز کاری هفته از شنبه یا یکشنبه آغاز می شود که به ترتیب تا روز چهارشنبه یا پنجشنبه ادامه خواهد داشت. در کشور ما پنجشنبه و جمعه به عنوان تعطیلی آخر هفته محسوب می شود در حالی که در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس جمعه و شنبه دو روز تعطیلی آخر هفته است، اما در این میان در کشور استرالیا قوانینی وجود دارد که با دیگر کشورها متفاوت است.

در این کشور میزان ساعات کاری در نظر گرفته شده برای افراد براساس جنسیت و سن افراد متفاوت است به گونه ای که در این کشور ساعت کاری خانم ها در هفته تنها ۱۹ ساعت است و علی رغم این که گروه های سنی جوان حدود ۴۵ ساعت در هفته کار می کنند با افزایش سن، ساعت کاری آنها به ۳۶ ساعت در هفته کاهش می یابد.

البته باید توجه داشت که علی رغم این که کشورهای شرق و جنوب شرقی آسیا بیشترین متوسط ساعات کاری سالانه را دارند از نظر میزان بهره وری در مقایسه با کشورهایی مانند نروژ، ایرلند یا بلژیک در سطح پایین تری قرار دارند. بررسی های انجام شده نشان داده است که میزان بهره وری کشورها با ساعت کار نسبت معکوس دارد. به این معنی که افزایش ساعت کاری نمی تواند به معنی بهره مند شدن از شرایط بهتر برای زندگی افراد باشد نتیجه این امر بیش از هر چیز مستلزم تشویق کاربری فناوری اطلاعات و ارتباطات در زمینه های مختلف است.

ایران کشوری با بیشترین روزهای تعطیلی

اگرچه معمولا روزهای تعطیل، تغییر خوشایندی در روند زندگی افراد شاغل محسوب می شو د، اما افزایش روزهای تعطیل موجبات نگرانی کارشناسان اقتصادی را فراهم می کند. براساس بررسی های انجام شده، کشور ایران از بیشترین میزان تعطیلات رسمی برخوردار است و این در حالی است که اگرچه تعداد روزهای تعطیلی به کل روزهای سال در ایران حدود ۴ / ۰ است در برخی از کشورها این رقم به کمتر از ۱ / ۰ می رسد. برای مثال کشور ایرلند و سنگاپور از جمله کشورهایی هستند که تعطیلات رسمی آنها در مقایسه با دیگر کشورها بسیار ناچیز است.

البته علاوه بر ایران کشورهایی نظیر چین، مصر، هند، تایلند و ترکیه نیز از جمله پرتعطیلی ترین کشورهای دنیا هستند. برای مثال در کشور چین علاوه بر تعطیلات آخر هفته برخی روزهای سال نیز به برگزاری مراسم سال نو، جشنواره بهاری یا روزهای ملی در تقویم این کشور به عنوان روزهای تعطیل در نظر گرفته شده است که با در نظر گرفتن تعطیلات سالانه که معمولا برای مدت زمان یک یا دو هفته به صورت توافقی در ادارات، شرکت ها و سازمان های مختلف تعیین می شود این تعطیلات حدود ۱۶ روز از سال را به خود اختصاص می دهد.

در کشور هند تعطیلات سالانه برای افراد شاغل در بخش خصوصی ۱۵ تا ۲۰ روز است که این تعطیلات شامل حال افراد شاغل در بخش دولتی نمی شود. در کشور اندونزی به مناسبت عید سعید فطر، پس از پایان ماه رمضان تعطیلات یک هفته ای در نظر گرفته می شود که از طولانی ترین تعطیلی های این کشور محسوب می شود. جالب است بدانید که برخلاف قانون کار، کشور ما که سالانه ۳۰ روز مرخصی استحقاقی و ۳۰ روز مرخصی استعلاجی را برای هر فرد کارمند مجاز می داند در کشور تایلند حد مجاز مرخصی سالانه برای هر کارمند ۴۰ روز است که ۱۰ روز آن تعطیلات رسمی کشور است و ۱۰ روز از آن به عنوان مرخصی استحقاقی و ۲۰ روز به مرخصی استعلاجی اختصاص پیدا می کند.

البته ۱۳ روز از سال نیز به عنوان تعطیلات مذهبی و ملی در نظر گرفته شده است که به مجموع تعطیلات کارمندان تایلندی افزوده می شود. این کشور نیز یکی از پرتعطیلی ترین کشورهای دنیاست. تعطیلات رسمی کشور ترکیه تنها ۱۳ روز در سال است و در این کشور ۳ روز به عنوان تعطیلات ملی در نظر گرفته می شود.

علاوه بر این دو جشنواره مذهبی نیز در ترکیه برگزار می شود که در مجموع روزهای تعطیلی این کشور را شامل می شوند. در کشور کره جنوبی در سال های اخیر به میزان قابل توجهی از تعطیلات ملی کاسته شده و به موازات آن روزهای بیشتری به عنوان روزهای مجاز مرخصی برای کارمندان در نظر گرفته شده است.

در این کشور علاوه بر دو روز پایانی هفته که کارمندان تعطیل هستند در دو روز دیگر منتهی به تعطیلات پایان هفته، ساعت کاری افراد از ۱۶ ساعت به ۱۰ ساعت کاهش می یابد.

بنابراین همان طور که می بینید در اغلب کشورها علاوه بر تعطیلات آخر هفته، روزهایی از سال به سبب برگزاری اعیاد، جشن ها و مراسم ملی و مذهبی تعطیل است.

در کشورهای صنعتی همواره تلاش می شود تا بیش از پیش از میزان تعطیلات سالانه کاسته شود در این کشورها تعطیلات سالانه اغلب کمتر از یک هفته است.

فرانک فراهانی‌جم