صنعت دریانوردی به عنوان پیشاهنگ نهضت بازیافت منابع دریائی با ارائه راهکارهائی مشخص، آمادگی خود را برای انجام قوانین پیشنهادی IMO به منظور بازیافت کشتی های کهنه اعلام کرد.

بر این اساس گروه صنایع کارآمد (IWG) ”مجموعه قوانین مقدماتی“ را براساس پنج اصل اساسی در فروش کشتی های قدیمی جمع آوری کردند و به سازمان جهانی دریانوردی ارائه کردند.

IWG با همکاری شرکت هائی چون بیمکو، INTERTANKO، INTERCARGO، IACS، ICS، مجمع صاحبان کشتی های نفتکش و OCIME طول مدتی را که IMO برای تدوین و به اجرا گذاشتن این قوانین نیاز دارد، به دقت بررسی کرد و علاقه مند است که هرچه زودتر این ابتکار جدید صنایع، به اجرا درآید.

اجلاس کمیته حفاظت محیط زیست IMO که متن اولیه کنوانسیون را تهیه خواهد کرد، منتظر آخرین رایزنی های دیپلماتیک است تا پس از مذاکره بین کشورها که زمان دقیقی برای آن نمی توان پیش بینی کرد (احتمالاً در آوریل ۲۰۰۹ میلادی)، آن قوانین را به اجرا بگذارد.

مدیران مسئول، متن اولیه کنوانسیون IMO را که طی آن رعایت ایمنی و حفظ محیط زیست در زمان بازیافت کشتی های اوراقی، تأکید شده است، تأیید کرده اند. براساس این قوانین، صاحبان کشتی موظفند نسبت به رعایت قوانین توسط اوراق کنندگان کشتی در موقع فروش آن، اطمینان کامل حاصل کنند. به علاوه آنها باید نسبت به بهینه سازی عمل بازیافت کشتی های اوراقی، توجه خاصی مبذول دارند تا نیازمندی های قوانین کنوانسیون IMO را برطرف کنند.

پیتر هیچکیف، مدیر مسئول این طرح گفت: ”ما قبول داریم که برای رسیدن به اهداف، IMO باید کارهای بسیاری را انجام دهد و برای به اجرا درآمدن کنوانسیون و تغییرات جدید آن نیاز به زمان بیشتری داریم. دست اندرکاران صنایع دریائی معتقدند که هرگاه صاحبان صنایع بازیافت، بتوانند عملاً به استانداردهای مورد نیاز دست یابند، آن گاه می توان به اجرای صحیح قوانین خوش بین شد.

وی افزود: ما معتقدیم که این قوانین قید شده است که صاحبان کشتی های کهنه ای که قصد دارند کشتی هایشان را برای اوراق شدن بفروشند، چگونه باید عمل کنند.

پنج نیازمندی اساسی در این قوانین عبارتند از:

۱) انتخاب محل مناسب

صاحبان کشتی موظفند تنها اوراقچیانی را برای فروش و اوراق کشتی انتخاب کنند که طبق قوانین عمل می کنند.

۲) تهیه لیست اقلام و مواد خطرناک

صاحبان کشتی موظف به رعایت قسمت اول قوانین و ارائه لیست کاملی از اقلام و مواد خطرناک داخل کشتی های ناوگان تحت اداره شان هستند. لیست این مواد باید با نیازمندی های قسمت دوم و سوم این قوانین همخوانی داشته باشد و در زمان تحویل کشتی به محل اوراق و بازیافت آن به متصدیان امر تحویل داده شود.

۳) اطمینان از سلامت فضاهای کاری

در قرارداد فروش کشتی، صاحبان کشتی ها باید به رعایت سلامت فضاهای کاری برای انجام اعمالی چون برشکاری مشعلی و جوشکاری از طرف اوراقچی اطمینان حاصل کنند.

۴) نقشه بازیافت کشتی

صاحبان کشتی موظفند اطلاعات و نقشه های خاصی برای بهینه سازی عمل بازیافت ارائه دهند. در این مجموعه باید لیست اقلام خطرناک و محل آنها به خوبی مشخص شده باشد تا به انجام صحیح بازیافت کشتی کمک کند.

۵) ارائه گزارش کامل به دولت تحت پرچم

پس از تحویل کشتی به محل اوراق آن، صاحبان کشتی موظف اند که به دولت تحت پرچم کشتی گزارش کاملی از نحوه تحویل کشتی به اوراقچی ارائه دهند و تأیید رسید آن را بگیرند.

توجه نداشتن صاحبان کشتی به رعایت این نکته موجب ایجاد وقفه در روند مذاکرات آنها شده است. چراکه آنها اعتقادی به لزوم داوطلب شدن در اجرای این قوانین ندارند و تلاش های IMO را در این راستا موجب خدشه در روند امور می دانند. سازمان ائتلاف ملل در حفظ محیط زیست و حقوق بشر، معروف به شبکه عملیات باسل (BAN) هنوز نتوانسته است کشتی های دنیا را تحت پوشش خود قرار دهد چراکه بیش از ۱۸ کشور او را به رسمیت نمی شناسند.

طبق گزارش های BAN از ۲۴ بخش اساسی عناصر کلیدی بازیافت کشتی ها ،تنها دو عامل در کنوانسیون IMO ذکر شده است. در حالی که کنوانسیون باسل (BASEL) که چندان از طرف مدیران و کشتی داران مورد تأیید نمی باشد، ۱۸ مورد از این عناصر را، پوشش داده است.

بر این اساس مدیریت BAN از انگیزه IMO از ارائه چنین قوانینی می پرسد: ”آیا روند کاری IMO بر این اساس است که باسل را با شکست روبه رو کند و یا این که این قوانین پیش درآمدی در به وجود آوردن یک سیستم جایگزین برای قوانین موجود و قواعد کنترل می باشد؟“

گذشته از شکایات طولانی مدت، تعدادی از سازمان ها که ادعا دارند قوانین باسل را نمی توان بر کشتی ها اعمال کرد، در خود این قوانین، در متمم سال ۲۰۰۴ میلادی قید شده که کشتی به عنوان زباله خطرناک شناخته می شود و تنها زمانی می توان آن را به عنوان اوراقی صادر کرد که تمام کشورهای دخیل در قوانین قبول داشته باشند که در مقصد، امکانات کامل برای حفاظت محیط زیست در موقع اوراق آن فراهم است.

در هر حال نتیجه اعمال این قوانین را می توان در کمک به سازمان های مبارز برای حفظ محیط زیست دید، هنگامی که با موفقیت از اوراق ناو هواپیمابر کلمنسو متعلق به فرانسه جلوگیری کردند.

هم چنین این قوانین انگلستان و دانمارک را مجبور کرد که هم سو با قوانین اروپا برای تخلیه زباله های صنعتی قوانینی تصویب کنند. در این قوانین در راستای قوانین باسل نسبت به فروش کشتی های دولتی برای اوراق به مناطقی که توان حفظ محیط زیست را ندارند، محدودیت های بسیار اعمال شده است.

اتحادیه اروپا نیز بر این اساس، قوانین مشابه هائی را در بیست و پنجمین اجلاس خود تصویب و به دولت ها ارائه کرد. با وجود این که بسیاری از سازمان های مبارزه برای حفظ محیط زیست معتقدند در آینده نزدیک هیچ افق روشنی وجود ندارد تا بتوان صنعت اوراق کشتی ها را از میان کشورهای جهان سوم به کشورهای جهان اول منتقل کرد، ابتکار مالکان کشتی و ارتقاء کیفی عملکرد اوراقچیان کشتی ها می تواند در بهینه سازی این صنعت و اعمال راحت تر قوانین کمک کند.

منبع: Seatrade